Wikipedia papwiki https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Medio Spesial Diskushon Usuario Diskushon usuario Wikipedia Diskushon Wikipedia Fail Diskushon fail MediaWiki Diskushon MediaWiki Malchi Diskushon malchi Yuda Diskushon yuda Kategoria Diskushon kategoria TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 2 8178 204951 204913 2026-09-22T15:56:56Z Caribiana 8320 204951 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E propiedat a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i a fungi komo misa katóliko te 1910.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 172o4tfvhr217kfo7mhvju4cszp2xnr 204952 204951 2026-09-22T16:04:34Z Caribiana 8320 204952 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} gcxrq0waeqc9yy9rslcnkoo7gxp9eqk 204953 204952 2026-09-22T16:07:08Z Caribiana 8320 204953 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} n6ot7nlau8jv329crc6pef5mdv9h4t0 204956 204953 2026-09-22T16:13:15Z Caribiana 8320 204956 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa San Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio di e misa ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 9woxz0h91xqw95ggn3ld9hvrbjqyl9g 204965 204956 2026-09-22T17:04:04Z Caribiana 8320 204965 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa San Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio di e misa ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 0eb44d45sc1ynazkld8v5ab1o6fnucg 204966 204965 2026-09-22T17:07:56Z Caribiana 8320 204966 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa San Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} azkx4oj9tc374yrblqb4qyyjoh5fg3m 204967 204966 2026-09-22T17:09:49Z Caribiana 8320 /* Deskripshon */ 204967 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} lmnt1252vbilg3e84og409eua5gbqik 204969 204967 2026-09-22T17:33:41Z Caribiana 8320 204969 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 2023, aproksimadamente 23% di e poblashon di e isla ta katoliko.<ref><ref></ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} kgi0ixcptxtbdsluvq7cyxon4xzal5t 204970 204969 2026-09-22T17:42:20Z Caribiana 8320 204970 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> E ta e Úniko misa katóliko riba e isla, di kua aproksimadamente 23% di e poblashon tabata katoliko na 2023.<ref><ref></ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 2023, aproksimadamente 23% di e poblashon di e isla ta katoliko.<ref><ref></ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} ndju24y9ic9wfn4xlk22yaebnc28eu3 204971 204970 2026-09-22T17:46:11Z Caribiana 8320 204971 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chiki di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad<ref></ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 2023, aproksimadamente 23% di e poblashon di e isla ta katoliko.<ref><ref></ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} gwl3kqvd1pm7t67kb4vzw8eayds6m7s 204972 204971 2026-09-22T17:47:14Z Caribiana 8320 204972 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad<ref></ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 2023, aproksimadamente 23% di e poblashon di e isla ta katoliko.<ref><ref></ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 98j0jihd7re88a874qjs4vjt347fkpq 204973 204972 2026-09-22T17:48:18Z Caribiana 8320 204973 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref>[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 2023, aproksimadamente 23% di e poblashon di e isla ta katoliko.<ref><ref></ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} obqnuvv62z2z53n8wpcpyyqr2djm4i1 204974 204973 2026-09-22T17:55:33Z Caribiana 8320 204974 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref>[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 50hbrt35sbr3j78xyqn1adt7t9j6axg 204975 204974 2026-09-22T17:59:31Z Caribiana 8320 204975 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref>[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> [2][4] E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} scffdb827q5801hesvdhvw55aj61haz 204976 204975 2026-09-22T18:17:13Z Caribiana 8320 204976 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], situá den e sentro históriko di e [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} rvomymz1qj3pgwe6wf54544fbmxfwk7 204977 204976 2026-09-22T18:19:36Z Caribiana 8320 /* Deskripshon */ 204977 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], situá den e sentro históriko di e [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} o1qvji64u6kdgll6xcneffrnpoqgx2q 204979 204977 2026-09-22T18:21:26Z Caribiana 8320 204979 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di su [[kapital]] [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} r1ynsxfk59h4jr6fh4wnkroamk53ho5 204983 204979 2026-09-22T18:22:46Z Caribiana 8320 204983 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} n9y7isddutf0pyxtxnjz4hxcvtnj8rs 204984 204983 2026-09-22T18:25:16Z Caribiana 8320 /* Patrono */ 204984 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E misa ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di baranka riba Bay Path. Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Eustakio tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} cannfdh30eeh9ggvwodiieqq7m225g1 204985 204984 2026-09-22T18:28:51Z Caribiana 8320 204985 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> Eustakio tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} l81o6na9tucd0e60bndl2fglkvei16i 204986 204985 2026-09-22T18:30:51Z Caribiana 8320 /* Patrono */ 204986 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], Diosesis di Willemstad</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustakio tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} b25klzwjb9q9p5aadbcay4m7grvc10l 204987 204986 2026-09-22T18:32:37Z Caribiana 8320 204987 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustakio tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 3gxwstcppg20q7e8csrezc87wfq93k8 204988 204987 2026-09-22T18:33:15Z Caribiana 8320 /* Historia */ 204988 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustakio tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} dw24c7n6i96o9du3f1cxx4uskt7u1r1 204990 204988 2026-09-22T18:34:18Z Caribiana 8320 204990 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla, ku un kongregashon chikitu di aproksimadamente 23% di e poblashon na 2023.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustakio tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} ez0wul6orl4kl3a8nllmz2bsxprgw3m 204994 204990 2026-09-22T18:55:01Z Caribiana 8320 204994 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustakio tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 41rypxl41zvdh8p3q21hq8n4dfcuhg4 204995 204994 2026-09-22T18:55:58Z Caribiana 8320 204995 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustakio tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} ecvy0aquwg5zwssk24dplzssu41hexm 204996 204995 2026-09-22T18:56:38Z Caribiana 8320 204996 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == Misa San Eustatius su edifisio aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E promé pastor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata Jan Paul Delgeur, un misionero dominikano ku tabata pastor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustakio, tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustakio ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustakio tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 2a1viyh1cmng4y80kuqv495322s1zd2 204997 204996 2026-09-22T19:08:35Z Caribiana 8320 204997 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa San Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historial di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} jc4et6udzkbixee49a85q7zjncfyxw6 204998 204997 2026-09-22T19:10:13Z Caribiana 8320 /* Patrono */ 204998 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa San Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[:Kategoria:Relilgion]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} jc5zgpafwn2vcvfg2thbw56ot92hvhl 204999 204998 2026-09-22T19:12:02Z Caribiana 8320 204999 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa San Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumentonan históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Arkitektura religioso]] [[:Kategoria:Monumento protehí]] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} ew43a6bgdjlb1xryhs7n48ls7highsq 205000 204999 2026-09-22T19:12:59Z Caribiana 8320 205000 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa San Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Arkitektura religioso]] [[:Kategoria:Monumento protehí]] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 0n5k6kcjq8v6tcctvcn23e6rz2myv2f 205001 205000 2026-09-22T19:19:00Z Caribiana 8320 205001 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa San Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Eustachius | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa San Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Arkitektura religioso]] [[:Kategoria:Monumento protehí]] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} chyd43m98walcj9fr8ouql3zkucdkpf 205002 205001 2026-09-22T19:24:38Z Caribiana 8320 205002 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa San Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Eustachius | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa San Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> == Galerij == <gallery mode="packed" heights="175"> Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 3.jpg Chapel at Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg </gallery> ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Arkitektura religioso]] [[:Kategoria:Monumento protehí]] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} r6om9c2y3ni2l7d9nfy8ijhuud1kdf5 205003 205002 2026-09-22T19:31:08Z Caribiana 8320 205003 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa San Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Eustachius | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa San Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> {{multiple image | total_width = 550 | direction = horizontal | border = infobox | image1 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | image2 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 3.jpg | image3 = Chapel at Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | footer = Misa St. Eustatius i kapel na banda (2025) }} ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Arkitektura religioso]] [[:Kategoria:Monumento protehí]] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} skvci6a12epmyvkvjwg3w3vkvao8voy 205004 205003 2026-09-22T19:39:04Z Caribiana 8320 205004 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa San Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Eustachius | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa Sint Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa Sint Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e religiosonan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref>{{clear}} {{multiple image | total_width = 650 | direction = horizontal | border = infobox | image1 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | image2 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 3.jpg | image3 = Chapel at Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | footer = Misa Sint Eustatius i kapel na banda (2025) }} ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Arkitektura religioso]] [[:Kategoria:Monumento protehí]] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 2jguv7i5khgax51t0pfue7dyfa6es4d 205005 205004 2026-09-22T19:44:32Z Caribiana 8320 205005 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa San Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Eustachius | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa Sint Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa Sint Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e sùrnan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref>{{clear}} {{multiple image | total_width = 650 | direction = horizontal | border = infobox | image1 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | image2 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 3.jpg | image3 = Chapel at Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | footer = Misa Sint Eustatius i kapel na banda (2025) }} ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Arkitektura religioso]] [[:Kategoria:Monumento protehí]] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} embpgfuzgd1k3f1wsq0fx0rdj7e8jel 0 8640 204927 194249 2026-09-22T14:56:55Z Makenzis 8704 /* Lista di Honor */ 204927 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox futbol club | nomber completo = Sport Vereniging Britannia | alias = Pumanan di Piedra Plat | funda = [[12 di òktober|12 di oktober]] [[1958]] | luga = [[Piedra Plat]] | stadion = Stadion Franklin J. Th. Bareño | capacidad = 3.000 | Presidente = Eddie Berg | entrenado = Renier Paraez | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]] (prome team) <br> [[Division Damas (Aruba)|Division Damas]] | resultado actual = Campeon di Aruba 2025 <!-- Seccion di uniform: primera --> | pattern_la1 = _redshoulders | pattern_b1 = _redshoulders | pattern_ra1 = _redshoulders | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFF00 | body1 = FFFF00 | rightarm1 = FFFF00 | shorts1 = 0000ff | socks1 = ffff00 <!-- Seccion di uniform: segundo --> | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | leftarm2 = FF0000 | body2 = FF0000 | rightarm2 = ff0000 | shorts2 = 0000FF | socks2 = FF0000 | website = https://www.facebook.com/britanniaaruba/ }} '''SV Britannia''' (oficialmente ''Sport Vereniging Britannia'') ta un club di futbol di bario di [[Piedra Plat]], [[Aruba]]. E club, conoci tambe como e ''Pumanan di Piedra Plat'', ta hunga den e [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] di [[Arubaanse Voetbalbond|ABV]], e liga mas importante den futbol Arubano. == Historia == Dia [[12 di òktober|12 di oktober]] [[1958]] a funda SV Britannia pa e hubentud di Piedra Plat y vecindario. E prome directiva tabata consisti di Daniel (Vale) Croes, Henry (Henriche) Croes, Ripoldo Croes, Roland (Rolly) Bareño, Alfredo (Fechi) Bareño, Serapio (Jati) Weller, Joaquin Werleman, Hipolito (Poli) Pereira y Marcolino (Cholin) Erasmus. Pa duna inicio na e club e fundadornan ta cumpra un pida tereno como veld di bala. Den su añanan inicial e club tabata hunga [[futbol]] den liga clase B. Na 1963 el a promove pa [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]. Despues di algun degradacion el a sa di mantene e liga desde 1989. Na 2001 a avansa pa e liga maximo, [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]]. E club ta activo den tur e divisionnan di [[Arubaanse Voetbalbond|AVB]] for di categoria di U-5 te hoofdklas. E tin ekipo di veterano y diferente ekipo di damas. E ekiponan ta hunga na compleho deportivo Franklyn Bareño na Piedra Plat y e color di uniform ta geel cu oraño. == Participacion na torneo == Na april 1959 e prome team di SV Britannia a participa den e Copa Juliana (Juliana Cup), kedando derota den e final contra e team di marina Hulandes. Dia 16 di mei 1959 e prome wega oficial a tuma lugar na Piedra Plat contra [[SV Estudiantes]] di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], cual a caba 1:4 na fabor di Estudiantes. Sinembargo, na mesa ta dicidi na fabor di SV Britannia como cu Estudiantes a incorpora un hungador den e wega sin anuncia esaki. Na 1969 SV Britannia ta participa pa prome bes na un torneo, derotando Vitesse Cashero 3-1. Despues di promove na 2001 pa e liga di Division di Honor, e ekipo a sa di mantene esaki. Den e prome aña den division di honor e club a logra e di tres luga. Den e temporada 2003/04 e tabata na top di e ranking a base di e puntonan regular, sinembargo a logra solamente e di dos luga den di e semifinal y e di tres lugá den e campeonato. Den e temporada 2004/2005 Britannia ta alcansa e di dos luga despues di e ronde di puntonan, tras di [[Racing Club Aruba]]. E biaha aki e club a logra di gana den e play-offs: cu 2:1 y 1:0 e ekipo a bira campeon di Aruba pa promé biaha. Desde e titulo campeonil na 2005 el a bira campeon di Aruba na cuater ocacion mas, esta na 2009, 2010, 2014 y 2024. Na 2006 e ekipo no por a ripiti esaki; mientras el a yega e final na di cuater luga den e rond di puntonan, den final ta wordo derota pa [[SV Estrella|Estrella]] cu 0:1, 4:1 y 1:2. Na 2007 e club a bolbe ta na prome luga despues di e rond di puntonan cu 47 punto acumula cu solamente un derota den e 18 wega di e temporada, pero ta termina na e di tres luga den e play-offs. Britannia a participa siguidamente den 2005, 2006 i 2007 na e campeonato di [[Union Caribense di Futbol|CFU]] den un intento pa cualifica pa e Copa CONCACAF Champions League. Den e prome y e di tres campeonato e ta termina den e prome rond, mientras den e di dos e club ta termina como ultimo den su grupo, cu unicamente un empate cu New Vibes di [[U.S. Virgin Islands]]. Tabata den [[Copa Betico Croes]] cu e ekipo a cosecha mas exito, destacando como e miho ekipo cu ocho copa gana. Desde 2015 e ekipo di damas a titula cincu bes consecutivo campeon nacional di Aruba. Na 2026, e ekipo a bolbe titula campeon Damas Open Class, derotando den final [[SV Estrella]] 3-2.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260428.pdf Britannia Damas ta bira campeon un bes mas den Damas Open Class di Arubaanse Voetbal Bond - AVB], Bon Dia Aruba (28 di april 2026)</ref> === Lista di Honor === '''[[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]]: 7''' * campeon na 2004/05, 2008/09, 2009/10, 2013/14, 2023/2024, 2024/2025, 2025/2026 * subcampeon na 2005/06, 2007/08, 2012/13 '''[[Copa Betico Croes]]: 8''' * campeon na 2008, 2009, 2010, 2011, 2013, 2015, 2017, 2023 * finalista na 2016 '''[[Kopa ABC|Copa ABC]]: 1''' * campeon na 2024 '''[[Damas Open Class]]: 2''' * campeon na 2025, 2026 === Participacion den CONCACAF === '''[[CONCACAF]] Champions League: 2''' * 2005 - prome rond * 2006 - prome rond {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 style="border-collapse: collapse;" width=70% |- bgcolor="efefef" ! align=right| Aña !! Oponente !! Ida !! Buelta |- |align=right|2005 || {{SUR}} - [[SV Robinhood]] || align=center|1 - 2 || align=center|0 - 2 |- |align=right|2006/07 || {{UVI}} - New Vibes || align=center|1 - 1 || |- |align=right| || {{TTO}} - W Connection || align=center|0 - 8 || |- |align=right| || {{AAB}} - SAP FC || align=center|1 - 7 || |- |} === Weganan internacional === {| class="wikitable vatop" ! Fecha !! Wega y ekipo !! Resultado |- | 25 di oktober 2001|| SV Britannia vs {{CUW}} - seleccion di Corsou || B 3-3 |- | 28 di juni 2002 || SV Britannia vs {{COL}} - Atlético Nacional || 2-4 |- | 16 di juli 2003 || SV Britannia vs {{VEN}} - Carabobo FC || 2-5 |- | 27 di september 2005 || SV Britannia vs {{SUR}} - SV Robinhood || 1-2 |- | 29 di september 2005 || SV Britannia vs {{SUR}} - SV Robinhood || 0-2 |- | 21 di april 2006 || SV Britannia vs {{CUW}} - [[Centro Social Deportivo Barber|Centro Barber]] || 2-4 |- | 10 di december 2006 || SV Britannia vs {{UVI}} - New Vibes || 1-1 |- | 12 di december 2006 || SV Britannia vs {{TTO}} - San Juan Jabloteh || 0-8 |- | 14 di december 2006 || SV Britannia vs {{AAB}} - SAP FC || 1-7 |- | 2 di mei 2007 || SV Britannia vs {{VEN}} - Carabobo FC || 1-2 |- | 22 di mart 2009 || SV Britannia vs {{HTI}} - AS Cavaly || 0-5 |- | 29 di mart 2009 || SV Britannia vs {{HTI}} - AS Cavaly || 0-1 |- | 20 di mei 2010 || SV Britannia vs {{VEN}} - seleccion di Venezuela || 2-4 |- | 18 di juni 2010 || SV Britannia vs {{USA}} - Real Madrid Miami || 2-2 |- |} == Presidente == <small>Den orden chronologico:</small> * Daniel V. Croes * Sixto Feliciano * Alfredo (Fechi) Bareño * Glen Roy Tromp * Ronny Henriquez * Sixto (Titichi) Croes * Marlon Werleman * Eddie Berg == Directiva actual == * Presidente: Cedric Werleman * Manager: Lisa Montero; Lisje Werleman * Secretario : Marlon Werleman * Tesorero: Eddie Berg * Coach: Renier Paraez == (Ex-)hungado estelar == * [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[Theric Ruiz]] * [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] Micaela Netto (ekipo femenino)<ref>[https://297sportsaruba.com/sv-britannia-a-despedi-di-futbolista-fememino-michaela-netto/ SV Britannia a despedi di futbolista fememino Michaela Netto], 297sportsaruba.com (29 di juni 2023)</ref> == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] == Link externo == * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubacuphist.html Aruba- List of Cup Winners] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] * [https://nl.soccerway.com/teams/aruba/sv-britannia-piedra-plat/10249/ SV Britannia] {{Appendix}} [[Category:Futbòl na Aruba]] 9xsm6js8c273mtufy3uwo29xhijs09b 2 8649 205032 204911 2026-09-23T09:35:17Z Caribiana 8320 205032 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{Databox}} E '''First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano *Andrew Doria*. Tusiendo djis algun luna despues di e Deklarashon Merikano di Independensia, e evento aki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. El a sigui pa e di kuater guera anglo-hulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di siglo 18, tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla ku tabata wòrdu trahá pa hende sklabisá. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi bia nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ku nan interesnan kompartí tabata menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo—un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.[1] Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i—riba tur kos—suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan Oropeo manera textil, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e Tatanan Fundadó di Merka, a disidí di dirigí pòst pa Europa via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan europeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e britanikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba pólvora ku a yega te na shen porshento. Hopi bia e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e Repúblika di e Shete Hulanda Uni, ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partidonan haña atake. Inicialmente e posicion na Den Haag tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alcance di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu imponé eventualmente. Tòg Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, Johannes de Graaff. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashon, tres shen hende sklabisá, i dieseis barku komersial.[1] E Promé Saludo Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon Merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, e *Andrew Doria* a yega haf di Sint Eustatius pa hasi stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.[4] Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.[1] Despues ku e *Andrew Doria* a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.[1] E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.[4] ==Reakshon furioso for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di Saint Kitts pa informá e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa e Estadonan General kondená e saludo públikamente i despedí di De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E Estadonan General a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na Amsterdam for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Den bista di e británikonan, e retenshon di De Graaff den ofisina tabata un prueba mas di e inkonfiabilidat di e Repúblika komo aliado. Komponiendo e falta di sosten pa e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano tabata e intenshon di e Repúblika, na fin di 1780, pa djòin e Liga di Neutralidat Armá. E inisiativa ruso aki a wòrdu diseñá pa protehá flotanan komersial kontra atakenan di Br... ------------------------- {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ Esaki ta un '''lista di komandante, gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]]. * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn (1639?-1641) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1641-1644) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne (1644-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1647?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. (1665) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan (1665-1666) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose (1666-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? (1668-1671) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen (1671-1672) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson (1672-?) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie (1674?-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper (1682-1686) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer (1686-1689) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? (1689-1690) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill (1690-1693) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. (1693-1700) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1700-1701, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1701-1704) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1704-1709, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1709-1712) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1712-1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche (1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1717-1719, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert (1719-1720) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1720-1721, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen (1721-1722) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1722-1725, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1725-1728) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx (1728-1733) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1733-1734, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1734-1736) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe (1736-1737, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch (1737-1740) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt (1740-1741) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis (1741-1743, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. (1743-1752) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1752-1754, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1754-1775) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1775-1776, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes de Graaff (1776-1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy (1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn (1781) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert (1781-1784) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen (1784-1785, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1785) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1785-1789, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin (1789-1792) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1792-1795, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1795-1801, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt (1801-1802) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau (1802) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1802, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen (1802-1809) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden (1809-1810, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow (1810-1816) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen (1816-1817, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer (1817-1822) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt (1822-1823, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler (1825-1828) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders (1828-1836) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe (1836-1837, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] (1837-1954) {{Appendix|1=alles|2= * [https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454 Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië(1914-1917) – Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman Dbnl] }} ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao hf4f3dembepcj4g53vmhz39ch0v53wk 205033 205032 2026-09-23T09:38:27Z Caribiana 8320 205033 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano *Andrew Doria*. Tusiendo djis algun luna despues di e Deklarashon Merikano di Independensia, e evento aki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. El a sigui pa e di kuater guera anglo-hulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di siglo 18, tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla ku tabata wòrdu trahá pa hende sklabisá. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi bia nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ku nan interesnan kompartí tabata menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo—un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.[1] Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i—riba tur kos—suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan Oropeo manera textil, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e Tatanan Fundadó di Merka, a disidí di dirigí pòst pa Europa via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan europeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e britanikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba pólvora ku a yega te na shen porshento. Hopi bia e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e Repúblika di e Shete Hulanda Uni, ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partidonan haña atake. Inicialmente e posicion na Den Haag tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alcance di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu imponé eventualmente. Tòg Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, Johannes de Graaff. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashon, tres shen hende sklabisá, i dieseis barku komersial.[1] E Promé Saludo Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon Merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, e *Andrew Doria* a yega haf di Sint Eustatius pa hasi stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.[4] Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.[1] Despues ku e *Andrew Doria* a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.[1] E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.[4] ==Reakshon furioso for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di Saint Kitts pa informá e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa e Estadonan General kondená e saludo públikamente i despedí di De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E Estadonan General a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na Amsterdam for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Den bista di e británikonan, e retenshon di De Graaff den ofisina tabata un prueba mas di e inkonfiabilidat di e Repúblika komo aliado. Komponiendo e falta di sosten pa e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano tabata e intenshon di e Repúblika, na fin di 1780, pa djòin e Liga di Neutralidat Armá. E inisiativa ruso aki a wòrdu diseñá pa protehá flotanan komersial kontra atakenan di Br... ------------------------- {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ Esaki ta un '''lista di komandante, gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]]. * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn (1639?-1641) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1641-1644) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne (1644-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1647?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. (1665) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan (1665-1666) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose (1666-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? (1668-1671) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen (1671-1672) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson (1672-?) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie (1674?-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper (1682-1686) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer (1686-1689) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? (1689-1690) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill (1690-1693) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. (1693-1700) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1700-1701, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1701-1704) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1704-1709, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1709-1712) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1712-1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche (1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1717-1719, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert (1719-1720) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1720-1721, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen (1721-1722) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1722-1725, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1725-1728) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx (1728-1733) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1733-1734, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1734-1736) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe (1736-1737, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch (1737-1740) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt (1740-1741) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis (1741-1743, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. (1743-1752) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1752-1754, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1754-1775) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1775-1776, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes de Graaff (1776-1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy (1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn (1781) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert (1781-1784) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen (1784-1785, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1785) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1785-1789, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin (1789-1792) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1792-1795, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1795-1801, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt (1801-1802) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau (1802) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1802, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen (1802-1809) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden (1809-1810, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow (1810-1816) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen (1816-1817, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer (1817-1822) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt (1822-1823, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler (1825-1828) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders (1828-1836) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe (1836-1837, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] (1837-1954) {{Appendix|1=alles|2= * [https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454 Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië(1914-1917) – Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman Dbnl] }} ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao e2tdnio24ifwmas55vm1qt2hvdze93f 205035 205033 2026-09-23T09:42:40Z Caribiana 8320 205035 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano *Andrew Doria*. Tusiendo djis algun luna despues di e Deklarashon Merikano di Independensia, e evento aki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. El a sigui pa e di kuater guera anglo-hulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di siglo 18, tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla ku tabata wòrdu trahá pa hende sklabisá. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi bia nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ku nan interesnan kompartí tabata menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo—un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.[1] Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i—riba tur kos—suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan Oropeo manera textil, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e Tatanan Fundadó di Merka, a disidí di dirigí pòst pa Europa via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan europeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e britanikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba pólvora ku a yega te na shen porshento. Hopi bia e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e Repúblika di e Shete Hulanda Uni, ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partidonan haña atake. Inicialmente e posicion na Den Haag tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alcance di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu imponé eventualmente. Tòg Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, Johannes de Graaff. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashon, tres shen hende sklabisá, i dieseis barku komersial.[1] ==''The First Salute''== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon Merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, e *Andrew Doria* a yega haf di Sint Eustatius pa hasi stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.[4] Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.[1] Despues ku e *Andrew Doria* a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.[1] E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.[4] ==Reakshon furioso for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di Saint Kitts pa informá e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa e Estadonan General kondená e saludo públikamente i despedí di De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E Estadonan General a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na Amsterdam for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] ------------------------- {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ Esaki ta un '''lista di komandante, gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]]. * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn (1639?-1641) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1641-1644) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne (1644-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1647?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. (1665) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan (1665-1666) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose (1666-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? (1668-1671) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen (1671-1672) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson (1672-?) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie (1674?-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper (1682-1686) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer (1686-1689) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? (1689-1690) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill (1690-1693) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. (1693-1700) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1700-1701, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1701-1704) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1704-1709, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1709-1712) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1712-1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche (1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1717-1719, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert (1719-1720) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1720-1721, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen (1721-1722) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1722-1725, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1725-1728) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx (1728-1733) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1733-1734, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1734-1736) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe (1736-1737, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch (1737-1740) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt (1740-1741) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis (1741-1743, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. (1743-1752) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1752-1754, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1754-1775) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1775-1776, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes de Graaff (1776-1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy (1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn (1781) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert (1781-1784) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen (1784-1785, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1785) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1785-1789, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin (1789-1792) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1792-1795, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1795-1801, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt (1801-1802) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau (1802) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1802, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen (1802-1809) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden (1809-1810, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow (1810-1816) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen (1816-1817, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer (1817-1822) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt (1822-1823, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler (1825-1828) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders (1828-1836) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe (1836-1837, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] (1837-1954) {{Appendix|1=alles|2= * [https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454 Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië(1914-1917) – Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman Dbnl] }} ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao 55qr0qxcvry507nxpcn5tujep8fa9wj 205036 205035 2026-09-23T09:43:53Z Caribiana 8320 205036 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano *Andrew Doria*. Tusiendo djis algun luna despues di e Deklarashon Merikano di Independensia, e evento aki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. El a sigui pa e di kuater guera anglo-hulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di siglo 18, tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla ku tabata wòrdu trahá pa hende sklabisá. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi bia nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ku nan interesnan kompartí tabata menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo—un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.[1] Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i—riba tur kos—suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan Oropeo manera textil, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e Tatanan Fundadó di Merka, a disidí di dirigí pòst pa Europa via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan europeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e britanikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba pólvora ku a yega te na shen porshento. Hopi bia e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e Repúblika di e Shete Hulanda Uni, ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partidonan haña atake. Inicialmente e posicion na Den Haag tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alcance di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu imponé eventualmente. Tòg Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, Johannes de Graaff. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashon, tres shen hende sklabisá, i dieseis barku komersial.[1] ==''The First Salute''== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon Merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, e *Andrew Doria* a yega haf di Sint Eustatius pa hasi stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.[4] Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.[1] Despues ku e *Andrew Doria* a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.[1] E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.[4] ==Reakshon furioso for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di Saint Kitts pa informá e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa e Estadonan General kondená e saludo públikamente i despedí di De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E Estadonan General a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na Amsterdam for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e Kas di Estado di New Hampshire.[1] Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.[7] E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.[8] E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] ------------------------- {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ Esaki ta un '''lista di komandante, gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]]. * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn (1639?-1641) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1641-1644) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne (1644-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1647?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. (1665) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan (1665-1666) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose (1666-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? (1668-1671) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen (1671-1672) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson (1672-?) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie (1674?-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper (1682-1686) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer (1686-1689) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? (1689-1690) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill (1690-1693) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. (1693-1700) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1700-1701, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1701-1704) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1704-1709, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1709-1712) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1712-1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche (1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1717-1719, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert (1719-1720) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1720-1721, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen (1721-1722) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1722-1725, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1725-1728) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx (1728-1733) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1733-1734, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1734-1736) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe (1736-1737, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch (1737-1740) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt (1740-1741) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis (1741-1743, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. (1743-1752) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1752-1754, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1754-1775) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1775-1776, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes de Graaff (1776-1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy (1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn (1781) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert (1781-1784) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen (1784-1785, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1785) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1785-1789, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin (1789-1792) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1792-1795, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1795-1801, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt (1801-1802) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau (1802) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1802, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen (1802-1809) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden (1809-1810, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow (1810-1816) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen (1816-1817, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer (1817-1822) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt (1822-1823, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler (1825-1828) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders (1828-1836) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe (1836-1837, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] (1837-1954) {{Appendix|1=alles|2= * [https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454 Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië(1914-1917) – Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman Dbnl] }} ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao g8intjte3ukmqemkzcvra5pucss9d8k 205038 205036 2026-09-23T09:47:48Z Caribiana 8320 205038 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano *Andrew Doria*. Tusiendo djis algun luna despues di e Deklarashon Merikano di Independensia, e evento aki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. El a sigui pa e di kuater guera anglo-hulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di siglo 18, tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla ku tabata wòrdu trahá pa hende sklabisá. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi bia nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ku nan interesnan kompartí tabata menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo—un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.[1] Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i—riba tur kos—suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan Oropeo manera textil, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e Tatanan Fundadó di Merka, a disidí di dirigí pòst pa Europa via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan europeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e britanikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba pólvora ku a yega te na shen porshento. Hopi bia e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e Repúblika di e Shete Hulanda Uni, ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partidonan haña atake. Inicialmente e posicion na Den Haag tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alcance di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu imponé eventualmente. Tòg Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, Johannes de Graaff. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashon, tres shen hende sklabisá, i dieseis barku komersial.[1] ==''The First Salute''== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon Merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, e *Andrew Doria* a yega haf di Sint Eustatius pa hasi stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.[4] Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.[1] Despues ku e *Andrew Doria* a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.[1] E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.[4] ==Reakshon furioso for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di Saint Kitts pa informá e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa e Estadonan General kondená e saludo públikamente i despedí di De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E Estadonan General a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na Amsterdam for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e Kas di Estado di New Hampshire.[1] Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.[7] E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.[8] E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] ------------------------- E '''plakaat di “Prome Saludo”''', regala pa Presidente Roosevelt, ta un memorial situa riba e palo di bandera monumental di Fort Oranje na Sint Eustatius. E plaka a wòrdu duná na 1939 dor di presidente di Merka Franklin Delano Roosevelt. Kontrali na e speransanan lokal, e no tabata presente na e desvelo su mes. Dia 12 di december 1939, e tripulacion di e bapor di guerra *Wyoming* a trece e placa tera pa mont’e riba e palo di bandera na Fort Oranje. C.F. Gronemeyer a asistí komo e representante spesial di Hulanda, huntu ku Gobernador Meynders di e Islanan di Sotavento, Gobernadornan Suplente Eerens (Sint Eustatius) i Krugers (Saba), i siudadanonan prominente manera e saserdote di parokia i e minister.[1] “E Promé Saludo” ta referí na un tiro di kañon ku Komandante Johannes de Graaff a tira riba 16 di novèmber 1776, pa saludá e *Andrew Doria*, un barku di guera ku ta pertenesé na e forsanan revolushonario merikano. E merikanonan a konsiderá e saludo aki komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.[2] ---------------------- {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ Esaki ta un '''lista di komandante, gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]]. * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn (1639?-1641) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1641-1644) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne (1644-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1647?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. (1665) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan (1665-1666) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose (1666-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? (1668-1671) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen (1671-1672) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson (1672-?) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie (1674?-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper (1682-1686) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer (1686-1689) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? (1689-1690) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill (1690-1693) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. (1693-1700) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1700-1701, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1701-1704) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1704-1709, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1709-1712) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1712-1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche (1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1717-1719, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert (1719-1720) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1720-1721, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen (1721-1722) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1722-1725, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1725-1728) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx (1728-1733) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1733-1734, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1734-1736) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe (1736-1737, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch (1737-1740) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt (1740-1741) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis (1741-1743, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. (1743-1752) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1752-1754, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1754-1775) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1775-1776, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes de Graaff (1776-1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy (1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn (1781) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert (1781-1784) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen (1784-1785, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1785) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1785-1789, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin (1789-1792) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1792-1795, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1795-1801, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt (1801-1802) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau (1802) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1802, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen (1802-1809) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden (1809-1810, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow (1810-1816) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen (1816-1817, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer (1817-1822) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt (1822-1823, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler (1825-1828) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders (1828-1836) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe (1836-1837, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] (1837-1954) {{Appendix|1=alles|2= * [https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454 Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië(1914-1917) – Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman Dbnl] }} ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao lc6xbgtl045uyp4dnsk0gz00nc1urip 0 8764 204935 194242 2026-09-22T15:14:25Z Makenzis 8704 204935 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox futbol club | nomber completo = Bubali Sport Club | alias = Orguyonan di Noord,<br>Esperansa Berde | luga = [[Bubali]] | cantidad miembro= 350 | stadion = Centro Deportivo Frans Figaroa | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} Ryan Figaroa | entrenado = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]] | resultado actual= 5. Division Honor 2025/26 | pattern_la1 = _mexico86h | pattern_b1 = _mexico86h | pattern_ra1 = _mexico86h | pattern_sh1 = _adidaswhite2013 | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 146514 | body1 = 146514 | rightarm1 = 146514 | shorts1 = 146514 | socks1 = 146514 | pattern_la2 = _mexico86a | pattern_b2 = _mexico86a | pattern_ra2 = _mexico86a | pattern_sh2 = _asse1112h | pattern_so2 = _3_stripes_green | leftarm2 = FEFEFE | body2 = FEFEFE | rightarm2 = FEFEFE | shorts2 = FEFEFE | socks2 = FEFEFE | website = }} '''SV Bubali''' (oficialmente ''Sport Vereniging Bubali'') ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di Bubali, den region di [[Noord]]. Actualmente, e club ta hunga den [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]].<ref>{{Cite web |title=Bubali SC News, Fixtures & Results, Table, Players |url=https://tribuna.com/en/clubs/bubali/ |access-date= |website=Tribuna.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Clubs |url=https://avbaruba.com/club-members/ |access-date= |website=Arubaanse Voetbal Bond |language=en}}</ref> Bubali ta conoci den historia di futbol di Aruba como e prome club di region di Noord cu a bira campeon nacional na aña 1975.<ref>{{citeer web|titel=Bubali 35jaar|werk=[[Amigoe]]|datum=1978-09-22|bezochtdatum=2026-06-18|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639406:mpeg21:p005}}</ref> == Historia == Na cas di Reginaldo Gomez na [[Hato (Aruba)|Hato]] den presencia di 15 amante di futbol a funda SV Bubali dia [[23 di sèptèmber|23 di september]] [[1943]].<ref name=:"1">{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461336:mpeg21:a0089|titel=Bubali viert dertigjarig bestaan|werk=[[Amigoe]]|datum=1973-09-21|bezochtdatum=2022-08-15}}</ref> E prome presidente tabata Agustin Semerel.<ref name=:"1"/> Bubali a bira campeon [[Division Uno (Aruba)|A-klasse]] (awor Division Uno)) na 1958, pero a perde e play-off di promocion/degradacion contra [[SV Estrella|Estrella]] y no por a subi pa hoofdklasse (awor Division Honor). A dura 7 aña mas prome cu Bubali por a yega e division mas halto na aña 1964.<ref>{{citeer web|titel=Vier decennia lang Bubali Sport Club|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-09-23|bezochtdatum=2026-06-18|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640994:mpeg21:p005}}</ref> (te cu 2026) Na 1975 Bubali a logra su unico titulo (te cu 2026) di campeon di Aruba. Cu esaki e club a cualifica pa participa den [[Kopa antiano|Copa Antiano]]. Tambe el a bira subcampeon di Aruba y finalista den [[Copa Betico Croes]] na dos ocacion cada uno. Despues di su descenso pa [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] na 1989, Bubali a promove bek pa [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]] den temporada 2009/10, pero posteriormente el a bolbe degrada. Su ultimo descenso tabata den temporada 2021/22, ora el a termina na puesto 10 riba e tabla di posicion. For di temporada 2025/26 e ekipo ta milita den Division Honor, despues di a logra promocion door di termina como subcampeon di Division Uno den temporada 2024/2025.<ref>[https://avbaruba.com/division-honor-2025-2026/ League Honor 2025/26], avbaruba.com</ref> E club tin un clubhuis, conoci como ''Bubali Sport Club'', y tambe un veld di futbol, tur dos situa na Bubali. E prome ekipo, ekiponan hubenil y femenino, y tambe otro divisionnan ta entrena na e facilidadnan aki. E ekiponan femenino ta participa activamente den competencianan di diferente categoria di edad. E colornan oficial di e club ta berde cu blanco. == Lista di Honor == '''[[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]]: 1''' * campeon na 1975 * subcampeon na 1966/67, 1986 '''[[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]''': 1 * campeon na 1965/66 '''[[Copa Betico Croes]]: 0''' * finalista na 2011, 2015 == (Ex)-hungado destaca == * [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[Ange Perez]] (1944-1980) * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Tyrone Maria]] == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * [https://uk.soccerway.com/teams/aruba/bubali-sc/14219/ Bubali], Soccerway.com * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubacuphist.html Aruba- List of Cup Winners] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} {{DEFAULTSORT:Bubali, SV}} [[Category:Futbòl na Aruba]] 34arhbklpaimkay28p40jc9mjsfizhd 204946 204935 2026-09-22T15:43:12Z Caribiana 8320 204946 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox futbol club | nomber completo = Bubali Sport Club | alias = Orguyonan di Noord,<br>Esperansa Berde | luga = [[Bubali]] | cantidad miembro= 350 | stadion = Centro Deportivo Frans Figaroa | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} Ryan Figaroa | entrenado = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]] | resultado actual= 5.º Division Honor 2025/26 | pattern_la1 = _mexico86h | pattern_b1 = _mexico86h | pattern_ra1 = _mexico86h | pattern_sh1 = _adidaswhite2013 | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 146514 | body1 = 146514 | rightarm1 = 146514 | shorts1 = 146514 | socks1 = 146514 | pattern_la2 = _mexico86a | pattern_b2 = _mexico86a | pattern_ra2 = _mexico86a | pattern_sh2 = _asse1112h | pattern_so2 = _3_stripes_green | leftarm2 = FEFEFE | body2 = FEFEFE | rightarm2 = FEFEFE | shorts2 = FEFEFE | socks2 = FEFEFE | website = }} '''SV Bubali''' (oficialmente ''Sport Vereniging Bubali'') ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di Bubali, den region di [[Noord]]. Actualmente, e club ta hunga den [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]].<ref>{{Cite web |title=Bubali SC News, Fixtures & Results, Table, Players |url=https://tribuna.com/en/clubs/bubali/ |access-date= |website=Tribuna.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Clubs |url=https://avbaruba.com/club-members/ |access-date= |website=Arubaanse Voetbal Bond |language=en}}</ref> Bubali ta conoci den historia di futbol di Aruba como e prome club di region di Noord cu a bira campeon nacional na aña 1975.<ref>{{citeer web|titel=Bubali 35jaar|werk=[[Amigoe]]|datum=1978-09-22|bezochtdatum=2026-06-18|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639406:mpeg21:p005}}</ref> == Historia == Na cas di Reginaldo Gomez na [[Hato (Aruba)|Hato]] den presencia di 15 amante di futbol a funda SV Bubali dia [[23 di sèptèmber|23 di september]] [[1943]].<ref name=:"1">{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461336:mpeg21:a0089|titel=Bubali viert dertigjarig bestaan|werk=[[Amigoe]]|datum=1973-09-21|bezochtdatum=2022-08-15}}</ref> E prome presidente tabata Agustin Semerel.<ref name=:"1"/> Bubali a bira campeon [[Division Uno (Aruba)|A-klasse]] (awor Division Uno)) na 1958, pero a perde e play-off di promocion/degradacion contra [[SV Estrella|Estrella]] y no por a subi pa hoofdklasse (awor Division Honor). A dura 7 aña mas prome cu Bubali por a yega e division mas halto na aña 1964.<ref>{{citeer web|titel=Vier decennia lang Bubali Sport Club|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-09-23|bezochtdatum=2026-06-18|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640994:mpeg21:p005}}</ref> (te cu 2026) Na 1975 Bubali a logra su unico titulo (te cu 2026) di campeon di Aruba. Cu esaki e club a cualifica pa participa den [[Kopa antiano|Copa Antiano]]. Tambe el a bira subcampeon di Aruba y finalista den [[Copa Betico Croes]] na dos ocacion cada uno. Despues di su descenso pa [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] na 1989, Bubali a promove bek pa [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]] den temporada 2009/10, pero posteriormente el a bolbe degrada. Su ultimo descenso tabata den temporada 2021/22, ora el a termina na puesto 10 riba e tabla di posicion. For di temporada 2025/26 e ekipo ta milita den Division Honor, despues di a logra promocion door di termina como subcampeon di Division Uno den temporada 2024/2025.<ref>[https://avbaruba.com/division-honor-2025-2026/ League Honor 2025/26], avbaruba.com</ref> E club tin un clubhuis, conoci como ''Bubali Sport Club'', y tambe un veld di futbol, tur dos situa na Bubali. E prome ekipo, ekiponan hubenil y femenino, y tambe otro divisionnan ta entrena na e facilidadnan aki. E ekiponan femenino ta participa activamente den competencianan di diferente categoria di edad. E colornan oficial di e club ta berde cu blanco. == Lista di Honor == '''[[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]]: 1''' * campeon na 1975 * subcampeon na 1966/67, 1986 '''[[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]''': 1 * campeon na 1965/66 '''[[Copa Betico Croes]]: 0''' * finalista na 2011, 2015 == (Ex)-hungado destaca == * [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[Ange Perez]] (1944-1980) * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Tyrone Maria]] == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * [https://uk.soccerway.com/teams/aruba/bubali-sc/14219/ Bubali], Soccerway.com * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubacuphist.html Aruba- List of Cup Winners] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} {{DEFAULTSORT:Bubali, SV}} [[Category:Futbòl na Aruba]] 7a0t9wvvtezokmb036ghv1tvzszaxu2 205021 204946 2026-09-23T07:39:37Z Caribiana 8320 /* Historia */ 205021 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox futbol club | nomber completo = Bubali Sport Club | alias = Orguyonan di Noord,<br>Esperansa Berde | luga = [[Bubali]] | cantidad miembro= 350 | stadion = Centro Deportivo Frans Figaroa | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} Ryan Figaroa | entrenado = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]] | resultado actual= 5.º Division Honor 2025/26 | pattern_la1 = _mexico86h | pattern_b1 = _mexico86h | pattern_ra1 = _mexico86h | pattern_sh1 = _adidaswhite2013 | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 146514 | body1 = 146514 | rightarm1 = 146514 | shorts1 = 146514 | socks1 = 146514 | pattern_la2 = _mexico86a | pattern_b2 = _mexico86a | pattern_ra2 = _mexico86a | pattern_sh2 = _asse1112h | pattern_so2 = _3_stripes_green | leftarm2 = FEFEFE | body2 = FEFEFE | rightarm2 = FEFEFE | shorts2 = FEFEFE | socks2 = FEFEFE | website = }} '''SV Bubali''' (oficialmente ''Sport Vereniging Bubali'') ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di Bubali, den region di [[Noord]]. Actualmente, e club ta hunga den [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]].<ref>{{Cite web |title=Bubali SC News, Fixtures & Results, Table, Players |url=https://tribuna.com/en/clubs/bubali/ |access-date= |website=Tribuna.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Clubs |url=https://avbaruba.com/club-members/ |access-date= |website=Arubaanse Voetbal Bond |language=en}}</ref> Bubali ta conoci den historia di futbol di Aruba como e prome club di region di Noord cu a bira campeon nacional na aña 1975.<ref>{{citeer web|titel=Bubali 35jaar|werk=[[Amigoe]]|datum=1978-09-22|bezochtdatum=2026-06-18|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639406:mpeg21:p005}}</ref> == Historia == Na cas di Reginaldo Gomez na [[Hato (Aruba)|Hato]] den presencia di 15 amante di futbol a funda SV Bubali dia [[23 di sèptèmber|23 di september]] [[1943]].<ref name=:"1">{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461336:mpeg21:a0089|titel=Bubali viert dertigjarig bestaan|werk=[[Amigoe]]|datum=1973-09-21|bezochtdatum=2022-08-15}}</ref> E prome presidente tabata Agustin Semerel.<ref name=:"1"/> Bubali a bira campeon [[Division Uno (Aruba)|A-klasse]] (awor Division Uno) na 1958, pero a perde e play-off di promocion/degradacion contra [[SV Estrella|Estrella]] y no por a subi pa hoofdklasse (awor Division Honor). A dura 7 aña mas prome cu Bubali por a yega e division mas halto na aña 1964.<ref>{{citeer web|titel=Vier decennia lang Bubali Sport Club|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-09-23|bezochtdatum=2026-06-18|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640994:mpeg21:p005}}</ref> (te cu 2026) Na 1975 Bubali a logra su unico titulo (te cu 2026) di campeon di Aruba. Cu esaki e club a cualifica pa participa den [[Kopa antiano|Copa Antiano]]. Tambe el a bira subcampeon di Aruba y finalista den [[Copa Betico Croes]] na dos ocacion cada uno. Despues di su descenso pa [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] na 1989, Bubali a promove bek pa [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]] den temporada 2009/10, pero posteriormente el a bolbe degrada. Su ultimo descenso tabata den temporada 2021/22, ora el a termina na puesto 10 riba e tabla di posicion. For di temporada 2025/26 e ekipo ta milita den Division Honor, despues di a logra promocion door di termina como subcampeon di Division Uno den temporada 2024/2025.<ref>[https://avbaruba.com/division-honor-2025-2026/ League Honor 2025/26], avbaruba.com</ref> E club tin un clubhuis, conoci como ''Bubali Sport Club'', y tambe un veld di futbol, tur dos situa na Bubali. E prome ekipo, ekiponan hubenil y femenino, y tambe otro divisionnan ta entrena na e facilidadnan aki. E ekiponan femenino ta participa activamente den competencianan di diferente categoria di edad. E colornan oficial di e club ta berde cu blanco. == Lista di Honor == '''[[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]]: 1''' * campeon na 1975 * subcampeon na 1966/67, 1986 '''[[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]''': 1 * campeon na 1965/66 '''[[Copa Betico Croes]]: 0''' * finalista na 2011, 2015 == (Ex)-hungado destaca == * [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[Ange Perez]] (1944-1980) * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Tyrone Maria]] == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * [https://uk.soccerway.com/teams/aruba/bubali-sc/14219/ Bubali], Soccerway.com * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubacuphist.html Aruba- List of Cup Winners] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} {{DEFAULTSORT:Bubali, SV}} [[Category:Futbòl na Aruba]] taqp97sxosmbqjzh4nsjnwchfm2jpep 0 8918 205006 186893 2026-09-22T19:47:58Z Caribiana 8320 wikilink 205006 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Obispado di Willemstad''' (na [[latin]]: ''Dioecesis Gulielmopolitana''; [[hulandes]]: ''Bisdom Willemstad''; [[ingles]]: ''Roman Catholic Diocese of Willemstad'') ta un diósesis [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] segun rito litúrgiko latin i ta konstituí pa e teritorionan karibense di [[Reino Hulandes]]: [[Aruba]], [[Kòrsou]], [[Sint Maarten]], [[Boneiru]], [[Saba]] i [[Sint Eustatius]]. Na 2020 nan ta representa huntu un poblashon di 341.343 hende, di kual 246.781 ta batisá i un área di 993 km² ku ta dividi den 37 parokia. E obispado ta wòrdu enkabesá te yanüari 2025 pa obispu [[Lista di obispu di Willemstad|Luigi Antonio Secco]] SDB. Su misa prinsipal ta e katedral Birgen di Santisimo Rosario na [[Willemstad]], Kòrsou, mihó konosí komo [[Katedral di Pietermaai]]. E diósesis ta resortá bou di e arkidiósesis di [[Port of Spain]] i ta miembro di e Konferensia Episkopal Antiano. == Historia == Entre 1532 i 1634 e [[islanan ABC]] tabata kai bou di e Obispado di [[Coro]] i promé ku esei bou di Santo Domingo.<ref>Cornelis Ch. Goslinga, [https://www.jstor.org/stable/pdf/41970020.pdf?refreqid=fastly-default%3A8ca9e3a8aa0d6464a5c31413fe3f8c7c&ab_segments=0%2Fbasic_search_gsv2%2Fcontrol&origin=&initiator=search-results&acceptTC=1 Rodrigo de Bastidas: Tien jaar Caribische geschiedenis: 1532-1542], Nieuwe West-Indische Gids, edishon 44, No. 3</ref> Na [[1752]] [[Papa]] Benedikto XIV a establesé e prefektura apostóliko di Kòrsou, despues di a transferí e teritorio for di Obispado di [[Caracas]]. Dia [[20 di sèptèmber]] [[1842]] e prefektura a wòrdu elevá na vikariato apostóliko pa Papa Gregorio XVI. Y dia [[28 di aprel]] [[1958]] e vikariato a wòrdu elevá pa diósesis pa Papa Pio XII, resortando direktamente bou di e Santo Sede. E ta asumi e nòmber ''Obispado di Willemstad''. Den e konstitushon apostóliko "Si quis mente" di Papa Pablo VI, fechá [[29 di yüli]] [[1968]], e obispado di Willemstad a wòrdu koloká bou di e arkidiósesis di Port of Spain.<ref>Paulus VI: Const. Apost. ''[http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/apost_constitutions/documents/hf_p-vi_apc_19680729_gulielmopolitanae_lt.html Si quis mente]'', Acta Apostolicae Sedis 61 (1969), n. 1, S. 24f.</ref> [[File:BONAIRE-rincon-kirche.jpg|thumb|San Luis Beltran na [[Rincon]]]] [[File:Philipsburg – Front St. - Kerk Steeg - Catholic Church St. Martin of Tours - panoramio.jpg|thumb|St.Martin of Tours na [[Philipsburg]]]] [[File:Sacred Heart Church, 1935 Horizontal (6549988599).jpg|thumb|Sagrado Kurason na [[The Bottom]]]] == Parokia, misa i kapèl == {{ABW}} # [[Brasil (Aruba)|Brasil]]: Cristo Rey # [[Dakota (Aruba)|Dakota]]: La Birgen di Fatima # [[Madiki]]: Kapèl Cristo Sufriente # [[Noord]]: Santa Ana; Alto Vista: [[kapel Alto Vista|Kapèl Alto Vista]] # [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]: [[Misa San Francisco|San Francisco di Assisi]] # [[Paradera]]: [[Misa Santa Filomena|Santa Filomena]] # [[Pos Chikito]]: Kapèl Santa Familia # [[San Nicolas]]: [[Misa Santa Teresita|Santa Teresita di Niño Hesus]]; [[Kapel Emanuel|Kapèl Emanuel]] # [[Santa Cruz]]: Inmaculada Concepcion # [[Savaneta]]: Sagrado Kurason di Hesus # [[Tanki Leendert]]: Papa Juan Pablo II [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] Boneiru #[[Antriol]]: La Birgen di Coromoto #[[Kralendijk]]: San Bernardo #[[Rincon]]: San Luis Beltran {{CUW}} #[[Barber]]: San José #[[Brievengat]]: La Birgen di Lourdes #[[Buena Vista]]: La Birgen Milagrosa #Groot Kwartier: La Birgen del Carmen #Jandoret: Mama di Bon Conseho; Boca San Michiel: San Miguel Archangel; Souax: La Birgen di Guadalupe #Janwe: Sagrado Curazon di Hesus #[[Koraal Specht]]: Bon Wardador #Montagne: San Dominico; Fuik: San Francisco #[[Otrobanda]]: [[Basílika Santa Ana]] #[[Pietermaai]] [[Katedral di Pietermaai|Katedral Birgen di Santisimo Rosario]] #San Mateo: Santa Familia #[[San Willibròrdu]]: San Willibrordo #[[Santa Maria (Kòrsou)|Santa Maria]]: Maria Auxiliadora #[[Santa Rosa (Kòrsou)|Santa Rosa]]: Santa Rosa de Lima #Seru Fortuna: San Martin de Porres #[[Soto]]: San Antonio di Padua #Steenrijk: La Birgen di Altagracia #[[Suffisant]]: La Birgen di Fatima #[[Tera Kòrá (Kòrsou)|Tera Kòrá]]: Spiritu Santo #[[Westpunt]]: San Pedro; San Juan Apostle #Wishi: Hesús Misericordioso i Santa Teresita #Zuid-Bonam: San Hudas Tadeo [[File:Flag of Saba.svg|20px|border]] Saba #[[The Bottom]]: Sacred Heart Church #Windwardside: St Paul's Conversion #Zion's Hill: Queen of the Holy Rosary Church [[File:Flag of Sint Eustatius.svg|20px|border]] Sint Eustatius #[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]: [[Misa Sint Eustatius|Sint Eustatius]] [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px|border]] Sint Maarten #[[Philipsburg]]: St. Martin of Tours #Simpson Bay: Mary Star of the Sea #South Reward: The Risen Christ == Mira tambe == * [[Lista di obispu di Willemstad]] == Link eksterno == * [http://diocesewillemstad.com/ Wèpsait ofisial - Obispado di Willemstad] * {{en}}[http://www.katolsk.no/utenriks/kronologi/netherlands_antilles.htm Kronologia di e diosesis] di [[Antias Hulandes]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1081828210|titulo=Roman Catholic Diocese of Willemstad}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://www.aecrc.org/joomla/ Antilles Episcopal Conference,=Roman Catholic Bishops' Conference of the Antilles] *[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], Catholic-Hierarchy }} [[Category:Iglesia Katóliko]] [[Category:Karibe Hulandes]] jr8qfh9m53rmuyk57kne7ffb0yizgh7 2 8968 205026 199716 2026-09-23T08:58:27Z Caribiana 8320 205026 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Aruba Sport Unie]] - [[Joe Laveist Sportpark]] - [[Barracudas Artistic Aruba]] - [[Aruba Dolphins]] - [[Stingray Swimming Team]] - [[Shawn Zarraga]] - [[Antwone Thyshon Kelly]] - [[Badminton Bond Curacao]] - [[Seleccion nacional di badminton di Aruba]] ------------ {{Variante|a}} {{infobox organisacion | variante = a | tipo = Deporte | nomber = Aruba Sport Unie | funda = [[23 di desèmber|23 di december]] [[1941]] | fundado = }} '''Aruba Sport Unie''' (ASU), tambe conoci como '''Union Deporte Aruba''' of '''Union Deportivo Arubano''', ta e organisacion cumbre di deporte na [[Aruba]]. E ta fungi como federacion madre pa diferente federacion y bond deportivo riba e isla. ASU ta representa mas cu 25 federacion deportivo y tin como meta coordina, promove y desaroya deporte na Aruba. Pa bira miembro di ASU, un organisacion deportivo mester ta registra como [[Persona hurídiko|persona huridico]] y no por representa un deporte cu ta representa caba pa otro federacion miembro. ==Historia== Aruba Sport Unie a wordo funda dia [[23 di desèmber|23 di december]] [[1941]], for di e necesidad pa coordina y stimula desaroyo di deporte riba e isla. E tabata un iniciativa di entre otro Dr. Arends, F. de Wever, V. Henriques y Jhr. W. de Braauw.<ref>SPORTOVERPEINZINGEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 20-01-1947, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 06-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402556:mpeg21:p003</ref> Diferente club y organisacion deportivo a contribui na fundacion di ASU, entre otro [[Racing Club Aruba]] (RCA), Club Caribe y Tivoli. E prome presidente di e organisacion tabata [[Jacobo Arends|Jacobo Rudolf (Coco) Arends]], kende tabata tambe envolvi den fundacion di [[Arubaanse Voetbalbond]] algun aña prome. Na 1949, ASU a cuminsa ricibi subsidio di gobierno sentral Antiano pa apoya federacionnan deportivo cu organisacion di competencia y otro actividadnan. Durante añanan 1950 y 1960, hopi organisacion y empresa local a brinda sosten financiero y material na deporte na Aruba. E compania petrolero [[Lago Oil & Transport Company|Lago]], por ehempel, tabata un di e sostenedornan importante donando material deportivo y apoyando desaroyo di clubnan deportivo. Mateo Reyes tabata un di e figuranan clave den e proceso di distribucion y desaroyo. ----- Durante e añanan 1950 i 1960, sektor priva a hunga un papel importante den desaroyo di deporte na Aruba. E kompania petrolero Lago Oil & Transport Company, por ehèmpel, a brindá sosten finansiero i material na diferente clubnan. Mateo Reyes tabata un di e figurannan clave den e proseso di distribushon i desaroyo. Na 1955, ASU a organisá e promé ASU Olimpiada, un evento ku a stimulá kompetensia entre atletanan lokal i ku a bira un tradishon durante varios dekada. Den e evento aki, atletanan tabata wordu rekonosé komo “atleta di aña”. Entre 1955 i 1993, ASU tabata responsabel pa maneho di e Wilhelminastadion na Oranjestad. Te na 1997, ASU tabata tambe enkargá ku distribushon di subsidio gubernamental na federashonnan deportivo. Despues di e aña ei, e tarea aki a pasa direktamente na gobierno di Aruba. ==Facilidatnan deportivo== ASU ta manehá diferente instalashon deportivo riba Aruba, entre otro: ===Joe Laveist Sport Park=== Situa na San Nicolas, e parke aki ta un fasilidat multifunkshonal ku instalashonnan pa: basebal futbòl volleyball basketball atletismo E parke por wordu usa tambe pa evento grandi manera konserto i aktividatnan komunidario. ===Centro Deportivo Betico Croes=== Situa na Santa Cruz, e fasilidat aki ta un kompleks deportivo di paden ku aire akondishoná. E ta usa pa deporte di sala i arte marcial. ==Organisashon i rol== ASU ta fungí komo koordinadó entre e diferente federashonnan deportivo na Aruba i ta apoyá: desaroyo di deporte organisashon di kompetensianan promoshon di atletanan lokal Riba e isla tin mas ku 30 organisashon deportivo ku ta forma parti di e sistema koordiná pa ASU. Entre e deporte mas popular na Aruba tin futbòl i basebal. Basebal, en partikular, a kontribuí na reconocimiento internashonal di Aruba, ku varios atletanan arubiano ku a hunga den Major League Baseball. ===Presidente === * Jacobo Rudolf “Coco” Arends (promé presidente) * Gerald Franca * Soraida Boekhoudt (2022– ) -------- Een dezer dagen werd een bespreking gevoerd om te komen tot de oprichting van een Arubaans Overkoepelend Sportorgaan. Bij deze Bespreking waren aanwezig, Dr. J. Ë. M. Arends. Freddy Beaujon, Jan Beaujon, Oscar Henriquez, Jos Maduro Sr., N. E. Henriquez Sr., Dr. J. Oduber en Jos van der Schoot. Uitvoerig werden de plannen >roken en men kwam tot de conclusie dat de Aruba Sport Unie welke op 23 December 1941 werd opgericht en waarvan de statuten werden goedgekeurd, moest worden opgericht. Deze Sportunie telde vier leden te weten de AVB, RCA, Caribe en Tivolï. Deze Vertegenwoordigers welke ter vergadering aanwezig waren kozen een voorlopig bestuur, welke als volgt werd samengesteld: Voorzitter Jan Beaujon, Secretaris Jos van der Schoot, Penningmeester Oscar Henriquez, Adviseur Dr. J. Oduber en leden Freddy Beaujon, N. E. Henriquez Sr„ Jos Maduro Sr. en A. G. Th. Arends. De volgende nieuwe leden konden worden aangenomen als lid van de ASU, La Salie, ABBA, Pova, Aruba Juniors, San Nicolaas Juniors, La Fama, Sparta, zodat de ASU thans 11 leden kent, welke de grootste verenigingen op ons eiland vertegenwoordigen. Besloten werd om op 30 September 1952 des avonds om 8 uur een Algemene, ledenvergadering te houden, waar het voorlopige bestuur zal aftreden en het definitieve bestuur zal worden gekozen.<ref>ARUBA SPORT UNIE HEROPGERICHT Overkoepelend sportorgaan voor Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-09-1952, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 06-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403946:mpeg21:p003</ref> --- {{Variante|a}} {{infobox organisacion | variante = a | tipo = Deporte | nomber = Aruba Sport Unie | funda = [[23 di desèmber|23 di december]] [[1941]] | fundado = }} '''Aruba Sport Unie''' (Union Deporte Aruba, ASU), tambe conoci como '''Union Deportivo Arubano''', ta e organisacion cumbre di deporte na [[Aruba]]. E ta fungi como federacion cumbre pa diferente federacion y bond deportivo riba e isla. ASU ta representa mas cu 25 federacion deportivo y tin como meta coordina, promove y desaroya deporte na Aruba. Pa bira miembro di ASU, un organisacion deportivo mester ta registra como [[Persona hurídiko|persona huridico]] y no por representa un deporte cu ta representacaba pa otro federacion miembro. == Historia == Aruba Sport Unie a wordo funda dia [[23 di desèmber|23 di december]] [[1941]]. E organisacion a surgi for di e necesidad pa coordina y stimula desaroyo di deporte riba e isla. Den promé añanan di su existencia, diferente club i organisashon deportivo a kontribuí na fundashon di ASU, entre otro [[RCA]], Club Caribe i Tivoli. E promé presidente di e organisashon tabata '''Coco Arends''', kende tabata tambe envolví den fundashon di e '''Arubaanse Voetbal Bond''' algun aña promé. Na 1949 ASU a kuminsá ricibí subsidio di e gobierno sentral pa apoyá federashonnan deportivo ku organisashon di kompetensia i actividadnan deportivo. Durante añanan hopi organisashon i empresanan lokal a brindá sosten finansiero i material na deporte na Aruba. E kompanía petrolero Lago Oil & Transport Company tabata un di e sostenedornan importante, donando material deportivo i apoyando desaroyo di clubnan deportivo. Mateo Reyes tabata un di e personanan cu a yuda den e proseso di desaroyo aki. Den 1955 ASU a organisá e promé '''ASU Olimpiada''', un evento deportivo pa estimulá kompetensia entre atletanan lokal. E evento aki a bira un tradishon durante varios dekada, kaminda atletanan a wordo rekonosé komo “atleta di aña”. Entre 1955 i 1993 ASU tabata responsabel pa maneho di e [[Wilhelminastadion]] na Oranjestad. Te na 1997 ASU tabata tambe responsabel pa distribushon di subsidio gubernamental pa federashonnan deportivo. Despues di e aña aki, e tarea aki a wordo asumí direktamente pa e gobierno di Aruba. == Facilidatnan deportivo == ASU ta manehá diferente instalashon deportivo riba Aruba. '''Joe Laveist Sport Park''' na [[San Nicolas, Aruba|San Nicolas]] ta un parke deportivo multifunkshonal ku instalashonnan pa deporte manera: * [[Basebal]] * [[Futbòl]] * [[Volleyball]] * [[Basketbal]] * [[Atletismo]] E parke por wordo usa tambe pa evento grandi manera konserto i otro aktividatnan komunidario. '''Centro Deportivo Betico Croes''' na [[Santa Cruz, Aruba|Santa Cruz]] ta un fasilidat deportivo di paden ku aire acondicioná. E centro ta usa pa deporte di sala i arte marcial. == Organisashon == ASU ta fungí komo koordinadó entre e diferente federashonnan deportivo na Aruba. E organisashon ta apoyá desaroyo di deporte, organisashon di kompetensianan i promoshon di atletanan lokal. Riba e isla tin mas ku 30 organisashon deportivo cu ta forma parti di e sistema deportivo coordina pa ASU. Entre e deporte mas popular na Aruba tin [[futbòl]] i [[basebal]]. Especialmente basebal a duna Aruba reconocimiento internashonal, ku varios atletanan Arubiano cu a hunga den [[Major League Baseball]]. == Organisacion == Entre e presidentenan di Aruba Sport Unie tin: * [[Coco Arends|Jacobo Rudolf (Coco) Arends]] (1892-1965) – promé presidente * Gerald Franca – presidente durante diferente periodo den siglonan reciente * Soraida Boekhoudt – presidente (2022) [[:Kategoria:Deporte na Aruba]] '''Aruba Sport Unie''' o '''Union Deportivo Arubano''' (ASU) ta e federacion cumbre di e federacionnan deportivo na [[Aruba]]. dre di 25 bond deportivo. Pa bira miembro di A.S.U. e organisacion mester ta un persona huridico y no mag di tin un miembro pa e deporte ey caba den A.S.U. == Historia == ASU e ser funda dia [[23 di desèmber|23 di december]] [[1941]]. * ASU taba maneha Wilhelminastadion di 1955 te 1993 A.S.U. ta maneha dos facilidad cu ta nan propiedad, esta Joe Laveist Sport Park na San Nicolas y Centro Deportivo Betico Croes na Sta Cruz. Joe Laveist Sport Park ta un parke multi funcional, tin posibilidad pa practica basebal football, volleyball, basketball y atletismo. Sa uza e parke tambe pa concierto. Por huur e parke of un parti di dje pa tur e actividadnan aki. Pa haci esaki mester tuma contacto cu oficina di A.S.U. Centro Deportivo Betico Croes ta completamente airecondiciona y ta uz'e pa tur sport di paden y arte marcial. Huur di e sporthal ta depende di cuanto hende mester uza pa maneha e lugar pa e actividad y ki sorto di actividad e ta. Pa mas informacion por yama oficina di A.S.U. na e numbernan di telefon ariba menciona.<ref>[https://www.gobierno.aw/union-deporte-aruba-asu Union Deporte Aruba (ASU)], Gobierno di Aruba</ref> Aruba Sport Unie a wordo funda dia 21 di December, 1941. E aña aki 21 di December, e ta cumpli 75 aña y tin cu corda riba e fundadornan. Segun e presidente actual Gerald Franca, e aña aki lo ta uno special den cuadro di e celebracion aki. Tambe el a splica kico tur nan tin pensa di haci pa loke ta e celebracion den 2017. Franca a splica cu e prome presidente tabata Coco Arends, kende ta e mesun persona cu a cuminsa tambe, kende ta fundador di Arubaanse Voetbal Bond 5 pa 6 aña prome. Un di e organisacionnan cu a yuda lanta Aruba Sport Unie tabata RCA, Club Caribe y Tivoli, cual ta e prome organisacionnan cu a lanta e asociacion aki. Na 1949 pa prome biaha den historia, ASU a cuminsa haya e subsidio di Gobierno Central pa facilita tambe e federacionnan di e tempo ey cu placa pa nan organisa actividadnan. Despues di e periodo ey tabata haya Lago ta yuda hopi den parti di formacion di e clubnan y nan tabata subsidia of duna donacion na e diferente clubnan pa nan material, etc. durante aña. Difunto Mateo Reyes, kende ta un persona conoci y keri, tabata encarga cu esaki. E ta un di e personanan cu a yuda ASU pa haya Joe Laveist for di Lago como un centro pa deporte. Lago Sportpark tabata di Lago y a bin pa pase pa Joe Laveist, pa pas’e pa ASU. Franca a menciona cu durante aña, durante 1955, ASU a celebra su prome ASU Olimpiada y despues di esey a keda celebr’e. Hopi di e atletanan grandi ta recorda e fechanan ey, caminda cu nan a wordo eligi como atleta di aña den decadanan di 60, 70 y 80. ASU semper a maneha deporte pa Gobierno y hasta a bay asina leu cu ASU a manda hende den exterior cu studie opdracht, pa bin bek lanta scol di deporte pa Aruba. Esaki nunca a logra debi na cosnan cu tabata pasa internamente. Despues ASU tabata encarga pa duna subsidio te cu na aña 1997, caminda cu Gobierno a tuma e tarea aki bek den su seno. Franca a sigui splica cu na e momentonan aki tin un comision cu ta trahando riba dje pa pasa e fecha pa Januari. Pa fin di aña ta imposibel pa organisa algo. Idea ta pa haci algo riba dje pa recorda e fecha y recorda esnan cu a funda e organisacion aki. Tabata tin hasta hendenan conoci entre otro shon A. Eman cu tabata un di e prome personanan den e directiva. Tin hopi hende conoci den comunidad tabata forma parti di ASU di e tempo ey.<ref>[https://masnoticia.com/aruba-sport-unie-lo-cumpli-75-ana-dia-21-di-december-proximo/ Aruba Sport Unie lo cumpli 75 aña dia 21 di December proximo], Mas Noticia (28 di november 2016)</ref> The sparse available evidence, however, reveals that there are around thirty-five sport organisations on the island that fall under the umbrella of the Aruba Sport Union (ASU), which was formed in 1941.44 As in Curaçao, two of the more popular team sports are soccer and baseball, and it is baseball that has given it the greatest international recognition through the participation of at least six Arubans in MLB since 1996.4 ASU President Gerald Franca --> 2022 Soraida Boekhoudt --- Aruba Sport Unie, funda dia 23 di december 1941, ta e bond madre di 25 bond deportivo. Pa bira miembro di A.S.U. e organisacion mester ta un persona huridico y no mag di tin un miembro pa e deporte ey caba den A.S.U. A.S.U. ta maneha dos facilidad cu ta nan propiedad, esta Joe Laveist Sport Park na San Nicolas y Centro Deportivo Betico Croes na Sta Cruz. Joe Laveist Sport Park ta un parke multi funcional, tin posibilidad pa practica basebal football, volleyball, basketball y atletismo. Sa uza e parke tambe pa concierto. Por huur e parke of un parti di dje pa tur e actividadnan aki. Pa haci esaki mester tuma contacto cu oficina di A.S.U. Centro Deportivo Betico Croes ta completamente airecondiciona y ta uz'e pa tur sport di paden y arte marcial. Huur di e sporthal ta depende di cuanto hende mester uza pa maneha e lugar pa e actividad y ki sorto di actividad e ta. Pa mas informacion por yama oficina di A.S.U. na e numbernan di telefon ariba menciona.<ref>https://www.gobierno.aw/union-deporte-aruba-asu Union Deporte Aruba (ASU)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte na Aruba]] ---------------- {{Variante|a}} {{multiple image | total_width = 270 | border = | perrow = 1/2 | align = right |header = Joe Laveist Sportpark |header_align = center |image2 = Joe Laveist Sport Park.jpeg | image1= Estadio de béisbol Joe Laveist, en San Nicolaas (este de Aruba).jpg | image3 = Joe Laveist Sport Park 06 54 31 704000.jpeg |caption1 = |caption_align = center }} == Lago Sport Park / Joe Laveist Sportpark == The historical Lago Sports Park (later known as the Laveist Sport Park) was a vital recreational and cultural hub in San Nicolas, Aruba. Officially inaugurated in March 1941, it was founded by the Lago Oil & Transport Company to support the island's booming refinery community. History of Lago Sports Park Founding and Baseball Roots: The park was instrumental in developing baseball on the island. American expatriate and former Major League Baseball pitcher Jim Bluejacket spent 15 years in Aruba and helped found the facility, fostering strong local interest in the game. WWII & Refining Community: During WWII, the facility offered organized recreation for Allied soldiers stationed in Aruba and the diverse immigrant workforce employed at the Lago refinery. Championship Ground: Throughout the 1940s and 1950s, the park was the premier venue for the organized Aruba baseball championships. Iconic early teams like the Dodgers, Baby Ruth, and Barnes' Ramblers competed here. Track and Field: Beyond baseball, it served as the primary venue for annual events like the Lago High School Track Meets and the Aruba School Sport Bond competitions. Evolution: Today, the historic site in San Nicolas continues to be an active community asset and is known as the Laveist Sport Park. --- Joe Laveist Sport Park ta un parke multi funcional, tin posibilidad pa practica basebal football, volleyball, basketball y atletismo. Sa uza e parke tambe pa concierto. Por huur e parke of un parti di dje pa tur e actividadnan aki. Pa haci esaki mester tuma contacto cu oficina di A.S.U. {{Variante|a}} {{Databox}} Intro *Location in San Nicolas, Aruba *Originally built by Lago Oil and Transport Company *Year of inauguration (1941) *Later renamed to Joe Laveist Sportpark ==Historia== 1. Fundashon (±1930s–1941) Lago building infrastructure for workers Role of Jim Bluejacket Opening (9 March 1941) 2. Periodo di floresementu (1940s–1980s) Organized sports (baseball, possibly softball, football) Social function (community gatherings, events) 3. Despues di sera di Lago (1985 →) Decline / transition Renaming to Joe Laveist Continued local use Struktura i fasilidat Even if partial: Baseball field Stands / seating Clubhouse? Multi-sport use * na 1968 Lago a traspasa LSP pa ASU Importansia kultural This is where your article becomes powerful: Role in development of baseball in Aruba Connection to Lago Colony life Symbol of industrial-era community building Link to later international baseball success of Aruba Legado Renaming to Joe Laveist Continued recognition Connection to surrounding area (Jim Bluejacketstraat, schools, neighborhoods) 🔎 Research tips (high impact, low effort) Look for: Lago employee magazines / newsletters Local newspapers (Amigoe, Diario archives) Aruba sports history sources Mentions of: inauguration (1941) sports competitions Joe Laveist (who he was!) ------------------ ==Origen di baseball na Aruba == Beisbòl a yega Aruba den añanan 1930, introdusí pa ekspatriadonan merikano ku tabata traha na Lago Oil Company i imigrantenan venezolano ku a forma timnan di pickup informal riba terenonan habrí.[2] E deporte a haña struktura ku e fundashon di ABBA na 1950 pa organisá liga i kampionato lokal, loke a kondusí na entrada di Aruba den wega internashonal na 1952 ora el a djòin e Asosiashon Internashonal di Beisbòl Amateur (awor parti di WBSC).[2] E aña ei, Aruba a debutá su promé selekshon nashonal na e Serie Mundial Amateur di 1952 na Havana, Cuba, manehá pa Joe Proterra, kaminda el a sigurá dos viktoria den seis wega i a gana aklamashon di fanátikonan, ku pitcher Nell Harms nombrá hungadó sobresaliente di siman pa su aktuashon kontra Honduras.[2] Beisbòl a wòrdu introdusí na Aruba na final di añanan 1920 i kuminsamentu di añanan 1930 prinsipalmente dor di ekspatriadonan merikano empleá pa Lago Oil and Transport Company, un supsidiario di Standard Oil of New Jersey, kendenan a establesé un refineria riba e isla. Pafo di e colonia, baseball a haya traccion na fin di añanan 1930 pa medio di imigrantenan y mariniernan Venezolano cu a mara na wafnan di Aruba cu nan barconan di pisca, formando teamnan casual di pick-up cu a hunga riba terenonan habri na Oranjestad, manera e area patras di Corte di Husticia actual. Pa añanan 1950, beisbòl a integrá profundamente den kultura di Aruba, partikularmente bou di hóbennan, ku a wòrdu eksponé pa medio di transmishonnan di media merikano, eventonan patrosiná pa kompanianan di zeta, i e impakto persistente di sòldánan di tempu di guera, hasiendo esaki un símbolo di aspirashon i vínkulo di komunidat den barionan di klase trahadó. Adopshon lokal a oumentá ku e formashon di klupnan amateur den tur pueblo. <ref>Clyde Harms, https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBATODAY-2021-05-28/page/n9/mode/1up?q=jim+bluejacket Short history of the beginnings of baseball in Aruba], Aruba Today (28 di 2021)</ref> ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox deportista| variante = a | nomber completo = Shawn Joubert Zarraga | alias = | fecha nacemento = [[21 di yanüari|21 di januari]] [[1989]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | haltura = 183 cm | peso = 109 kg <!-- Seccion di informacion deportivo --> | deporte = [[beisbòl|baseball]] | disciplina = catcher (man drechi)? | wo = | debut = 11 di maart 2023 (den [[Tim nashonal di beisbòl hulandes|team di Reino]])?? | activo = 2021 - presente ?? | distincion = }} '''Shawn Joubert Zarraga''' (☆ [[21 di yanüari|21 di januari]] [[1989]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) ta un eks-catcher profesional di beisbòl Arubiano ku a representá Hulanda den kompetensianan internashonal, inkluyendo e World Baseball Classic.[1] Para na 6 pia 0 inch (1.83 m) i pisando aproksimadamente 240 liber (109 kg), Zarraga tabata un switch-hitter ku tabata tira ku man drechi i a hunga prinsipalmente komo un katcher durante henter su karera.[2] Selektá pa e Milwaukee Brewers den e di 44 buèlta (1.302 en general) di e Selekshon di Beisbòl di Liga Mayor di 2007 for di Trinity Christian Academy na Florida, el a pasa vários temporada den e liganan menor den vários organisashon.[3] grokipedia: Zarraga su karera profeshonal a kuminsá den e sistema di Brewers, kaminda el a progresá a traves di nan afiliadonan di 2007 pa 2014, alkansando nivelnan di Double-A i Triple-A i mustrando abilidatnan defensivo sólido tras di e plato.[4] Despues el a firma kontraktnan di liga menor ku timnan inkluyendo Los Angeles Dodgers na 2017 i Cincinnati Reds na 2016, ganando invitashonnan no-roster pa entrenamentu di primavera, ounke nunka el a yega Major League Baseball.[5] Despues ku su karera den liga menor afiliá a terminá na 2017, Zarraga a hunga den liganan independiente, inkluyendo ku e Cleburne Railroaders di e Asosiashon Merikano e aña ei, promé ku el a baha ku penshun.[6] Riba e esenario internashonal, Zarraga tabata un kontribuidor klave na e selekshon nashonal di Hulanda, yudando sigurá e título di Kopa Mundial di Beisbòl 2011 na Panama i partisipando den e Klásiko Mundial di Beisbòl 2017, kaminda el a proveé ​​profundidat na katcher durante wega di pool.[7] Su versatilidat i eksperensia a hasié un opshon konfiabel pa e tim hulandes, basando riba su raisnan arubiano miéntras e tabata kompetí bou di e bandera di Reino Hulandes.[8] == Karera internashonal == ===Kopa Mundial 2011=== Zarraga a haci su debut internacional cu e seleccion nacional di baseball di Hulanda na 2011 den Mundial di Baseball na Panama, eligibel pa medio di su herencia Arubiano. El a sirbi komo un katcher riba e lista ora e tim a gana e medaya di oro, derotando Cuba 2-1 den e final pa reklamá e título mundial.[25][26] torneonan di 2014 Zarraga a sirbi prinsipalmente komo un katcher durante e aparishonnan di e tim den dos torneo klave e aña ei.[27] Na yüli, Zarraga a representá Hulanda na e Torneo Internashonal di Beisbòl di Fransia, konosí tambe komo Yoshida Challenge, ku a tuma lugá na Sénart, Fransia. E selekshon hulandes a gana e medaya di oro, derotando un tereno ku a inkluí anfitrion Fransia, Alemania, i all-starnan internashonal. Zarraga tabata parti di e lista ku a sigurá e título, kontribuyendo tras di e plato miéntras e tim a pone un demostrashon fuerte den nan promé salida na e fasilidat nobo.[28][29] Mas lat e sèptèmber ei, Zarraga a kompetí den e Kampionato Oropeo di Beisbòl 2014 ku a tuma lugá na Ostrava i Brno, Repúblika Cheko, kaminda Hulanda a kapturá nan di 21 medaya di oro kontinental ku un rèkòrt invikto di 11-0, kulminando den un viktoria final di 6-3 riba Italia. Komo katcher, el a bati .286 ku aktuashonnan notabel, inkluyendo tres hit den un viktoria di 7-2 riba Alemania i un homerun den un wega di pool anterior kontra Kroasia. Su trabou defensivo a yuda ankra un staf di lansamentu ku a pèrmití solamente 1.36 kareda gana pa wega durante henter e torneo.[30][31][28] 2015 Premier12 i 2017 World Baseball Classic Zarraga a wòrdu selektá pa representá e selekshon nashonal di beisbòl di Hulanda na e WBSC Premier12 di 2015, e edishon inaugural di e torneo ku a tuma lugá na Mexico i Taiwan, kaminda el a sirbi komo un katcher bistiendo e kamisa number 22.[32] Hulanda a kompetí den Grupo A di e buèlta di apertura, sigurando tres viktoria kontra Chines Taipei (7-4), Italia (16-1), i Puerto Rico (11-7), miéntras ku nan a sufri pèrdida kontra Cuba (5-6) i Canada (1-3), loke a posishoná nan pa avansá pa e kuartfinal.[33] Einan, nan a kai kontra Merka 1-6, resultando den un di sinku lugá total pa e tim.[33] Durante e torneo, Zarraga a kontribuí ofensivamente den momentunan klave, inkluyendo un homerun di dos kareda den e di kuater inning kontra Cuba ku a ekstendé e bentaha di Hulanda na 4-1, ounke e tim na final a pèrdè den un kompetensia estrecho.[34] El a registrá tambe un RBI den e viktoria riba Taipei Chines, trahando un kaminata apesar di a bai sin hit den tres at-bat.[35] Sinembargo, Zarraga a sufri un leshon na man durante e wega di Cuba i mester a sali trempan.[36] Na 2017, Zarraga a gana un lugá riba e lista di Hulanda pa e World Baseball Classic, atrobe komo un katcher, partisipando den e torneo prinsipal ku a tuma lugá den vários pais anfitrion.[37] Hulanda a pone un rèkòrt di 2-1 den Pool A, avansando komo subkampeon tras di Israel, promé ku a derotá Israel 12-2 den e kuartfinal na Tokyo Dome pa yega e semifinal.[37] Nan kareda a terminá den un pèrdida di 3-4 kontra Puerto Rico na Dodger Stadium, kaminda e tim a regresá lat pero no por a sigurá e viktoria.[38] E aktuashon sobresaliente di Zarraga a bini den e kuart di final kontra Israel, kaminda el a konta dos hit i dos RBI komo parti di e eksploshon ofensivo di e tim.[39] Den e semifinal kontra Puerto Rico, el a entregá un dòbel di RBI krusial den e di sinku inning pa skor Wladimir Balentien i empatá e wega na 3-3, ounke kompañero di ekipo Jonathan Schoop a wòrdu bentá afó na e plachi di kas den e wega.[40] Zarraga a parse di a sufri un leshon den e di ocho inning di e wega ei, loke a rekerí atenshon médiko tras di e plato. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=}} {{References}} * [https://www.baseball-reference.com/register/player.fcgi?id=kelly-001ant Minors Stats Antwone Kelly] }} {{DEFAULTSORT:Zarraga, Shawn}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Beisbòl]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox asociacion deporte| variante = c | nomber = Badminton Bond Curaçao | logo = | imagen = | abrevia = BBC | president = | vice-president = | algemeen-secretaris = | asiento = | region = | pais = | cantidad_miembro = | cantidad_asociacion = | deporte = | funda = | luga_funda = | ex-nomber = | federacion_mundial = | federacion_continental = | federacion_nacional = | afilia = | comite_olimpico = | agencia_deportivo = | stop_imagen = | imagen = | descripcion = | website = }} '''Badminton Bond Curaçao''' (BBC) ta e organisashon ku ta dirigi i promové e deporte di badminton na Kòrsou. E federashon ta un miembro di e organisashonnan internashonal i regional, inkluíendo e '''Badminton World Federation (BWF)''', e '''Badminton Pan America (BPA)''', i e '''Caribbean Regional Badminton Confederation (CAREBACO)'''. === Historia i Fundashon === E Badminton Bond Curaçao a fundá den 1975. E federashon ta representá Kòrsou den e organisashonnan regional i internashonal di badminton.:contentReference[oaicite:8]{index=8} === Afiliashon Internashonal === :contentReference[oaicite:10]{index=10} * :contentReference[oaicite:13]{index=13} * :contentReference[oaicite:16]{index=16} * :contentReference[oaicite:19]{index=19}:contentReference[oaicite:21]{index=21} === Participashon Internashonal === :contentReference[oaicite:23]{index=23}:contentReference[oaicite:25]{index=25} === Referensianan === * :contentReference[oaicite:27]{index=27} * :contentReference[oaicite:30]{index=30}:contentReference[oaicite:32]{index=32} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] [[:Kategoria:Organisashon Deportivo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte]] --------------- {{Databox}} E '''seleccion nacional di badminton di Aruba''' ([[Hulandes]]: Arubaans badmintonteam) ta representa [[Aruba]] den competencianan internacional di team di badminton y ta wordo controla pa [[Aruba Badminton Federation]] cu ta afilia na Badminton Pan America y Caribbean Regional Badminton Confederation (CARECOBA).<ref>{{Cite web |title=Members {{!}} BWF Corporate |url=https://corporate.bwfbadminton.com/about/membership/ }}</ref> E ekipo a kompetí pa promé biaha den nan promé torneo internacional di ekipo na 1990. E ekipo a haci su aparicion pa prome biaha na e Campeonato di Ekipo di CAREBACO na aña 1974.<ref>{{citeer web|titel=Aruba vooreerst naar Car. badmintonkampioenschap|werk=[[Amigoe]]|datum=1974-11-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-05-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461200:mpeg21:p005}}</ref> Tambe e ekipo a competi den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] di 1990, unda badminton a wordo inaugura pa prome biaha den e Weganan. E ekipo junior di Aruba a kompetí den e Campeonato Pan Am Junior Team 2009 y a terminá na di 12 lugá.<ref>{{Cite web |title=BWF - Team Event XVIII Pan Am Junior 2009 - Winners |url=https://bwf.tournamentsoftware.com/sport/winners.aspx?id=C61259DF-B2FF-4AC5-A444-F9E14C6A82B1 |access-date=2022-09-04 |website=bwf.tournamentsoftware.com}}</ref> Een Arubaans selectie-team zal van 17 tot en met 24 november voor de eerste keer deelnemen aan de Caribische Badmintonkampioenschappen, die dit jaar te Georgetown in Guyana gehouden worden. Het team dat Aruba zal vertegenwoordigen bestaat uit de dames M. Mata, N. Mata en M. Yarzagaray, en de heren Doy Bernaibela, H. Boer, Robby Arambatzis en Reginals Altman. Deze reis werd mogelijk gemaakt dankzij financiële — en materiele steun van diverse giften; het bedrijfsleven en andere instanties. Het Caribisch toernooi wojdt^jgeorganiseerd door de Caribbean regional badminton confederation, een in 1972 opgerichte federatie, tot voor kort bestaande uit de landen Jamaica, Trinidad/Tooago, Guyana en Sjuriname. Vorig jaar heeft de Badminton Bond Aruba zijn interesse voor deelname aan het bestuur van de Carebaco te kennen gegeven en na een jaar van intensieve voorbereidingen werd Aruba in juli van dit jaar lid van de International badminton federation en in dezelfde maand als vijfde lid van de Carebaco toegelaten. Beide feiten kunnen als mijlpalen worden beschouwd in de geschiede- | nis van de badmintonsport op Aruba, waar deze sport (nog) vrij onbekend is. Dit laatste komt voornamelijk doordat men hier voor deze sport een enorm tekort heeft aan goede accomodatie. ==Historia== ===Tim miksto=== Aruba a debuta den e Campeonato di Equipo di CAREBACO na 1974. E team a keda na di cinco lugar den e ranking final, perdiendo 7-0 contra Jamaica, Surinam, Trinidad y Tobago y Guyana.<ref>World Badminton 18 (1974), p. 3</ref> {{Appendix}} [[:Category:Deporte na Aruba]] en.wiki --------------- {{Infobox asociacion deporte| variante = c | nomber = Aruba Badminton Federation | logo = | imagen = | abrevia = ABF of BBA | president = | vice-president = | algemeen-secretaris = | asiento = | region = | pais = | cantidad_miembro = | cantidad_asociacion = | deporte = | funda = | luga_funda = | ex-nomber = | federacion_mundial = | federacion_continental = | federacion_nacional = | afilia = | comite_olimpico = | agencia_deportivo = | stop_imagen = | imagen = | descripcion = | website = }} '''Aruba Badminton Federation''' (ABF), tambe yamá Badminton Aruba o Aruba Badminton Bond, ta e organisacion gobernante nacional supremo pa e deporte di [[badminton]] na [[Aruba]]. E federacion ta wordo representa pa e [[seleccion nacional di badminton di Aruba]]. == Historia == E Aruba Badminton Federation a wordo funda memey di añanan 1970, ora cu e promé participacion a tuma luga na e Kampionatonan di Carebaco. Na desember 1973 e federacion a bira miembro di Caribbean Badminton Federation, hunto cu Corsou.<ref>Sport inliet kort sport in het kort sport. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1973, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 29-05-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461498:mpeg21:p007</ref> E federashon despues a bira miembro di e órgano di gobernashon kontinental, e Konfederashon Panamerikano di Badminton, i e Federashon Mundial di Badminton, e tempu ei konosí komo e Federashon Internashonal di Badminton. Aruba ainda no ta anfitrion di campeonatonan internacional. Sinembargo Aruba a yega di ta anfitrion di Campeonato di Carebaco dos biaha. Federacion di Badminton Aruba ta miembro di Comite Olimpico Arubano . {{Appendix}} De Badminton Bond Aruba (BBA) viert deze maand zyn 15-jarig bestaan met verschillende toernooien en andere activiteiten. Ofschoon deze tak van sport niet zo bekend is op Aruba, heeft de BBA in vijftien jaren heel wat gepresteerd. Deze bond is al jaren lid van de International Badminton Federation (IBF). Ook is de BBA lid van de Carebaco (Caribbean Regional Badminton Confederation), waarvan verder ook lid zijn: Jamaica, Trinidad, Suriname, Guyana, Barbados, Bermuda, Curasao en Grenada. Elk jaar doet Aruba mee aan de Caribische kampioenschappen en BBA- motor, Riek Altman, is al jaren secretaris / penningmeester van de Carebaco. Aruba wordt elk jaar weer verzocht de Carebaco- wedstrijden te organiseren, omdat Aruba tot nu toe het beste toernooi heeft georganiseerd, doch door het ontbreken van faciliteiten kan de BBA dit Caribisch treffen niet meer organiseren. De BBA bestaat momenteel uit de vier clubs: Floralin, Flamboyant, Aruba Badminton Minders en Playa die tezamen honderd leden tellen. Deze sport kan uitsluitend gespeeld worden in een zaal en nu wordt er gebruik gemaakt van de gymnastiekzalen van Julianaschool, La Salie College en de Sporthal. Een paar maanden geleden hebben de BBA- bestuursleden, Riek Altman en Michael Williams, in Trinidad een coachingcUrsus gevolgd onder auspiciën van de IBF en geven nu op maandag en donderdag aan trainers van de club een opleiding. Nu al is bekend dat Aruba volgend jaar vertegenwoordigd zal worden op Curagao tijdens de Easter Open Tournament en in Jamaica tijdens de Carebaco- wedstrijden. De BBA heeft gisteren in een communiqué dank uitgebracht aan alle personen en instanties, die door de jaren heen de BBA hebben geholpen en eenieder, die aan badminton wil meedoen, uitgenodigd zich op donderdag in de Sporthal op te geven tussen zeven en tien uur 's avonds. Het bestuur van de BBA wordt in dit derde lustrumjaar gevormd door: voorzitter R. Nieuw, vicevoorzitter R. Altman, secretaris G. Simon, penningmeester B. Hernandez, commissarissen E. van der Linde, M. McClure, E. Vemannan, M. Croes en M. Williams.<ref>Met uitgebreid activiteiten-programma Badminton Bond Aruba viert haar derde lustrum. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1986, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 29-05-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641854:mpeg21:p013</ref> ------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Mario Croes |potret = |Fecha di nasementu = |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = |club = }} '''Hyacintho Mario Croes''' (☆ ± 1942 na [[Aruba]]), tambe conoci como '''Mario Croes jr.''', ta un ex-hungado di pingpong [[Aruba]]no. Entre decada 1960 y decada 1980 el a titula 13 vez campeon di Aruba. Den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] Croes tabata un di e dos "grandinan" den deporte di tennis di mesa, banda di [[Robert Hosé]] di [[Kòrsou|Corsou]].<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463158:mpeg21:a0099|titel=Sensationele zege van R. Hosé over M. Croes|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-11-02|bezochtdatum=2023-10-26}}</ref> == Biografia == Mario Croes ta yiu di Eymee Zeppenfelt y Mario Hyacinto Croes, empresario i doño di La Gran Bodega.<ref name="Amigoe">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462365:mpeg21:a0121|titel=In de Franciscuskerk|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-07-16|bezochtdatum=2023-10-26}}</ref> Cu mas o menos siete aña el a cuminsa hunga pingpong y tabata train cu su mama pa despues sigi train cu su tata y otro famianan.<ref name="Amistad">{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AMISTAD-1976-11/page/3/mode/1up?q=Amistad+mei+1976&view=theater|titel=Mario Croes: 26 aña den pingpong|werk=Amistad|datum=november 1976|bezochtdatum=2022-07-30}}</ref> Croes a cuminsa mustra su talentonan ora cu na edad di 9 aña el a sali campeon "junioren" na Aruba. Cu 12 aña el a drenta division di senioren y na 1959, cu 16 aña, a bira campeon di Aruba pa prome bes.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997546:mpeg21:a0072|titel=Mario Croes jr: nieuwe tienkampkampioen tafeltennis|werk=[[Amigoe]]|datum=1959-02-25|bezochtdatum=2022-07-30}}</ref> Na 1960 e ta prolonga su titulo.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010459813:mpeg21:a0112|titel=Mario Croes jr. weer de sterkste|werk=[[Amigoe]]|datum=1960-04-01|bezochtdatum=2023-10-26}}</ref> Hunto cu Cholan Jacobs e tabata hunga pa e team Arubano di Bavaria Stars. Den e torneo organisá door di e asociacion "Entre Nous Juveniles” na Corsou el a hunga cu 17 aña su prome wega internacional contra [[Colombia]]. Croes tabata doño di Mario's Sports Shop den Wilhelminastraat 51 na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E ta casa cu Ruth Arends y hunto nan tin un yiu homber, Mario III, i un yiu muhe Janine.<ref name="Amigoe"/> {{Appendix}} {{Stub}} {{DEFAULTSORT:Croes, Mario}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Deporte na Aruba]] Pa promer viaha el a sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele. Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.<ref name="Amistad">{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AMISTAD-1976-11/page/3/mode/1up?q=Amistad+mei+1976&view=theater|titel=Mario Croes: 26 aña den pingpong|werk=Amistad|datum=november 1976|bezochtdatum=2022-07-30}}</ref> mi a cuminsa hunga ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga. Esei a dunami smaak pa mi sigi train cu mi famia. Dia m'a cimiinsa hunga di verdad mi tabatin 12 ema y mi a cuminsa train cu Cholan. E tempo ei mi tabata hunga cinco te seis ora pa dia. Mi tabata caba di come dies dos or y mei y bai hunga te siet’or y mei di anochi. Tur dia e mesim cos. Mi no tabata hunga ni siña les. Mario a cuminsa mustra su talentonan ora cu na edad di 9 aña ela sali campeon di Junioren na Aruba. Cu 12 aña ela drenta division di senioren y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” Entre Nous Juveniles na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsou. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsou. in de Franciscuskerk te Oranjestad is gistermorgen het kerkelijke huwelijk ingezegend vun mejuffrouw Rulh Arends, dochter V(.n. de heer en mevrouw Milo de R. Arends-Arends en de heer Mario Croes, zoon van de heer en mevrouw Mario H. Croes- Zeppenfelt. Voor de receptie ten huize van de bruid bestond grote belangstelling. Het bruidspaar wachtte een verrassing; een taart in de vorm van een tafeltennistafel. De bruidegom is dan ook tafeltenniskampioen van Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462365:mpeg21:a0121|titel=In de Franciscuskerk|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-07-16|bezochtdatum=2022}}</ref> * Eigenaar van Mario's Sports Shop, Wilhelminastraat 51, Oranjestad, Aruba * Huwde in 1965 met Ruth Arends, kinderen Mario III en Janine {{Appendix}} --------------- febdelhyskyvze8vsemv1l2t9xuogl3 205030 205026 2026-09-23T09:14:26Z Caribiana 8320 205030 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Aruba Sport Unie]] - [[Joe Laveist Sportpark]] - [[Shawn Zarraga]] - [[Antwone Thyshon Kelly]] - [[Badminton Bond Curacao]] - [[Seleccion nacional di badminton di Aruba]] ------------ {{Variante|a}} {{infobox organisacion | variante = a | tipo = Deporte | nomber = Aruba Sport Unie | funda = [[23 di desèmber|23 di december]] [[1941]] | fundado = }} '''Aruba Sport Unie''' (ASU), tambe conoci como '''Union Deporte Aruba''' of '''Union Deportivo Arubano''', ta e organisacion cumbre di deporte na [[Aruba]]. E ta fungi como federacion madre pa diferente federacion y bond deportivo riba e isla. ASU ta representa mas cu 25 federacion deportivo y tin como meta coordina, promove y desaroya deporte na Aruba. Pa bira miembro di ASU, un organisacion deportivo mester ta registra como [[Persona hurídiko|persona huridico]] y no por representa un deporte cu ta representa caba pa otro federacion miembro. ==Historia== Aruba Sport Unie a wordo funda dia [[23 di desèmber|23 di december]] [[1941]], for di e necesidad pa coordina y stimula desaroyo di deporte riba e isla. E tabata un iniciativa di entre otro Dr. Arends, F. de Wever, V. Henriques y Jhr. W. de Braauw.<ref>SPORTOVERPEINZINGEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 20-01-1947, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 06-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402556:mpeg21:p003</ref> Diferente club y organisacion deportivo a contribui na fundacion di ASU, entre otro [[Racing Club Aruba]] (RCA), Club Caribe y Tivoli. E prome presidente di e organisacion tabata [[Jacobo Arends|Jacobo Rudolf (Coco) Arends]], kende tabata tambe envolvi den fundacion di [[Arubaanse Voetbalbond]] algun aña prome. Na 1949, ASU a cuminsa ricibi subsidio di gobierno sentral Antiano pa apoya federacionnan deportivo cu organisacion di competencia y otro actividadnan. Durante añanan 1950 y 1960, hopi organisacion y empresa local a brinda sosten financiero y material na deporte na Aruba. E compania petrolero [[Lago Oil & Transport Company|Lago]], por ehempel, tabata un di e sostenedornan importante donando material deportivo y apoyando desaroyo di clubnan deportivo. Mateo Reyes tabata un di e figuranan clave den e proceso di distribucion y desaroyo. ----- Durante e añanan 1950 i 1960, sektor priva a hunga un papel importante den desaroyo di deporte na Aruba. E kompania petrolero Lago Oil & Transport Company, por ehèmpel, a brindá sosten finansiero i material na diferente clubnan. Mateo Reyes tabata un di e figurannan clave den e proseso di distribushon i desaroyo. Na 1955, ASU a organisá e promé ASU Olimpiada, un evento ku a stimulá kompetensia entre atletanan lokal i ku a bira un tradishon durante varios dekada. Den e evento aki, atletanan tabata wordu rekonosé komo “atleta di aña”. Entre 1955 i 1993, ASU tabata responsabel pa maneho di e Wilhelminastadion na Oranjestad. Te na 1997, ASU tabata tambe enkargá ku distribushon di subsidio gubernamental na federashonnan deportivo. Despues di e aña ei, e tarea aki a pasa direktamente na gobierno di Aruba. ==Facilidatnan deportivo== ASU ta manehá diferente instalashon deportivo riba Aruba, entre otro: ===Joe Laveist Sport Park=== Situa na San Nicolas, e parke aki ta un fasilidat multifunkshonal ku instalashonnan pa: basebal futbòl volleyball basketball atletismo E parke por wordu usa tambe pa evento grandi manera konserto i aktividatnan komunidario. ===Centro Deportivo Betico Croes=== Situa na Santa Cruz, e fasilidat aki ta un kompleks deportivo di paden ku aire akondishoná. E ta usa pa deporte di sala i arte marcial. ==Organisashon i rol== ASU ta fungí komo koordinadó entre e diferente federashonnan deportivo na Aruba i ta apoyá: desaroyo di deporte organisashon di kompetensianan promoshon di atletanan lokal Riba e isla tin mas ku 30 organisashon deportivo ku ta forma parti di e sistema koordiná pa ASU. Entre e deporte mas popular na Aruba tin futbòl i basebal. Basebal, en partikular, a kontribuí na reconocimiento internashonal di Aruba, ku varios atletanan arubiano ku a hunga den Major League Baseball. ===Presidente === * Jacobo Rudolf “Coco” Arends (promé presidente) * Gerald Franca * Soraida Boekhoudt (2022– ) -------- Een dezer dagen werd een bespreking gevoerd om te komen tot de oprichting van een Arubaans Overkoepelend Sportorgaan. Bij deze Bespreking waren aanwezig, Dr. J. Ë. M. Arends. Freddy Beaujon, Jan Beaujon, Oscar Henriquez, Jos Maduro Sr., N. E. Henriquez Sr., Dr. J. Oduber en Jos van der Schoot. Uitvoerig werden de plannen >roken en men kwam tot de conclusie dat de Aruba Sport Unie welke op 23 December 1941 werd opgericht en waarvan de statuten werden goedgekeurd, moest worden opgericht. Deze Sportunie telde vier leden te weten de AVB, RCA, Caribe en Tivolï. Deze Vertegenwoordigers welke ter vergadering aanwezig waren kozen een voorlopig bestuur, welke als volgt werd samengesteld: Voorzitter Jan Beaujon, Secretaris Jos van der Schoot, Penningmeester Oscar Henriquez, Adviseur Dr. J. Oduber en leden Freddy Beaujon, N. E. Henriquez Sr„ Jos Maduro Sr. en A. G. Th. Arends. De volgende nieuwe leden konden worden aangenomen als lid van de ASU, La Salie, ABBA, Pova, Aruba Juniors, San Nicolaas Juniors, La Fama, Sparta, zodat de ASU thans 11 leden kent, welke de grootste verenigingen op ons eiland vertegenwoordigen. Besloten werd om op 30 September 1952 des avonds om 8 uur een Algemene, ledenvergadering te houden, waar het voorlopige bestuur zal aftreden en het definitieve bestuur zal worden gekozen.<ref>ARUBA SPORT UNIE HEROPGERICHT Overkoepelend sportorgaan voor Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-09-1952, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 06-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403946:mpeg21:p003</ref> --- {{Variante|a}} {{infobox organisacion | variante = a | tipo = Deporte | nomber = Aruba Sport Unie | funda = [[23 di desèmber|23 di december]] [[1941]] | fundado = }} '''Aruba Sport Unie''' (Union Deporte Aruba, ASU), tambe conoci como '''Union Deportivo Arubano''', ta e organisacion cumbre di deporte na [[Aruba]]. E ta fungi como federacion cumbre pa diferente federacion y bond deportivo riba e isla. ASU ta representa mas cu 25 federacion deportivo y tin como meta coordina, promove y desaroya deporte na Aruba. Pa bira miembro di ASU, un organisacion deportivo mester ta registra como [[Persona hurídiko|persona huridico]] y no por representa un deporte cu ta representacaba pa otro federacion miembro. == Historia == Aruba Sport Unie a wordo funda dia [[23 di desèmber|23 di december]] [[1941]]. E organisacion a surgi for di e necesidad pa coordina y stimula desaroyo di deporte riba e isla. Den promé añanan di su existencia, diferente club i organisashon deportivo a kontribuí na fundashon di ASU, entre otro [[RCA]], Club Caribe i Tivoli. E promé presidente di e organisashon tabata '''Coco Arends''', kende tabata tambe envolví den fundashon di e '''Arubaanse Voetbal Bond''' algun aña promé. Na 1949 ASU a kuminsá ricibí subsidio di e gobierno sentral pa apoyá federashonnan deportivo ku organisashon di kompetensia i actividadnan deportivo. Durante añanan hopi organisashon i empresanan lokal a brindá sosten finansiero i material na deporte na Aruba. E kompanía petrolero Lago Oil & Transport Company tabata un di e sostenedornan importante, donando material deportivo i apoyando desaroyo di clubnan deportivo. Mateo Reyes tabata un di e personanan cu a yuda den e proseso di desaroyo aki. Den 1955 ASU a organisá e promé '''ASU Olimpiada''', un evento deportivo pa estimulá kompetensia entre atletanan lokal. E evento aki a bira un tradishon durante varios dekada, kaminda atletanan a wordo rekonosé komo “atleta di aña”. Entre 1955 i 1993 ASU tabata responsabel pa maneho di e [[Wilhelminastadion]] na Oranjestad. Te na 1997 ASU tabata tambe responsabel pa distribushon di subsidio gubernamental pa federashonnan deportivo. Despues di e aña aki, e tarea aki a wordo asumí direktamente pa e gobierno di Aruba. == Facilidatnan deportivo == ASU ta manehá diferente instalashon deportivo riba Aruba. '''Joe Laveist Sport Park''' na [[San Nicolas, Aruba|San Nicolas]] ta un parke deportivo multifunkshonal ku instalashonnan pa deporte manera: * [[Basebal]] * [[Futbòl]] * [[Volleyball]] * [[Basketbal]] * [[Atletismo]] E parke por wordo usa tambe pa evento grandi manera konserto i otro aktividatnan komunidario. '''Centro Deportivo Betico Croes''' na [[Santa Cruz, Aruba|Santa Cruz]] ta un fasilidat deportivo di paden ku aire acondicioná. E centro ta usa pa deporte di sala i arte marcial. == Organisashon == ASU ta fungí komo koordinadó entre e diferente federashonnan deportivo na Aruba. E organisashon ta apoyá desaroyo di deporte, organisashon di kompetensianan i promoshon di atletanan lokal. Riba e isla tin mas ku 30 organisashon deportivo cu ta forma parti di e sistema deportivo coordina pa ASU. Entre e deporte mas popular na Aruba tin [[futbòl]] i [[basebal]]. Especialmente basebal a duna Aruba reconocimiento internashonal, ku varios atletanan Arubiano cu a hunga den [[Major League Baseball]]. == Organisacion == Entre e presidentenan di Aruba Sport Unie tin: * [[Coco Arends|Jacobo Rudolf (Coco) Arends]] (1892-1965) – promé presidente * Gerald Franca – presidente durante diferente periodo den siglonan reciente * Soraida Boekhoudt – presidente (2022) [[:Kategoria:Deporte na Aruba]] '''Aruba Sport Unie''' o '''Union Deportivo Arubano''' (ASU) ta e federacion cumbre di e federacionnan deportivo na [[Aruba]]. dre di 25 bond deportivo. Pa bira miembro di A.S.U. e organisacion mester ta un persona huridico y no mag di tin un miembro pa e deporte ey caba den A.S.U. == Historia == ASU e ser funda dia [[23 di desèmber|23 di december]] [[1941]]. * ASU taba maneha Wilhelminastadion di 1955 te 1993 A.S.U. ta maneha dos facilidad cu ta nan propiedad, esta Joe Laveist Sport Park na San Nicolas y Centro Deportivo Betico Croes na Sta Cruz. Joe Laveist Sport Park ta un parke multi funcional, tin posibilidad pa practica basebal football, volleyball, basketball y atletismo. Sa uza e parke tambe pa concierto. Por huur e parke of un parti di dje pa tur e actividadnan aki. Pa haci esaki mester tuma contacto cu oficina di A.S.U. Centro Deportivo Betico Croes ta completamente airecondiciona y ta uz'e pa tur sport di paden y arte marcial. Huur di e sporthal ta depende di cuanto hende mester uza pa maneha e lugar pa e actividad y ki sorto di actividad e ta. Pa mas informacion por yama oficina di A.S.U. na e numbernan di telefon ariba menciona.<ref>[https://www.gobierno.aw/union-deporte-aruba-asu Union Deporte Aruba (ASU)], Gobierno di Aruba</ref> Aruba Sport Unie a wordo funda dia 21 di December, 1941. E aña aki 21 di December, e ta cumpli 75 aña y tin cu corda riba e fundadornan. Segun e presidente actual Gerald Franca, e aña aki lo ta uno special den cuadro di e celebracion aki. Tambe el a splica kico tur nan tin pensa di haci pa loke ta e celebracion den 2017. Franca a splica cu e prome presidente tabata Coco Arends, kende ta e mesun persona cu a cuminsa tambe, kende ta fundador di Arubaanse Voetbal Bond 5 pa 6 aña prome. Un di e organisacionnan cu a yuda lanta Aruba Sport Unie tabata RCA, Club Caribe y Tivoli, cual ta e prome organisacionnan cu a lanta e asociacion aki. Na 1949 pa prome biaha den historia, ASU a cuminsa haya e subsidio di Gobierno Central pa facilita tambe e federacionnan di e tempo ey cu placa pa nan organisa actividadnan. Despues di e periodo ey tabata haya Lago ta yuda hopi den parti di formacion di e clubnan y nan tabata subsidia of duna donacion na e diferente clubnan pa nan material, etc. durante aña. Difunto Mateo Reyes, kende ta un persona conoci y keri, tabata encarga cu esaki. E ta un di e personanan cu a yuda ASU pa haya Joe Laveist for di Lago como un centro pa deporte. Lago Sportpark tabata di Lago y a bin pa pase pa Joe Laveist, pa pas’e pa ASU. Franca a menciona cu durante aña, durante 1955, ASU a celebra su prome ASU Olimpiada y despues di esey a keda celebr’e. Hopi di e atletanan grandi ta recorda e fechanan ey, caminda cu nan a wordo eligi como atleta di aña den decadanan di 60, 70 y 80. ASU semper a maneha deporte pa Gobierno y hasta a bay asina leu cu ASU a manda hende den exterior cu studie opdracht, pa bin bek lanta scol di deporte pa Aruba. Esaki nunca a logra debi na cosnan cu tabata pasa internamente. Despues ASU tabata encarga pa duna subsidio te cu na aña 1997, caminda cu Gobierno a tuma e tarea aki bek den su seno. Franca a sigui splica cu na e momentonan aki tin un comision cu ta trahando riba dje pa pasa e fecha pa Januari. Pa fin di aña ta imposibel pa organisa algo. Idea ta pa haci algo riba dje pa recorda e fecha y recorda esnan cu a funda e organisacion aki. Tabata tin hasta hendenan conoci entre otro shon A. Eman cu tabata un di e prome personanan den e directiva. Tin hopi hende conoci den comunidad tabata forma parti di ASU di e tempo ey.<ref>[https://masnoticia.com/aruba-sport-unie-lo-cumpli-75-ana-dia-21-di-december-proximo/ Aruba Sport Unie lo cumpli 75 aña dia 21 di December proximo], Mas Noticia (28 di november 2016)</ref> The sparse available evidence, however, reveals that there are around thirty-five sport organisations on the island that fall under the umbrella of the Aruba Sport Union (ASU), which was formed in 1941.44 As in Curaçao, two of the more popular team sports are soccer and baseball, and it is baseball that has given it the greatest international recognition through the participation of at least six Arubans in MLB since 1996.4 ASU President Gerald Franca --> 2022 Soraida Boekhoudt --- Aruba Sport Unie, funda dia 23 di december 1941, ta e bond madre di 25 bond deportivo. Pa bira miembro di A.S.U. e organisacion mester ta un persona huridico y no mag di tin un miembro pa e deporte ey caba den A.S.U. A.S.U. ta maneha dos facilidad cu ta nan propiedad, esta Joe Laveist Sport Park na San Nicolas y Centro Deportivo Betico Croes na Sta Cruz. Joe Laveist Sport Park ta un parke multi funcional, tin posibilidad pa practica basebal football, volleyball, basketball y atletismo. Sa uza e parke tambe pa concierto. Por huur e parke of un parti di dje pa tur e actividadnan aki. Pa haci esaki mester tuma contacto cu oficina di A.S.U. Centro Deportivo Betico Croes ta completamente airecondiciona y ta uz'e pa tur sport di paden y arte marcial. Huur di e sporthal ta depende di cuanto hende mester uza pa maneha e lugar pa e actividad y ki sorto di actividad e ta. Pa mas informacion por yama oficina di A.S.U. na e numbernan di telefon ariba menciona.<ref>https://www.gobierno.aw/union-deporte-aruba-asu Union Deporte Aruba (ASU)</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte na Aruba]] ---------------- {{Variante|a}} {{multiple image | total_width = 270 | border = | perrow = 1/2 | align = right |header = Joe Laveist Sportpark |header_align = center |image2 = Joe Laveist Sport Park.jpeg | image1= Estadio de béisbol Joe Laveist, en San Nicolaas (este de Aruba).jpg | image3 = Joe Laveist Sport Park 06 54 31 704000.jpeg |caption1 = |caption_align = center }} == Lago Sport Park / Joe Laveist Sportpark == The historical Lago Sports Park (later known as the Laveist Sport Park) was a vital recreational and cultural hub in San Nicolas, Aruba. Officially inaugurated in March 1941, it was founded by the Lago Oil & Transport Company to support the island's booming refinery community. History of Lago Sports Park Founding and Baseball Roots: The park was instrumental in developing baseball on the island. American expatriate and former Major League Baseball pitcher Jim Bluejacket spent 15 years in Aruba and helped found the facility, fostering strong local interest in the game. WWII & Refining Community: During WWII, the facility offered organized recreation for Allied soldiers stationed in Aruba and the diverse immigrant workforce employed at the Lago refinery. Championship Ground: Throughout the 1940s and 1950s, the park was the premier venue for the organized Aruba baseball championships. Iconic early teams like the Dodgers, Baby Ruth, and Barnes' Ramblers competed here. Track and Field: Beyond baseball, it served as the primary venue for annual events like the Lago High School Track Meets and the Aruba School Sport Bond competitions. Evolution: Today, the historic site in San Nicolas continues to be an active community asset and is known as the Laveist Sport Park. --- Joe Laveist Sport Park ta un parke multi funcional, tin posibilidad pa practica basebal football, volleyball, basketball y atletismo. Sa uza e parke tambe pa concierto. Por huur e parke of un parti di dje pa tur e actividadnan aki. Pa haci esaki mester tuma contacto cu oficina di A.S.U. {{Variante|a}} {{Databox}} Intro *Location in San Nicolas, Aruba *Originally built by Lago Oil and Transport Company *Year of inauguration (1941) *Later renamed to Joe Laveist Sportpark ==Historia== 1. Fundashon (±1930s–1941) Lago building infrastructure for workers Role of Jim Bluejacket Opening (9 March 1941) 2. Periodo di floresementu (1940s–1980s) Organized sports (baseball, possibly softball, football) Social function (community gatherings, events) 3. Despues di sera di Lago (1985 →) Decline / transition Renaming to Joe Laveist Continued local use Struktura i fasilidat Even if partial: Baseball field Stands / seating Clubhouse? Multi-sport use * na 1968 Lago a traspasa LSP pa ASU Importansia kultural This is where your article becomes powerful: Role in development of baseball in Aruba Connection to Lago Colony life Symbol of industrial-era community building Link to later international baseball success of Aruba Legado Renaming to Joe Laveist Continued recognition Connection to surrounding area (Jim Bluejacketstraat, schools, neighborhoods) 🔎 Research tips (high impact, low effort) Look for: Lago employee magazines / newsletters Local newspapers (Amigoe, Diario archives) Aruba sports history sources Mentions of: inauguration (1941) sports competitions Joe Laveist (who he was!) ------------------ ==Origen di baseball na Aruba == Beisbòl a yega Aruba den añanan 1930, introdusí pa ekspatriadonan merikano ku tabata traha na Lago Oil Company i imigrantenan venezolano ku a forma timnan di pickup informal riba terenonan habrí.[2] E deporte a haña struktura ku e fundashon di ABBA na 1950 pa organisá liga i kampionato lokal, loke a kondusí na entrada di Aruba den wega internashonal na 1952 ora el a djòin e Asosiashon Internashonal di Beisbòl Amateur (awor parti di WBSC).[2] E aña ei, Aruba a debutá su promé selekshon nashonal na e Serie Mundial Amateur di 1952 na Havana, Cuba, manehá pa Joe Proterra, kaminda el a sigurá dos viktoria den seis wega i a gana aklamashon di fanátikonan, ku pitcher Nell Harms nombrá hungadó sobresaliente di siman pa su aktuashon kontra Honduras.[2] Beisbòl a wòrdu introdusí na Aruba na final di añanan 1920 i kuminsamentu di añanan 1930 prinsipalmente dor di ekspatriadonan merikano empleá pa Lago Oil and Transport Company, un supsidiario di Standard Oil of New Jersey, kendenan a establesé un refineria riba e isla. Pafo di e colonia, baseball a haya traccion na fin di añanan 1930 pa medio di imigrantenan y mariniernan Venezolano cu a mara na wafnan di Aruba cu nan barconan di pisca, formando teamnan casual di pick-up cu a hunga riba terenonan habri na Oranjestad, manera e area patras di Corte di Husticia actual. Pa añanan 1950, beisbòl a integrá profundamente den kultura di Aruba, partikularmente bou di hóbennan, ku a wòrdu eksponé pa medio di transmishonnan di media merikano, eventonan patrosiná pa kompanianan di zeta, i e impakto persistente di sòldánan di tempu di guera, hasiendo esaki un símbolo di aspirashon i vínkulo di komunidat den barionan di klase trahadó. Adopshon lokal a oumentá ku e formashon di klupnan amateur den tur pueblo. <ref>Clyde Harms, https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBATODAY-2021-05-28/page/n9/mode/1up?q=jim+bluejacket Short history of the beginnings of baseball in Aruba], Aruba Today (28 di 2021)</ref> ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox deportista| variante = a | nomber completo = Shawn Joubert Zarraga | alias = | fecha nacemento = [[21 di yanüari|21 di januari]] [[1989]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | haltura = 183 cm | peso = 109 kg <!-- Seccion di informacion deportivo --> | deporte = [[beisbòl|baseball]] | disciplina = catcher (man drechi)? | wo = | debut = 11 di maart 2023 (den [[Tim nashonal di beisbòl hulandes|team di Reino]])?? | activo = 2021 - presente ?? | distincion = }} '''Shawn Joubert Zarraga''' (☆ [[21 di yanüari|21 di januari]] [[1989]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) ta un eks-catcher profesional di beisbòl Arubiano ku a representá Hulanda den kompetensianan internashonal, inkluyendo e World Baseball Classic.[1] Para na 6 pia 0 inch (1.83 m) i pisando aproksimadamente 240 liber (109 kg), Zarraga tabata un switch-hitter ku tabata tira ku man drechi i a hunga prinsipalmente komo un katcher durante henter su karera.[2] Selektá pa e Milwaukee Brewers den e di 44 buèlta (1.302 en general) di e Selekshon di Beisbòl di Liga Mayor di 2007 for di Trinity Christian Academy na Florida, el a pasa vários temporada den e liganan menor den vários organisashon.[3] grokipedia: Zarraga su karera profeshonal a kuminsá den e sistema di Brewers, kaminda el a progresá a traves di nan afiliadonan di 2007 pa 2014, alkansando nivelnan di Double-A i Triple-A i mustrando abilidatnan defensivo sólido tras di e plato.[4] Despues el a firma kontraktnan di liga menor ku timnan inkluyendo Los Angeles Dodgers na 2017 i Cincinnati Reds na 2016, ganando invitashonnan no-roster pa entrenamentu di primavera, ounke nunka el a yega Major League Baseball.[5] Despues ku su karera den liga menor afiliá a terminá na 2017, Zarraga a hunga den liganan independiente, inkluyendo ku e Cleburne Railroaders di e Asosiashon Merikano e aña ei, promé ku el a baha ku penshun.[6] Riba e esenario internashonal, Zarraga tabata un kontribuidor klave na e selekshon nashonal di Hulanda, yudando sigurá e título di Kopa Mundial di Beisbòl 2011 na Panama i partisipando den e Klásiko Mundial di Beisbòl 2017, kaminda el a proveé ​​profundidat na katcher durante wega di pool.[7] Su versatilidat i eksperensia a hasié un opshon konfiabel pa e tim hulandes, basando riba su raisnan arubiano miéntras e tabata kompetí bou di e bandera di Reino Hulandes.[8] == Karera internashonal == ===Kopa Mundial 2011=== Zarraga a haci su debut internacional cu e seleccion nacional di baseball di Hulanda na 2011 den Mundial di Baseball na Panama, eligibel pa medio di su herencia Arubiano. El a sirbi komo un katcher riba e lista ora e tim a gana e medaya di oro, derotando Cuba 2-1 den e final pa reklamá e título mundial.[25][26] torneonan di 2014 Zarraga a sirbi prinsipalmente komo un katcher durante e aparishonnan di e tim den dos torneo klave e aña ei.[27] Na yüli, Zarraga a representá Hulanda na e Torneo Internashonal di Beisbòl di Fransia, konosí tambe komo Yoshida Challenge, ku a tuma lugá na Sénart, Fransia. E selekshon hulandes a gana e medaya di oro, derotando un tereno ku a inkluí anfitrion Fransia, Alemania, i all-starnan internashonal. Zarraga tabata parti di e lista ku a sigurá e título, kontribuyendo tras di e plato miéntras e tim a pone un demostrashon fuerte den nan promé salida na e fasilidat nobo.[28][29] Mas lat e sèptèmber ei, Zarraga a kompetí den e Kampionato Oropeo di Beisbòl 2014 ku a tuma lugá na Ostrava i Brno, Repúblika Cheko, kaminda Hulanda a kapturá nan di 21 medaya di oro kontinental ku un rèkòrt invikto di 11-0, kulminando den un viktoria final di 6-3 riba Italia. Komo katcher, el a bati .286 ku aktuashonnan notabel, inkluyendo tres hit den un viktoria di 7-2 riba Alemania i un homerun den un wega di pool anterior kontra Kroasia. Su trabou defensivo a yuda ankra un staf di lansamentu ku a pèrmití solamente 1.36 kareda gana pa wega durante henter e torneo.[30][31][28] 2015 Premier12 i 2017 World Baseball Classic Zarraga a wòrdu selektá pa representá e selekshon nashonal di beisbòl di Hulanda na e WBSC Premier12 di 2015, e edishon inaugural di e torneo ku a tuma lugá na Mexico i Taiwan, kaminda el a sirbi komo un katcher bistiendo e kamisa number 22.[32] Hulanda a kompetí den Grupo A di e buèlta di apertura, sigurando tres viktoria kontra Chines Taipei (7-4), Italia (16-1), i Puerto Rico (11-7), miéntras ku nan a sufri pèrdida kontra Cuba (5-6) i Canada (1-3), loke a posishoná nan pa avansá pa e kuartfinal.[33] Einan, nan a kai kontra Merka 1-6, resultando den un di sinku lugá total pa e tim.[33] Durante e torneo, Zarraga a kontribuí ofensivamente den momentunan klave, inkluyendo un homerun di dos kareda den e di kuater inning kontra Cuba ku a ekstendé e bentaha di Hulanda na 4-1, ounke e tim na final a pèrdè den un kompetensia estrecho.[34] El a registrá tambe un RBI den e viktoria riba Taipei Chines, trahando un kaminata apesar di a bai sin hit den tres at-bat.[35] Sinembargo, Zarraga a sufri un leshon na man durante e wega di Cuba i mester a sali trempan.[36] Na 2017, Zarraga a gana un lugá riba e lista di Hulanda pa e World Baseball Classic, atrobe komo un katcher, partisipando den e torneo prinsipal ku a tuma lugá den vários pais anfitrion.[37] Hulanda a pone un rèkòrt di 2-1 den Pool A, avansando komo subkampeon tras di Israel, promé ku a derotá Israel 12-2 den e kuartfinal na Tokyo Dome pa yega e semifinal.[37] Nan kareda a terminá den un pèrdida di 3-4 kontra Puerto Rico na Dodger Stadium, kaminda e tim a regresá lat pero no por a sigurá e viktoria.[38] E aktuashon sobresaliente di Zarraga a bini den e kuart di final kontra Israel, kaminda el a konta dos hit i dos RBI komo parti di e eksploshon ofensivo di e tim.[39] Den e semifinal kontra Puerto Rico, el a entregá un dòbel di RBI krusial den e di sinku inning pa skor Wladimir Balentien i empatá e wega na 3-3, ounke kompañero di ekipo Jonathan Schoop a wòrdu bentá afó na e plachi di kas den e wega.[40] Zarraga a parse di a sufri un leshon den e di ocho inning di e wega ei, loke a rekerí atenshon médiko tras di e plato. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=}} {{References}} * [https://www.baseball-reference.com/register/player.fcgi?id=kelly-001ant Minors Stats Antwone Kelly] }} {{DEFAULTSORT:Zarraga, Shawn}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Beisbòl]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox asociacion deporte| variante = c | nomber = Badminton Bond Curaçao | logo = | imagen = | abrevia = BBC | president = | vice-president = | algemeen-secretaris = | asiento = | region = | pais = | cantidad_miembro = | cantidad_asociacion = | deporte = | funda = | luga_funda = | ex-nomber = | federacion_mundial = | federacion_continental = | federacion_nacional = | afilia = | comite_olimpico = | agencia_deportivo = | stop_imagen = | imagen = | descripcion = | website = }} '''Badminton Bond Curaçao''' (BBC) ta e organisashon ku ta dirigi i promové e deporte di badminton na Kòrsou. E federashon ta un miembro di e organisashonnan internashonal i regional, inkluíendo e '''Badminton World Federation (BWF)''', e '''Badminton Pan America (BPA)''', i e '''Caribbean Regional Badminton Confederation (CAREBACO)'''. === Historia i Fundashon === E Badminton Bond Curaçao a fundá den 1975. E federashon ta representá Kòrsou den e organisashonnan regional i internashonal di badminton.:contentReference[oaicite:8]{index=8} === Afiliashon Internashonal === :contentReference[oaicite:10]{index=10} * :contentReference[oaicite:13]{index=13} * :contentReference[oaicite:16]{index=16} * :contentReference[oaicite:19]{index=19}:contentReference[oaicite:21]{index=21} === Participashon Internashonal === :contentReference[oaicite:23]{index=23}:contentReference[oaicite:25]{index=25} === Referensianan === * :contentReference[oaicite:27]{index=27} * :contentReference[oaicite:30]{index=30}:contentReference[oaicite:32]{index=32} [[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]] [[:Kategoria:Organisashon Deportivo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Deporte]] --------------- {{Databox}} E '''seleccion nacional di badminton di Aruba''' ([[Hulandes]]: Arubaans badmintonteam) ta representa [[Aruba]] den competencianan internacional di team di badminton y ta wordo controla pa [[Aruba Badminton Federation]] cu ta afilia na Badminton Pan America y Caribbean Regional Badminton Confederation (CARECOBA).<ref>{{Cite web |title=Members {{!}} BWF Corporate |url=https://corporate.bwfbadminton.com/about/membership/ }}</ref> E ekipo a kompetí pa promé biaha den nan promé torneo internacional di ekipo na 1990. E ekipo a haci su aparicion pa prome biaha na e Campeonato di Ekipo di CAREBACO na aña 1974.<ref>{{citeer web|titel=Aruba vooreerst naar Car. badmintonkampioenschap|werk=[[Amigoe]]|datum=1974-11-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-05-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461200:mpeg21:p005}}</ref> Tambe e ekipo a competi den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] di 1990, unda badminton a wordo inaugura pa prome biaha den e Weganan. E ekipo junior di Aruba a kompetí den e Campeonato Pan Am Junior Team 2009 y a terminá na di 12 lugá.<ref>{{Cite web |title=BWF - Team Event XVIII Pan Am Junior 2009 - Winners |url=https://bwf.tournamentsoftware.com/sport/winners.aspx?id=C61259DF-B2FF-4AC5-A444-F9E14C6A82B1 |access-date=2022-09-04 |website=bwf.tournamentsoftware.com}}</ref> Een Arubaans selectie-team zal van 17 tot en met 24 november voor de eerste keer deelnemen aan de Caribische Badmintonkampioenschappen, die dit jaar te Georgetown in Guyana gehouden worden. Het team dat Aruba zal vertegenwoordigen bestaat uit de dames M. Mata, N. Mata en M. Yarzagaray, en de heren Doy Bernaibela, H. Boer, Robby Arambatzis en Reginals Altman. Deze reis werd mogelijk gemaakt dankzij financiële — en materiele steun van diverse giften; het bedrijfsleven en andere instanties. Het Caribisch toernooi wojdt^jgeorganiseerd door de Caribbean regional badminton confederation, een in 1972 opgerichte federatie, tot voor kort bestaande uit de landen Jamaica, Trinidad/Tooago, Guyana en Sjuriname. Vorig jaar heeft de Badminton Bond Aruba zijn interesse voor deelname aan het bestuur van de Carebaco te kennen gegeven en na een jaar van intensieve voorbereidingen werd Aruba in juli van dit jaar lid van de International badminton federation en in dezelfde maand als vijfde lid van de Carebaco toegelaten. Beide feiten kunnen als mijlpalen worden beschouwd in de geschiede- | nis van de badmintonsport op Aruba, waar deze sport (nog) vrij onbekend is. Dit laatste komt voornamelijk doordat men hier voor deze sport een enorm tekort heeft aan goede accomodatie. ==Historia== ===Tim miksto=== Aruba a debuta den e Campeonato di Equipo di CAREBACO na 1974. E team a keda na di cinco lugar den e ranking final, perdiendo 7-0 contra Jamaica, Surinam, Trinidad y Tobago y Guyana.<ref>World Badminton 18 (1974), p. 3</ref> {{Appendix}} [[:Category:Deporte na Aruba]] en.wiki --------------- {{Infobox asociacion deporte| variante = c | nomber = Aruba Badminton Federation | logo = | imagen = | abrevia = ABF of BBA | president = | vice-president = | algemeen-secretaris = | asiento = | region = | pais = | cantidad_miembro = | cantidad_asociacion = | deporte = | funda = | luga_funda = | ex-nomber = | federacion_mundial = | federacion_continental = | federacion_nacional = | afilia = | comite_olimpico = | agencia_deportivo = | stop_imagen = | imagen = | descripcion = | website = }} '''Aruba Badminton Federation''' (ABF), tambe yamá Badminton Aruba o Aruba Badminton Bond, ta e organisacion gobernante nacional supremo pa e deporte di [[badminton]] na [[Aruba]]. E federacion ta wordo representa pa e [[seleccion nacional di badminton di Aruba]]. == Historia == E Aruba Badminton Federation a wordo funda memey di añanan 1970, ora cu e promé participacion a tuma luga na e Kampionatonan di Carebaco. Na desember 1973 e federacion a bira miembro di Caribbean Badminton Federation, hunto cu Corsou.<ref>Sport inliet kort sport in het kort sport. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1973, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 29-05-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461498:mpeg21:p007</ref> E federashon despues a bira miembro di e órgano di gobernashon kontinental, e Konfederashon Panamerikano di Badminton, i e Federashon Mundial di Badminton, e tempu ei konosí komo e Federashon Internashonal di Badminton. Aruba ainda no ta anfitrion di campeonatonan internacional. Sinembargo Aruba a yega di ta anfitrion di Campeonato di Carebaco dos biaha. Federacion di Badminton Aruba ta miembro di Comite Olimpico Arubano . {{Appendix}} De Badminton Bond Aruba (BBA) viert deze maand zyn 15-jarig bestaan met verschillende toernooien en andere activiteiten. Ofschoon deze tak van sport niet zo bekend is op Aruba, heeft de BBA in vijftien jaren heel wat gepresteerd. Deze bond is al jaren lid van de International Badminton Federation (IBF). Ook is de BBA lid van de Carebaco (Caribbean Regional Badminton Confederation), waarvan verder ook lid zijn: Jamaica, Trinidad, Suriname, Guyana, Barbados, Bermuda, Curasao en Grenada. Elk jaar doet Aruba mee aan de Caribische kampioenschappen en BBA- motor, Riek Altman, is al jaren secretaris / penningmeester van de Carebaco. Aruba wordt elk jaar weer verzocht de Carebaco- wedstrijden te organiseren, omdat Aruba tot nu toe het beste toernooi heeft georganiseerd, doch door het ontbreken van faciliteiten kan de BBA dit Caribisch treffen niet meer organiseren. De BBA bestaat momenteel uit de vier clubs: Floralin, Flamboyant, Aruba Badminton Minders en Playa die tezamen honderd leden tellen. Deze sport kan uitsluitend gespeeld worden in een zaal en nu wordt er gebruik gemaakt van de gymnastiekzalen van Julianaschool, La Salie College en de Sporthal. Een paar maanden geleden hebben de BBA- bestuursleden, Riek Altman en Michael Williams, in Trinidad een coachingcUrsus gevolgd onder auspiciën van de IBF en geven nu op maandag en donderdag aan trainers van de club een opleiding. Nu al is bekend dat Aruba volgend jaar vertegenwoordigd zal worden op Curagao tijdens de Easter Open Tournament en in Jamaica tijdens de Carebaco- wedstrijden. De BBA heeft gisteren in een communiqué dank uitgebracht aan alle personen en instanties, die door de jaren heen de BBA hebben geholpen en eenieder, die aan badminton wil meedoen, uitgenodigd zich op donderdag in de Sporthal op te geven tussen zeven en tien uur 's avonds. Het bestuur van de BBA wordt in dit derde lustrumjaar gevormd door: voorzitter R. Nieuw, vicevoorzitter R. Altman, secretaris G. Simon, penningmeester B. Hernandez, commissarissen E. van der Linde, M. McClure, E. Vemannan, M. Croes en M. Williams.<ref>Met uitgebreid activiteiten-programma Badminton Bond Aruba viert haar derde lustrum. "Amigoe". Curaçao, 08-11-1986, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 29-05-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641854:mpeg21:p013</ref> ------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Mario Croes |potret = |Fecha di nasementu = |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = |club = }} '''Hyacintho Mario Croes''' (☆ ± 1942 na [[Aruba]]), tambe conoci como '''Mario Croes jr.''', ta un ex-hungado di pingpong [[Aruba]]no. Entre decada 1960 y decada 1980 el a titula 13 vez campeon di Aruba. Den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] Croes tabata un di e dos "grandinan" den deporte di tennis di mesa, banda di [[Robert Hosé]] di [[Kòrsou|Corsou]].<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463158:mpeg21:a0099|titel=Sensationele zege van R. Hosé over M. Croes|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-11-02|bezochtdatum=2023-10-26}}</ref> == Biografia == Mario Croes ta yiu di Eymee Zeppenfelt y Mario Hyacinto Croes, empresario i doño di La Gran Bodega.<ref name="Amigoe">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462365:mpeg21:a0121|titel=In de Franciscuskerk|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-07-16|bezochtdatum=2023-10-26}}</ref> Cu mas o menos siete aña el a cuminsa hunga pingpong y tabata train cu su mama pa despues sigi train cu su tata y otro famianan.<ref name="Amistad">{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AMISTAD-1976-11/page/3/mode/1up?q=Amistad+mei+1976&view=theater|titel=Mario Croes: 26 aña den pingpong|werk=Amistad|datum=november 1976|bezochtdatum=2022-07-30}}</ref> Croes a cuminsa mustra su talentonan ora cu na edad di 9 aña el a sali campeon "junioren" na Aruba. Cu 12 aña el a drenta division di senioren y na 1959, cu 16 aña, a bira campeon di Aruba pa prome bes.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997546:mpeg21:a0072|titel=Mario Croes jr: nieuwe tienkampkampioen tafeltennis|werk=[[Amigoe]]|datum=1959-02-25|bezochtdatum=2022-07-30}}</ref> Na 1960 e ta prolonga su titulo.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010459813:mpeg21:a0112|titel=Mario Croes jr. weer de sterkste|werk=[[Amigoe]]|datum=1960-04-01|bezochtdatum=2023-10-26}}</ref> Hunto cu Cholan Jacobs e tabata hunga pa e team Arubano di Bavaria Stars. Den e torneo organisá door di e asociacion "Entre Nous Juveniles” na Corsou el a hunga cu 17 aña su prome wega internacional contra [[Colombia]]. Croes tabata doño di Mario's Sports Shop den Wilhelminastraat 51 na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E ta casa cu Ruth Arends y hunto nan tin un yiu homber, Mario III, i un yiu muhe Janine.<ref name="Amigoe"/> {{Appendix}} {{Stub}} {{DEFAULTSORT:Croes, Mario}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Deporte na Aruba]] Pa promer viaha el a sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele. Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.<ref name="Amistad">{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AMISTAD-1976-11/page/3/mode/1up?q=Amistad+mei+1976&view=theater|titel=Mario Croes: 26 aña den pingpong|werk=Amistad|datum=november 1976|bezochtdatum=2022-07-30}}</ref> mi a cuminsa hunga ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga. Esei a dunami smaak pa mi sigi train cu mi famia. Dia m'a cimiinsa hunga di verdad mi tabatin 12 ema y mi a cuminsa train cu Cholan. E tempo ei mi tabata hunga cinco te seis ora pa dia. Mi tabata caba di come dies dos or y mei y bai hunga te siet’or y mei di anochi. Tur dia e mesim cos. Mi no tabata hunga ni siña les. Mario a cuminsa mustra su talentonan ora cu na edad di 9 aña ela sali campeon di Junioren na Aruba. Cu 12 aña ela drenta division di senioren y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” Entre Nous Juveniles na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsou. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsou. in de Franciscuskerk te Oranjestad is gistermorgen het kerkelijke huwelijk ingezegend vun mejuffrouw Rulh Arends, dochter V(.n. de heer en mevrouw Milo de R. Arends-Arends en de heer Mario Croes, zoon van de heer en mevrouw Mario H. Croes- Zeppenfelt. Voor de receptie ten huize van de bruid bestond grote belangstelling. Het bruidspaar wachtte een verrassing; een taart in de vorm van een tafeltennistafel. De bruidegom is dan ook tafeltenniskampioen van Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462365:mpeg21:a0121|titel=In de Franciscuskerk|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-07-16|bezochtdatum=2022}}</ref> * Eigenaar van Mario's Sports Shop, Wilhelminastraat 51, Oranjestad, Aruba * Huwde in 1965 met Ruth Arends, kinderen Mario III en Janine {{Appendix}} --------------- qqnu6mo2nyagyeoflpityr4c5ug7rd7 0 9338 205012 148667 2026-09-22T20:44:37Z Caribiana 8320 mira tambe agrega 205012 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{infobox edificio |variante=c |infobox_tipo=religioso1 |denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] }} '''Katedral di Pietermaai''', tambe konosi komo '''Katedral Birgen di Santisimo Rosario''', ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku ta sirbi komo [[katedral]] di [[Obispado di Willemstad]] ku ta kubri e seis isla: [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i [[Sint Maarten]]. E katedral ta situá na Julianaplein 5 den bario di [[Pietermaai]] na [[Willemstad]]. E katedral a ser fundá na 1875 komo misa di parokia. E edifisio ta diseño di arkitekto Tollenaar, probablemente Anthonius Tollenaar.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405152:mpeg21:a0047 Een eeuw geschiedenis van de nieuwe kathedraal te Pietermaai], Amigoe (2 oktober 1958). Rekupera 2021.</ref> Despues di ponementu di e promé piedra e konstrukshon a topa ku hopi retraso, entre otro pa motibu di e orkan grandi dia [[23 di sèptèmber]] [[1877]] y e fluktuashon den disponibilidat di fondo, obrero of material.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211128:mpeg21:a0030|titel=Een stukje geschiedenis van de kerk van Pietermaai|werk=[[Amigoe]]|datum=1957-09-28|bezochtdatum=2023-04-26}}</ref> E ta e promé misa ku a wòrdu konstruí pa e [[Orden di Dominikano]] na Kòrsou. Dia 20 di aprel 1882 e misa Birgen di Santisimo Rosario a wòrdu konsagrá pa monseñor [[Henricus van Ewijk]]. Su patrona ta La Birgen di Rosario. Na 1958 Katedral di Pietermaai a bira sede di [[Lista di obispu di Willemstad|obispo di Willemstad]].<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405148:mpeg21:a0001|titel=Pauselijke Bulle wijst Pietermaai als bisschopszetel aan|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-09-27|bezochtdatum=2023-04-26}}</ref> == Galeria == <gallery widths="200" heights="225"> File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-60060847 De Heilige Rozenkranskerk, Pietermaai Willemstad Soublette et Fils (Fotostudio).jpg|Katedral di Pietermaai (entre 1890 i 1895) File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-60060209 De Heilige Rozenkranskerk en het gebouw van de St. Jozefs Gezellen-Vereeniging, Pietermaai Willemstad Soublette et Fils (Fotostudio).jpg|E anterior misa improvisá na banda drechi di e katedral (entre 1890 i 1895) </gallery> == Mira tambe == * [[Iglesia Catolico den Caribe Hulandes|Iglesia Katóliko den Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Karibe Hulandes]] sy00cmno7ks77kmzddgm64xltpo0dd7 0 9579 205025 204530 2026-09-23T08:45:02Z Caribiana 8320 /* Caso Flamingo */ casacion 205025 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{infobox politico| variante = a | nomber completo = Otmar Enrique Oduber | fecha nacemento = [[7 di ougùstùs|7 di augustus]] [[1972]] | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | funcion actual = | desde = | antecesor = | sucesor = | partido = [[Partido di Pueblo Arubano|AVP]] (1997-2016) <br />[[Pueblo Orguyoso y Respeta|POR]] (2017-2020) <br />[[Partido Patriotico Arubano|PPA]] (desde 2024) | temporada1 = 2001-2009 | funcion1 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | temporada2 = 2009-2013 | funcion2 = Minister di Turismo, Transporte y Labor | temporada3 = 2013-2016 | funcion3 = Minister di Turismo, Transporte y Cultura | temporada4 = 2017-2019 | funcion4 = Minister di Desaroyo Teritorial, Infrastructura y Medio Ambiente | temporada5 = januari-oktober 2025 | funcion5 = Miembro di [[Parlamento di Aruba]] | firma = | website = }} '''Otmar Enrique Oduber''' (☆ [[7 di ougùstùs|7 di augustus]] [[1972]] na [[Aruba]]) ta un politico [[Aruba]]no y lider di partido [[Partido Patriotico Arubano|PPA]]. E tabata minister di Turismo y Transporte di Aruba di 2009 pa 2016<ref>[https://web.archive.org/web/20161115071241/http://paradisefmcuracao.com/arubaanse-minister-oduber-afgetreden/ Arubaanse minister Oduber afgetreden], ParadiseFM</ref> y minister di Desaroyo Teritorial, Infrastructura y Medio Ambiente di 17 di november 2017 te 12 di december 2019. == Bida == Otmar Oduber ta e di tres yiu di Rudy y Clara Oduber. El a studia na [[Florida]] y tambe a traha eynan pa varios aña. El a dal su prome pasonan den politica den “Hubentud Activo y Conciente” (HAC), e ala hubenil di [[Partido di Pueblo Arubano|AVP]].<ref>[https://web.archive.org/web/20180831211937/http://dencayente.net/2016/12/12/campana2017-esun-cu-por-por/ Campaña 2017 esun cu por por], DenCayente.net</ref> Den añanan 90, Oduber tabata traha na oficina di Minister di Asuntonan Economico y Turismo, [[Tico Croes]]. Pa eleccionnan pa [[Parlamento di Aruba]] dia 12 di december 1997, e tabata e ultimo candidato (''lijstduwer'') riba lista di AVP. Entre 2001 y 2009 e tabata miembro di parlamento. Na 2009 el a bira Minister di Turismo y Transporte den e prome gabinete Mike Eman. Bou di su termino a restaura e vuelo directo di KLM entre Aruba y Amsterdam y e Carnival Cruise Lines tambe a regresa Aruba. Tanto e cantidad di turista como e entrada pa camber di hotel pa anochi a aumenta considerablemente den e añanan ey. Den eleccion di 2013, e tabata nr. 4 riba lista y a score e cantidad mas halto di voto personal di tur lista, despues di [[Mike Eman]].<ref>[https://web.archive.org/web/20180831211752/http://www.arubabluepages.com/pages/resultado-aruba-eleccion-2013.html Resultado Aruba eleccion 2013], Arubabluepages.com</ref> Oduber a mantene practicamente e mesun cartera den e di dos gabinete Mike Eman. El a renuncia dia 3 di november 2016 despues di un lucha di poder interno riba podernan cu varios otro minister. Un aña despues el a lanta e [[Partido polítiko|partido politico]] [[Pueblo Orguyoso y Respeta|POR]]. Den eleccion di september 2017, POR a gana 2 asiento. Den [[Gabinete Wever-Croes I|gabinete Wever-Croes I]], Otmar Oduber a bira Minister di Infrastructura y Medio Ambiente. Dia 17 di september 2019, el a anuncia su decision pa tuma retiro for di politica activo. Dia 12 di december 2019, el a renuncia como mandatario despues di varios acusacion di corupcion y cinco luna despues como presidente di partido di POR. [[Marisol Lopez-Tromp]] a keda nombra como minister sucesor entrante dia 28 di januari 2020.<ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/otmar-oduber-ta-bay-y-marisol-tromp-ta-drenta/|werk=24ora.com|titel=Otmar Oduber ta bay y Marisol Tromp ta drenta|datum=2019-09-17|bezochtdatum=}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/aruba/20137-otmar-oduber-vertrekt-kabinet-blijft|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|titel=Otmar Oduber vertrekt, kabinet blijft|datum=2019-09-17|bezochtdatum=}}</ref> En bista di e proximo eleccion, Oduber a anuncia su regreso na politica activo na juli 2023.<ref>[https://web.archive.org/web/20230722084936/https://24ora.com/otmar-oduber-oficialmente-mi-ta-bek-den-politica-pa-siguiente-eleccion/ Otmar Oduber oficialmente mi ta bek den politica pa siguiente eleccion], 24ora.com, 20 di juli 2023</ref> Na september 2024 e ta tuma over partido [[Partido Patriotico Arubano|PPA]], debi cu e registracion di su plataforma PAIS no a keda cla pa e eleccionnan prematuro di 6 di december 2024.<ref>[https://www.bondia.com/en-bes-di-plataforma-pais-otmar-oduber-ta-tuma-partido-ppa-over-pa-bay-eleccion/ En bes di plataforma PAIS Otmar Oduber ta tuma partido PPA over pa bay eleccion], BonDiaAruba (19 di september 2024)</ref> Como lider di partido a acumula 2419 voto, bon pa un asiento den parlamento.<ref>[https://er.aw/wp-content/uploads/2025/01/Procesverbaal-van-de-zitting-van-het-Hoofdstembureau-tot-het-vaststellen-van-de-uitkomst-van-de-stemming.pdf Vaststelling Verkiezingsuitslag 2024], [[Conseho Electoral di Aruba]]</ref> Cu su huramentacion dia 8 di januari 2025 PPA a regresa den parlamento despues di un ausencia di 20 aña (2005). Na comienso di oktober 2025 el a retira pa motibo di un caso hudicial pendiente y a wordo sigui pa Eduard Pieters, number dos riba lista di PPA.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/35271 Gobernador a huramenta parlamentario nobo pa partido PPA Eduard Pieters], NoticiaCla (7 di oktober 2025)</ref> Oduber ta casa y tin cuater yiu. == Caso Flamingo == ''Caso Flamingo'' ta relaciona cu e investigacion di acusacionnan di fraude, abuso di funcion y otro iregularidadnan durante e periodo cu Oduber tabata minister di Desaroyo Espacial, Infra­structura y Medio Ambiente, entre 2017 y 2019. E investigacion penal a encera, entre otro, e manera cu terenonan di gobierno a wordo asigna na compania y e nombramento di coordinador como asina yama ''spookambtenaar'', o sea personanan cu tabata riba payroll di gobierno pero cu, segun e acusacion, no tabata ehecuta trabou pa Pais Aruba.<ref name=:"1">{{Citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/aruba/21777-huiszoekingen-in-zaak-flamingo|titel=Huiszoekingen in zaak Flamingo|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2020-06-24|bezochtdatum=2020-08-10}}</ref><ref name=:"3">{{citeer web|auteur=Melissa Stamper|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2026/06/09/om-eist-zelfde-straf-in-hoger-beroep-tegen-oud-minister-otmar-oduber/|titel= OM eist zelfde straf in hoger beroep tegen oud-minister Otmar Oduber|werk=NTR Caribe|datum=2026-06-06|bezochtdatum=2026-09-18}}</ref> Den e investigacion, Ministerio Publico (OM) a haci diferente buskeda na juni 2020, incluso un buskeda na cas di Oduber.<ref name=:"1"/> Dia 22 di januari 2025, Corte di Prome Instancia di Aruba a condena Oduber na un aña di prizon, di cua 319 dia tabata condicional, y 240 ora di trabou pa comunidad. [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Corte]] a considera Oduber culpabel di complicidad di fraude y abuso di funcion, pero a declar'é inocente di algun otro acusacion, incluyendo soborno pasivo.<ref>{{citeer web|auteur=Melissa Stamper|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/01/29/rechter-herstelt-vonnis-in-flamingozaak-parlementarier-otmar-oduber-behoudt-kiesrecht/|titel= Rechter herstelt vonnis in Flamingozaak: parlementariër Otmar Oduber behoudt kiesrecht|werk= NTR Caribe|datum=2025-01-29}}</ref> Un sentencia di coreccion a elimina posteriormente e prohibicion di tres aña pa ser eligi como miembro di un organo representativo, pasobra corte a determina cu pa e delitonan pa cua el a wordo condena no tabatin un base legal pa impone e castigo adicional aki.<ref name=:"3"/> Tanto Ministerio Publico como Oduber a apela e sentencia. Dia 17 di september 2026, Corte di Apelacion a dicta un sentencia mas severo di dos aña di prizon y un prohibicion di cinco aña pa postula pa un funcion politico, considerando proba, entre otro, cu Oduber a uza su funcion pa contribui na e nombramento di dos ''spookambtenaar''.<ref name=:"3"/><ref name=:"4">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260918.pdf Caso Flamingo: Hof a sentencia Oduber na dos aña di prison y un prohibicion di 5 aña sin por postula como politico], Bon Dia Aruba (18 di september 2026)</ref> Oduber a anuncia di bay apela na [[Corte di Casacion di Reino Hulandes|Corte di Casacion]].<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260923.pdf Otmar Oduber ta anuncia cu e lo apela sentencia di Hof den caso Flamingo], Bon Dia Aruba (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64749521|titulo=Otmar Oduber}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Oduber, Otmar}} [[Category:Hende]] [[Category:Politico di Aruba]] [[Category:Minister di Aruba]] [[Category:Arubano konosí]] 2pmd1bgnvnlgj51czq9s78gxaq58jf8 2 11115 204914 204465 2026-09-22T13:26:24Z Caribiana 8320 204914 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[[[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. ------------------ {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 1r4eloohbvqrnqd8r0ictz0hgmwh114 204915 204914 2026-09-22T13:33:21Z Caribiana 8320 204915 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[[[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> {{Appendix}} ------------------ {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 53rqp8x49u5b60row5ckr9q122xg4f7 204916 204915 2026-09-22T13:35:43Z Caribiana 8320 204916 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[[[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> {{Appendix}} ------------------ {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. fgelt3ruejjinin7tv3fvm4zlv7b55k 204917 204916 2026-09-22T13:38:06Z Caribiana 8320 204917 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> * prome mencion di Wilhelminastraat ta na 1921.<ref>In de School- en Wilhelminastraat.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-08-1921, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280583:mpeg21:p004}}</ref> {{Appendix}} ------------------ {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 532ttoklvb7m36idzznauldrdie9v8s 204919 204917 2026-09-22T13:55:36Z Caribiana 8320 204919 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> * prome mencion di Wilhelminastraat ta na 1921.<ref>In de School- en Wilhelminastraat.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-08-1921, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280583:mpeg21:p004}}</ref> * Wilhelminaplein == Sitio di interes == * [[Stadhuis di Oranjestad]] * [[Scol 1888]] * [[Cas Veneranda]] * [[Kerki Protestant (Aruba)]] * Warda di Polis Oranjestad {{Appendix}} ------------------ {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. q4xo9h0zeo1zbzrfe0o6wek1kvn4du7 204920 204919 2026-09-22T14:01:05Z Caribiana 8320 204920 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> * prome mencion di Wilhelminastraat ta na 1921.<ref>In de School- en Wilhelminastraat.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-08-1921, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280583:mpeg21:p004}}</ref> * Wilhelminaplein == Sitio di interes == * [[Stadhuis di Oranjestad]] * [[Scol 1888]] * [[Cas Veneranda]] * [[Kerki Protestant (Aruba)]] * Warda di Polis Oranjestad {{Appendix}} ------------------ '''Wilhelminastraat 11''' ta un cas historico den centro di Oranjestad, Aruba, unda ta estableci desde 1996 e empresa Optica Kok. == Historia == E cas di Kok Optica tin un historia hopi largo y interesante. E cas a wordo cdesfonstrui posiblemente na aña 1868. Ta usa e palabra “posiblemente” pasobra segun informacionan, na aña 1867 dos ruman muher bibando na Corsow, Lea y Sally Penso, ta haci un peticion pa e tereno pa construi un cas ariba djele.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-003049 Historia di un cas historico: Wilhelminastraat 11], [[Coleccion Aruba]]</ref> Na aña 1880 e cas aki a wordo bendi na señor John Anthony de Veer pa 25 florin. Na aña 1911 e cas aki ta wordo cumpra pa famia Arends. Di e tempo ey te aña 1996 miembronan di famia Arends a sigui biba den e cas.Di 1953 te 1959 a biba den e cas un miembro di familla Arends cu tabata ocupa e puesto di e prome Teniente Gobernador di Aruba, señor Tushi Arends. Na aña 1996 KOK OPTICA ta establece su mes den e cas y awendia e cas aki ta e tienda principal di KOK OPTICA. -------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. e9e3wz6vhbqlq5cgbdkcj85dfgdgahp 204921 204920 2026-09-22T14:11:35Z Caribiana 8320 204921 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> * prome mencion di Wilhelminastraat ta na 1921.<ref>In de School- en Wilhelminastraat.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-08-1921, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280583:mpeg21:p004}}</ref> * Wilhelminaplein == Sitio di interes == * [[Stadhuis di Oranjestad]] * [[Scol 1888]] * [[Cas Veneranda]] * [[Kerki Protestant (Aruba)]] * Warda di Polis Oranjestad {{Appendix}} ------------------ '''Wilhelminastraat 11''' ta un cas di cunucu historico den centro di Oranjestad, Aruba, unda ta estableci desde 1996 e empresa Optica Kok. == Historia == E cas di Kok Optica tin un historia hopi largo y interesante. E cas a wordo cdesfonstrui posiblemente na aña 1868. Ta usa e palabra “posiblemente” pasobra segun informacionan, na aña 1867 dos ruman muher bibando na Corsow, Lea y Sally Penso, ta haci un peticion pa e tereno pa construi un cas ariba djele.<ref name="Historia">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-003049 Historia di un cas historico: Wilhelminastraat 11], [[Coleccion Aruba]]</ref> Na aña 1880 e cas aki a wordo bendi na señor John Anthony de Veer pa 25 florin. Na aña 1911 e cas aki ta wordo cumpra pa famia Arends. Di e tempo ey te aña 1996 miembronan di famia Arends a sigui biba den e cas.Di 1953 te 1959 a biba den e cas un miembro di familla Arends cu tabata ocupa e puesto di e prome Teniente Gobernador di Aruba, señor Tushi Arends.<ref name="Historia"/> Na aña 1996 KOK OPTICA ta establece su mes den e cas y awendia e cas aki ta e tienda principal di KOK OPTICA.<ref name="Historia"/> -------------- DIARIO ta haya importante pà trece dilanti, un parti chiquito di historia di e 4 casnan di cunuco di cualnan e edificio di Optica Kock ta forma parti.<ref name="Optica">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-026057 Cuatro casnan historico, patrimonio _ nacional di nos tur!], [[Diario]] (12 di februari 1998)</ref> Na Wilhelminastraat-11- por localiza OPTICA KOCK, cu tambe ta situa den un cas di cunuco cu a worde construi posiblemente na 1842. Na 1880 e cas a worde bendi na John Anthony de Veer pa 25 florin. Na 1908 e cas a worde cumpra pa famia Arends. Erick Arends, prome Teniente Gobernador di Aruba, a biba den dje di 1953 te 1959, Awendia e ta conserva sú arquitectura original, cu excepcion di e glasnan di bentana cu a bin reemplaza e shutternan di palo.<ref name="Optica"/> -------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. an21qwy3supeqmh2h1zt67m2chgspjw 204922 204921 2026-09-22T14:15:10Z Caribiana 8320 204922 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> * prome mencion di Wilhelminastraat ta na 1921.<ref>In de School- en Wilhelminastraat.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-08-1921, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280583:mpeg21:p004}}</ref> * Wilhelminaplein == Sitio di interes == * [[Stadhuis di Oranjestad]] * [[Scol 1888]] * [[Cas Veneranda]] * [[Kerki Protestant (Aruba)]] * Warda di Polis Oranjestad {{Appendix}} ------------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante = a | nomber = Wilhelminastraat 11 | imagen = | descripcion = | nomber2 = | localisa_na = [[Aruba]] | luga = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | adres = ''Wilhelminastraat 11'' | fecha_funda = ± 1842? | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = cas | funcion_actual = >1996 optica | propietario = }} '''Wilhelminastraat 11''' ta un cas di cunucu historico den centro di Oranjestad, Aruba, unda ta estableci desde 1996 e empresa Optica Kok. == Historia == E cas di Kok Optica tin un historia hopi largo y interesante. E cas a wordo cdesfonstrui posiblemente na aña 1868. Ta usa e palabra “posiblemente” pasobra segun informacionan, na aña 1867 dos ruman muher bibando na Corsow, Lea y Sally Penso, ta haci un peticion pa e tereno pa construi un cas ariba djele.<ref name="Historia">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-003049 Historia di un cas historico: Wilhelminastraat 11], [[Coleccion Aruba]]</ref> Na aña 1880 e cas aki a wordo bendi na señor John Anthony de Veer pa 25 florin. Na aña 1911 e cas aki ta wordo cumpra pa famia Arends. Di e tempo ey te aña 1996 miembronan di famia Arends a sigui biba den e cas.Di 1953 te 1959 a biba den e cas un miembro di familla Arends cu tabata ocupa e puesto di e prome Teniente Gobernador di Aruba, señor Tushi Arends.<ref name="Historia"/> Na aña 1996 KOK OPTICA ta establece su mes den e cas y awendia e cas aki ta e tienda principal di KOK OPTICA.<ref name="Historia"/> -------------- DIARIO ta haya importante pà trece dilanti, un parti chiquito di historia di e 4 casnan di cunuco di cualnan e edificio di Optica Kock ta forma parti.<ref name="Optica">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-026057 Cuatro casnan historico, patrimonio _ nacional di nos tur!], [[Diario]] (12 di februari 1998)</ref> Na Wilhelminastraat-11- por localiza OPTICA KOCK, cu tambe ta situa den un cas di cunuco cu a worde construi posiblemente na 1842. Na 1880 e cas a worde bendi na John Anthony de Veer pa 25 florin. Na 1908 e cas a worde cumpra pa famia Arends. Erick Arends, prome Teniente Gobernador di Aruba, a biba den dje di 1953 te 1959, Awendia e ta conserva sú arquitectura original, cu excepcion di e glasnan di bentana cu a bin reemplaza e shutternan di palo.<ref name="Optica"/> -------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. b7r9rcy85f6cow1xdu7dh4c1oynrr8x 204923 204922 2026-09-22T14:42:14Z Caribiana 8320 204923 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. == Historia == Wilhelminastraat no a wordo asfalta te aña 1929.<ref name="Bouwen">[[Olga van der Klooster]] & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 91-93.</ref> Den e periodo prome el a sirbi komo e rutanan prinsipal pa e interior despues di e deskubrimentu di oro na 1824. Hunto cu Caya Betico Croes e tabata wordo yamá “kamindanan di oro”, konektá Paardenbaai ku e área di minamentu di oro anterior serka di Arikok. Wilhelminastraat tambe a bira un ruta clave pa yega na e ex-plantacion di gobierno na Canashito y pa e plantacionnan di Prins y Fontein na costa nort.<ref name="Bouwen"/> Wilhelminastraat no a wordo asfalta te na 1929. Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> * prome mencion di Wilhelminastraat ta na 1921.<ref>In de School- en Wilhelminastraat.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-08-1921, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280583:mpeg21:p004}}</ref> * Wilhelminaplein == Sitio di interes == * [[Stadhuis di Oranjestad]] * [[Scol 1888]] * [[Cas Veneranda]] * [[Kerki Protestant (Aruba)]] * Warda di Polis Oranjestad {{Appendix}} Caya Betico Croes i Wilhelminastraat—e dos asina yamá “kamindanan di oro”—a sirbi komo e rutanan prinsipal pa e interior despues di e deskubrimentu di oro na 1824. Nan a konektá Paardenbaai ku e área di minamentu di oro anterior serka di Arikok. Wilhelminastraat tambe a bira un ruta clave pa e ex plantacion di gobierno na Canashito y pa e plantacionnan di Prins y Fontein na costa noord.<ref name="Bouwen"/> Wilhelminastraat no a wordo asfalta te na 1929. ------------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante = a | nomber = Wilhelminastraat 11 | imagen = | descripcion = | nomber2 = | localisa_na = [[Aruba]] | luga = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | adres = ''Wilhelminastraat 11'' | fecha_funda = ± 1842? | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = cas | funcion_actual = >1996 optica | propietario = }} '''Wilhelminastraat 11''' ta un cas di cunucu historico den centro di Oranjestad, Aruba, unda ta estableci desde 1996 e empresa Optica Kok. == Historia == E cas di Kok Optica tin un historia hopi largo y interesante. E cas a wordo cdesfonstrui posiblemente na aña 1868. Ta usa e palabra “posiblemente” pasobra segun informacionan, na aña 1867 dos ruman muher bibando na Corsow, Lea y Sally Penso, ta haci un peticion pa e tereno pa construi un cas ariba djele.<ref name="Historia">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-003049 Historia di un cas historico: Wilhelminastraat 11], [[Coleccion Aruba]]</ref> Na aña 1880 e cas aki a wordo bendi na señor John Anthony de Veer pa 25 florin. Na aña 1911 e cas aki ta wordo cumpra pa famia Arends. Di e tempo ey te aña 1996 miembronan di famia Arends a sigui biba den e cas.Di 1953 te 1959 a biba den e cas un miembro di familla Arends cu tabata ocupa e puesto di e prome Teniente Gobernador di Aruba, señor Tushi Arends.<ref name="Historia"/> Na aña 1996 KOK OPTICA ta establece su mes den e cas y awendia e cas aki ta e tienda principal di KOK OPTICA.<ref name="Historia"/> -------------- DIARIO ta haya importante pà trece dilanti, un parti chiquito di historia di e 4 casnan di cunuco di cualnan e edificio di Optica Kock ta forma parti.<ref name="Optica">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-026057 Cuatro casnan historico, patrimonio _ nacional di nos tur!], [[Diario]] (12 di februari 1998)</ref> Na Wilhelminastraat-11- por localiza OPTICA KOCK, cu tambe ta situa den un cas di cunuco cu a worde construi posiblemente na 1842. Na 1880 e cas a worde bendi na John Anthony de Veer pa 25 florin. Na 1908 e cas a worde cumpra pa famia Arends. Erick Arends, prome Teniente Gobernador di Aruba, a biba den dje di 1953 te 1959, Awendia e ta conserva sú arquitectura original, cu excepcion di e glasnan di bentana cu a bin reemplaza e shutternan di palo.<ref name="Optica"/> -------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. r6ic5aho8axn59395g2y44ejqa91a9t 204924 204923 2026-09-22T14:45:25Z Caribiana 8320 /* Historia */ 204924 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. == Historia == Wilhelminastraat no a wordo asfalta te aña 1929.<ref name="Bouwen">[[Olga van der Klooster]] & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 91-93.</ref> Den e periodo prome el a sirbi como un di e rutanan principal pa e interior di e isla despues cu oro a wordo descubri na 1824. Hunto cu Caya Betico Croes e tabata wordo yamá “caminda di oro”, conectando [[Paardenbaai]] cu e area di minamento di oro anterior cerca di [[Arikok]]. Wilhelminastraat tambe a bira un ruta clave pa yega na e ex-plantacion di gobierno na [[Canashito]] y pa e plantacionnan di Prins y [[Fontein]] na costa nort.<ref name="Bouwen"/> Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> * prome mencion di Wilhelminastraat ta na 1921.<ref>In de School- en Wilhelminastraat.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-08-1921, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280583:mpeg21:p004}}</ref> * Wilhelminaplein == Sitio di interes == * [[Stadhuis di Oranjestad]] * [[Scol 1888]] * [[Cas Veneranda]] * [[Kerki Protestant (Aruba)]] * Warda di Polis Oranjestad {{Appendix}} Caya Betico Croes i Wilhelminastraat—e dos asina yamá “kamindanan di oro”—a sirbi komo e rutanan prinsipal pa e interior despues di e deskubrimentu di oro na 1824. Nan a konektá Paardenbaai ku e área di minamentu di oro anterior serka di Arikok. Wilhelminastraat tambe a bira un ruta clave pa e ex plantacion di gobierno na Canashito y pa e plantacionnan di Prins y Fontein na costa noord.<ref name="Bouwen"/> Wilhelminastraat no a wordo asfalta te na 1929. ------------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante = a | nomber = Wilhelminastraat 11 | imagen = | descripcion = | nomber2 = | localisa_na = [[Aruba]] | luga = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | adres = ''Wilhelminastraat 11'' | fecha_funda = ± 1842? | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = cas | funcion_actual = >1996 optica | propietario = }} '''Wilhelminastraat 11''' ta un cas di cunucu historico den centro di Oranjestad, Aruba, unda ta estableci desde 1996 e empresa Optica Kok. == Historia == E cas di Kok Optica tin un historia hopi largo y interesante. E cas a wordo cdesfonstrui posiblemente na aña 1868. Ta usa e palabra “posiblemente” pasobra segun informacionan, na aña 1867 dos ruman muher bibando na Corsow, Lea y Sally Penso, ta haci un peticion pa e tereno pa construi un cas ariba djele.<ref name="Historia">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-003049 Historia di un cas historico: Wilhelminastraat 11], [[Coleccion Aruba]]</ref> Na aña 1880 e cas aki a wordo bendi na señor John Anthony de Veer pa 25 florin. Na aña 1911 e cas aki ta wordo cumpra pa famia Arends. Di e tempo ey te aña 1996 miembronan di famia Arends a sigui biba den e cas.Di 1953 te 1959 a biba den e cas un miembro di familla Arends cu tabata ocupa e puesto di e prome Teniente Gobernador di Aruba, señor Tushi Arends.<ref name="Historia"/> Na aña 1996 KOK OPTICA ta establece su mes den e cas y awendia e cas aki ta e tienda principal di KOK OPTICA.<ref name="Historia"/> -------------- DIARIO ta haya importante pà trece dilanti, un parti chiquito di historia di e 4 casnan di cunuco di cualnan e edificio di Optica Kock ta forma parti.<ref name="Optica">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-026057 Cuatro casnan historico, patrimonio _ nacional di nos tur!], [[Diario]] (12 di februari 1998)</ref> Na Wilhelminastraat-11- por localiza OPTICA KOCK, cu tambe ta situa den un cas di cunuco cu a worde construi posiblemente na 1842. Na 1880 e cas a worde bendi na John Anthony de Veer pa 25 florin. Na 1908 e cas a worde cumpra pa famia Arends. Erick Arends, prome Teniente Gobernador di Aruba, a biba den dje di 1953 te 1959, Awendia e ta conserva sú arquitectura original, cu excepcion di e glasnan di bentana cu a bin reemplaza e shutternan di palo.<ref name="Optica"/> -------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 7dimqfsuuc68272wpxtne0qx81ep6xp 204925 204924 2026-09-22T14:46:44Z Caribiana 8320 204925 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. == Historia == Wilhelminastraat no a wordo asfalta te aña 1929.<ref name="Bouwen">[[Olga van der Klooster]] & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 91-93.</ref> Den e periodo prome el a sirbi como un di e rutanan principal pa e interior di e isla despues cu oro a wordo descubri na 1824. Hunto cu Caya Betico Croes e tabata wordo yamá “caminda di oro”, conectando [[Paardenbaai]] cu e area di minamento di oro anterior cerca di [[Arikok]]. Wilhelminastraat tambe a bira un ruta clave pa yega na e ex-plantacion di gobierno na [[Canashito]] y pa e plantacionnan di Prins y [[Fontein]] na costa nort.<ref name="Bouwen"/> Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> * prome mencion di Wilhelminastraat ta na 1921.<ref>In de School- en Wilhelminastraat.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-08-1921, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280583:mpeg21:p004}}</ref> * Wilhelminaplein == Sitio di interes == * [[Stadhuis di Oranjestad]] * [[Scol 1888]] * [[Cas Veneranda]] * [[Kerki Protestant (Aruba)]] * Warda di Polis Oranjestad {{Appendix}} Caya Betico Croes i Wilhelminastraat—e dos asina yamá “kamindanan di oro”—a sirbi komo e rutanan prinsipal pa e interior despues di e deskubrimentu di oro na 1824. Nan a konektá Paardenbaai ku e área di minamentu di oro anterior serka di Arikok. Wilhelminastraat tambe a bira un ruta clave pa e ex plantacion di gobierno na Canashito y pa e plantacionnan di Prins y Fontein na costa noord.<ref name="Bouwen"/> Wilhelminastraat no a wordo asfalta te na 1929. ------------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante = a | nomber = Wilhelminastraat 11 | imagen = | descripcion = | nomber2 = | localisa_na = [[Aruba]] | luga = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | adres = ''Wilhelminastraat 11'' | fecha_funda = ± 1842? | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = cas | funcion_actual = >1996 optica | propietario = }} '''Wilhelminastraat 11''' ta un cas di cunucu historico den centro di Oranjestad, Aruba, unda ta estableci desde 1996 e empresa Optica Kok. == Historia == E cas di Kok Optica tin un historia hopi largo y interesante. E cas a wordo cdesfonstrui posiblemente na aña 1868. Ta usa e palabra “posiblemente” pasobra segun informacionan, na aña 1867 dos ruman muher bibando na Corsow, Lea y Sally Penso, ta haci un peticion pa e tereno pa construi un cas ariba djele.<ref name="Historia">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-003049 Historia di un cas historico: Wilhelminastraat 11], [[Coleccion Aruba]]</ref> Na aña 1880 e cas aki a wordo bendi na señor John Anthony de Veer pa 25 florin. Na aña 1911 e cas aki ta wordo cumpra pa famia Arends. Di e tempo ey te aña 1996 miembronan di famia Arends a sigui biba den e cas.Di 1953 te 1959 a biba den e cas un miembro di familla Arends cu tabata ocupa e puesto di e prome Teniente Gobernador di Aruba, señor Tushi Arends.<ref name="Historia"/> Na aña 1996 KOK OPTICA ta establece su mes den e cas y awendia e cas aki ta e tienda principal di KOK OPTICA.<ref name="Historia"/> -------------- DIARIO ta haya importante pà trece dilanti, un parti chiquito di historia di e 4 casnan di cunuco di cualnan e edificio di Optica Kock ta forma parti.<ref name="Optica">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-026057 Cuatro casnan historico, patrimonio _ nacional di nos tur!], [[Diario]] (12 di februari 1998)</ref> Na Wilhelminastraat-11- por localiza OPTICA KOCK, cu tambe ta situa den un cas di cunuco cu a worde construi posiblemente na 1842. Na 1880 e cas a worde bendi na John Anthony de Veer pa 25 florin. Na 1908 e cas a worde cumpra pa famia Arends. Erick Arends, prome Teniente Gobernador di Aruba, a biba den dje di 1953 te 1959, Awendia e ta conserva sú arquitectura original, cu excepcion di e glasnan di bentana cu a bin reemplaza e shutternan di palo.<ref name="Optica"/> -------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. ldecndhcnan6cz5id7u3zsh2479faxb 204931 204925 2026-09-22T15:04:48Z Caribiana 8320 204931 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. == Historia == Wilhelminastraat no a wordo asfalta te aña 1929.<ref name="Bouwen">[[Olga van der Klooster]] & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 91-93.</ref> Den e periodo prome el a sirbi como un di e rutanan principal pa e interior di e isla despues cu oro a wordo descubri na 1824. Hunto cu Caya Betico Croes e tabata wordo yamá “caminda di oro”, conectando [[Paardenbaai]] cu e area di minamento di oro anterior cerca di [[Arikok]]. Wilhelminastraat tambe a bira un ruta clave pa yega na e ex-plantacion di gobierno na [[Canashito]] y pa e plantacionnan di Prins y [[Fontein]] na costa nort.<ref name="Bouwen"/> Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> * prome mencion di Wilhelminastraat ta na 1921.<ref>In de School- en Wilhelminastraat.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-08-1921, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280583:mpeg21:p004}}</ref> * Wilhelminaplein * Den ananan 1970-1980 Wilhelminastraat tabata forma parti importante di e ruta di Carnaval, tanto pa parada grandi como pa parada di mucha.<ref>Route kindercarnaval. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 24-02-1973, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460347:mpeg21:p005}}</ref> == Sitio di interes == * [[Stadhuis di Oranjestad]] * [[Scol 1888]] * [[Cas Veneranda]] * [[Kerki Protestant (Aruba)]] * Warda di Polis Oranjestad {{Appendix}} Caya Betico Croes i Wilhelminastraat—e dos asina yamá “kamindanan di oro”—a sirbi komo e rutanan prinsipal pa e interior despues di e deskubrimentu di oro na 1824. Nan a konektá Paardenbaai ku e área di minamentu di oro anterior serka di Arikok. Wilhelminastraat tambe a bira un ruta clave pa e ex plantacion di gobierno na Canashito y pa e plantacionnan di Prins y Fontein na costa noord.<ref name="Bouwen"/> Wilhelminastraat no a wordo asfalta te na 1929. ------------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante = a | nomber = Wilhelminastraat 11 | imagen = | descripcion = | nomber2 = | localisa_na = [[Aruba]] | luga = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | adres = ''Wilhelminastraat 11'' | fecha_funda = ± 1842? | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = cas | funcion_actual = >1996 optica | propietario = }} '''Wilhelminastraat 11''' ta un cas di cunucu historico den centro di Oranjestad, Aruba, unda ta estableci desde 1996 e empresa Optica Kok. == Historia == E cas di Kok Optica tin un historia hopi largo y interesante. E cas a wordo cdesfonstrui posiblemente na aña 1868. Ta usa e palabra “posiblemente” pasobra segun informacionan, na aña 1867 dos ruman muher bibando na Corsow, Lea y Sally Penso, ta haci un peticion pa e tereno pa construi un cas ariba djele.<ref name="Historia">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-003049 Historia di un cas historico: Wilhelminastraat 11], [[Coleccion Aruba]]</ref> Na aña 1880 e cas aki a wordo bendi na señor John Anthony de Veer pa 25 florin. Na aña 1911 e cas aki ta wordo cumpra pa famia Arends. Di e tempo ey te aña 1996 miembronan di famia Arends a sigui biba den e cas.Di 1953 te 1959 a biba den e cas un miembro di familla Arends cu tabata ocupa e puesto di e prome Teniente Gobernador di Aruba, señor Tushi Arends.<ref name="Historia"/> Na aña 1996 KOK OPTICA ta establece su mes den e cas y awendia e cas aki ta e tienda principal di KOK OPTICA.<ref name="Historia"/> -------------- DIARIO ta haya importante pà trece dilanti, un parti chiquito di historia di e 4 casnan di cunuco di cualnan e edificio di Optica Kock ta forma parti.<ref name="Optica">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-026057 Cuatro casnan historico, patrimonio _ nacional di nos tur!], [[Diario]] (12 di februari 1998)</ref> Na Wilhelminastraat-11- por localiza OPTICA KOCK, cu tambe ta situa den un cas di cunuco cu a worde construi posiblemente na 1842. Na 1880 e cas a worde bendi na John Anthony de Veer pa 25 florin. Na 1908 e cas a worde cumpra pa famia Arends. Erick Arends, prome Teniente Gobernador di Aruba, a biba den dje di 1953 te 1959, Awendia e ta conserva sú arquitectura original, cu excepcion di e glasnan di bentana cu a bin reemplaza e shutternan di palo.<ref name="Optica"/> -------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. qoy73gwaab2nuzbxuxhcjbk0qpbvfd2 204932 204931 2026-09-22T15:07:19Z Caribiana 8320 204932 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Commandeursbaai]] - [[Grot di Lourdes]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox caya| variante = a | tipo = Caya | nomber = Wilhelminastraat | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{ABW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm= | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Wilhelminastraat''' ta un caya di mas o ménos ... largo na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], capital di [[Aruba]]. E caya ta un ader importante den centro di e ciudad y ta core paralelo na [[Caya G.F. (Betico) Croes]], entre Vondellaan.. y Havenstraat. == Historia == Wilhelminastraat no a wordo asfalta te aña 1929.<ref name="Bouwen">[[Olga van der Klooster]] & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 91-93.</ref> Den e periodo prome el a sirbi como un di e rutanan principal pa e interior di e isla despues cu oro a wordo descubri na 1824. Hunto cu Caya Betico Croes e tabata wordo yamá “caminda di oro”, conectando [[Paardenbaai]] cu e area di minamento di oro anterior cerca di [[Arikok]]. Wilhelminastraat tambe a bira un ruta clave pa yega na e ex-plantacion di gobierno na [[Canashito]] y pa e plantacionnan di Prins y [[Fontein]] na costa nort.<ref name="Bouwen"/> Historicamente, Wilhelminastraat ta un area cu ta combina vivienda, comercio, gastronomia y actividad social.<ref name="BK Consult">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260922.pdf Siguiente fase di revitalisacion di Wilhelminastraat ta inicia cu firmamento di contract cu BK Consultant Civiel-Bouwkundig Advies Bureau N.V], Bon Dia Aruba (22 di september 2026)</ref> Den cuadro di revitalisacion di Oranjestad a start na 2026 un proyecto pa fortalece e caracter propio di e area di Wilhelminastraat, na mes momento,crea un espacio publico mas funcional, accesibel y atractivo pa residente, comerciante y bishitante, tanto durante dia como anochi.<ref name="BK Consult"/> E diseño ta enfoca, entre otro, riba calidad di espacio publico, mobilidad, funcionalidad, sostenibilidad y conservacion di identidad historico di Wilhelminastraat. E siguiente fase di Wilhelminastraat no ta un proyecto aisla. E ta continua riba pasonan cu Gobierno a tuma durante e ultimo añanan den centro di Oranjestad. Desde e prome fase di Wilhelminastraat na 2022, apertura di Plaza Comercio na 2024 y apertura di [[Cas Veneranda]] na 2026. <ref name="BK Consult"/> * prome mencion di Wilhelminastraat ta na 1921.<ref>In de School- en Wilhelminastraat.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-08-1921, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280583:mpeg21:p004}}</ref> * Wilhelminaplein * Entre añanan 1970-1980-? Wilhelminastraat tabata forma parti importante di e ruta di Carnaval, tanto pa parada grandi como pa parada di mucha.<ref>Route kindercarnaval. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 24-02-1973, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 22-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460347:mpeg21:p005}}</ref> Den e periodo ey Tivoli Club cu tabata activo den Carnaval tabata estableci na Wilhelminastraat ?. == Sitio di interes == * [[Stadhuis di Oranjestad]] * [[Scol 1888]] * [[Cas Veneranda]] * [[Kerki Protestant (Aruba)]] * Warda di Polis Oranjestad {{Appendix}} Caya Betico Croes i Wilhelminastraat—e dos asina yamá “kamindanan di oro”—a sirbi komo e rutanan prinsipal pa e interior despues di e deskubrimentu di oro na 1824. Nan a konektá Paardenbaai ku e área di minamentu di oro anterior serka di Arikok. Wilhelminastraat tambe a bira un ruta clave pa e ex plantacion di gobierno na Canashito y pa e plantacionnan di Prins y Fontein na costa noord.<ref name="Bouwen"/> Wilhelminastraat no a wordo asfalta te na 1929. ------------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio| variante = a | nomber = Wilhelminastraat 11 | imagen = | descripcion = | nomber2 = | localisa_na = [[Aruba]] | luga = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | adres = ''Wilhelminastraat 11'' | fecha_funda = ± 1842? | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = cas | funcion_actual = >1996 optica | propietario = }} '''Wilhelminastraat 11''' ta un cas di cunucu historico den centro di Oranjestad, Aruba, unda ta estableci desde 1996 e empresa Optica Kok. == Historia == E cas di Kok Optica tin un historia hopi largo y interesante. E cas a wordo cdesfonstrui posiblemente na aña 1868. Ta usa e palabra “posiblemente” pasobra segun informacionan, na aña 1867 dos ruman muher bibando na Corsow, Lea y Sally Penso, ta haci un peticion pa e tereno pa construi un cas ariba djele.<ref name="Historia">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-003049 Historia di un cas historico: Wilhelminastraat 11], [[Coleccion Aruba]]</ref> Na aña 1880 e cas aki a wordo bendi na señor John Anthony de Veer pa 25 florin. Na aña 1911 e cas aki ta wordo cumpra pa famia Arends. Di e tempo ey te aña 1996 miembronan di famia Arends a sigui biba den e cas.Di 1953 te 1959 a biba den e cas un miembro di familla Arends cu tabata ocupa e puesto di e prome Teniente Gobernador di Aruba, señor Tushi Arends.<ref name="Historia"/> Na aña 1996 KOK OPTICA ta establece su mes den e cas y awendia e cas aki ta e tienda principal di KOK OPTICA.<ref name="Historia"/> -------------- DIARIO ta haya importante pà trece dilanti, un parti chiquito di historia di e 4 casnan di cunuco di cualnan e edificio di Optica Kock ta forma parti.<ref name="Optica">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-DOCUMENTACION-026057 Cuatro casnan historico, patrimonio _ nacional di nos tur!], [[Diario]] (12 di februari 1998)</ref> Na Wilhelminastraat-11- por localiza OPTICA KOCK, cu tambe ta situa den un cas di cunuco cu a worde construi posiblemente na 1842. Na 1880 e cas a worde bendi na John Anthony de Veer pa 25 florin. Na 1908 e cas a worde cumpra pa famia Arends. Erick Arends, prome Teniente Gobernador di Aruba, a biba den dje di 1953 te 1959, Awendia e ta conserva sú arquitectura original, cu excepcion di e glasnan di bentana cu a bin reemplaza e shutternan di palo.<ref name="Optica"/> -------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Plaza | nomber = Plaza Daniel Leo | imagen = Plaza Daniel Leo, Oranjestad, Aruba - February 2020.jpg | descripcion = Plaza Daniel Leo na 2020. | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = region | division_adm = Oranjestad West | tipo_subdivision_adm = zona | subdivision_adm = }} '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plenchi chikito den centro di Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa entre Kazernestraat y Havenstraat, den cercania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. Plaza Daniel Leo, e plaza prinsipal chikitu di e isla, ta situá den kurason di e stat kapital di Aruba, Oranjestad. Resientemente renobá, e plasa urbano aki ku ta kontené un arkitektura estilo Karibense Hulandes kurvá i kolorido, un fontein orná i estatuanan di kabai blou eklektiko ku ta proveé ​​un telón di fondo pintoresko pa eventonan privá. Hopi bia ta wòrdu usá pa festivalnan lokal, e espasio pafó habrí aki por akomodá 500 invitado, ku hopi opshon i espasio pa kreatividat.<ref>[https://www.arubaconventionbureau.com/venue/plaza-daniel-leo/ Plaza Daniel Leo], Aruba Convention Bureau</ref> == Historia == * kiko tabatin aki antes? -> pleinchi principal, cas di gezaghebbber/kazerne * Stradaplein lo haya e nomber di Plaza Daniel Leo.<ref>Nieuwe namen met ingang van vandaag: Beticó Croes en Daniel Leo voor werk geëerd. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1990, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642363:mpeg21:p011}}</ref> * Minister van Publieke Werken, Don Mansur, heeft enkele dagen nodig gehad om het plan van de heer Shea Lichtenstein van Strada, om bij de ingang van de Nassaustraat een plein te maken met onder meer panden met oud-Hollandse gevels, dat op het Boulevard Center gaat aansluiten, af te ronden. Het plan lag al geruime tijd, omdat maar geen beslissing genomen werd over het aandeel van de regering voor de aanleg van een plein in het geheel. Verwacht wordt dat met het gehele plan van de heer Lichtenstein een investering van drie miljoen is gemoeid. Ruim zeven jaren loopt hij reeds met het plan om de entree van de Nassaustraat te verfraaien door er een plein met oud-Hollandse gevels van te maken. Op zijn kantoor had hij dit schetsplan staan en iedereen, die het kantoor bezocht, kon reeds zien dat het hier een aantrekkelijk plan betrof. Initiatiefnemer Lichtenstein kon echter niet voldoende belangstelling en steun voor zijn plannen krijgen. Totdat hij een halfjaar geleden bij de huidige regering met zijn plannen aanklopte met het verzoek om de aanleg van een plein voor zijn rekening te willen nemen, zodat het een geheel zou worden. Dit bleef maanden bij de minister van Publieke Werken liggen, totdat minister Don Mansur deze aangelegenheid met de nodige activiteit aanpakte, met politie en andere diensten besprak zodat nu eindelijk een duidelijk positief antwoord aan de heer Lichtenstein kan worden gegeven. Een van de belangrijkste onderdelen van dit aantrekkelijk project is d at bij voorbeeld het gehele aanzicht van het Stradagebouw — dat jaren geleden nog een modern gebouw werd genoemd in koloniale stijl — nu aangepast zal worden aan de omgeving. Zoals bekend gaat aan de overkant van het Strada- gebouw, waar nu nog de politiewacht staat, Meta Corporation zijn hotel bouwen. Nu de overheid het groene licht voor de pleinaanleg heeft gegeven, verwacht de heer Lichtenstein binnen twee maanden met verbouwing van Strada te kunnen beginnen, waarvan de bezoekers aan Strada weinig overlast zullen hebben. Terwijl aan de buitenkant verbouwd wordt, wordt ook binnen begonnen, waar te zijner tijd een tiental winkels kunnen worden onderbracht. In het plan is ook de overkant van Strada begrepen.<ref>Aan begin Nassaustraat komt plein met koloniale gevens Plein-plan van Shea Lichtenstein krijgt medewerking van regering. "Amigoe". Curaçao, 15-07-1987, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642455:mpeg21:p005}}</ref><ref> KWALITEIT. "Amigoe". Curaçao, 31-03-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642103:mpeg21:p005}}</ref> * Ken ta Daniel Leo: minister van Economische Zaken/Toerisme, Statenlid, Eilandsraadslid en gedeputeerde veel gedaan heeft voor de economische ontwikkeling van Aruba op het gebied van toerisme en veeteelt, landbouw en visserij. * Strada was de naam van een winkelcentrumcomplex nabij het plein.<ref>Uitbreiding Stradaplein gaat door. "Amigoe". Curaçao, 06-04-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642104:mpeg21:p005}}</ref> * 1989 -> Nomber di plaza. Na comienso di December Presidente di MEP, Felix Flanegin, a propone gobierno, den nomber di partido, pa e plaza nobo crea banda di e compleho comercial Holland Mali y Strada haya nomber di difunto Minister di Asunto Economico y Turismo, Daniel Ignacio Leo: *Plaza Daniel Ignacio Leo*. E rasonamentu di e konseho di partido tabata ku e defuntu minister—sirbiendo no solamente komo minister pero tambe komo miembro di Parlamento, miembro di Konseho Insular, i Komisario Insular—a kontribuí signifikantemente na desaroyo ekonómiko di Aruba den e sektornan di turismo, krio di bestia, agrikultura i peska. E Komishon di Nomber di Kaya a emití un rekomendashon faborabel na gobièrnu, ku despues a disidí pa lanta *Plaza Daniel Ignacio Leo*. Ademas, a rekomendá pa e negoshinan i edifisionan situá riba e plasa haña numbernan di kaya nobo.<ref>{{citeer web|titel=Daniel Leo krijgt plein. "Amigoe". Curaçao, 19-12-1989, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642600:mpeg21:p005}}</ref><ref>ORANJESTAD. "Amigoe". Curaçao, 22-01-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642045:mpeg21:p005}}</ref><ref>Eduard de Veer en gebroeders Lichtenstein: Plan voor winkelplein mag niemand schaden. "Amigoe". Curaçao, 02-09-1980, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640152:mpeg21:p004}}</ref> * inrichting plaza - kiosko, fontein, [[Cabaynan blauw]] * 1992 -> Busto di Daniel Leo. Gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Minister Daniel Leo, kende a fayesé tres aña pasá. Durante su karera polítiko, el a sirbi komo miembro di konseho insular, miembro di Estates, komisario insular, i—te su morto—Minister di Asuntunan Ekonómiko. E busto lo wordo desvela diabierna 27 di november, pa 5:00 PM na e plaza cu ta carga su nomber: Plaza Daniel Leo.<ref>{{citeer web|titel=Onthulling borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 25-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643704:mpeg21:p005}}</ref> E busto ta un iniciativa y un regalo di varios amigo Venezolano di Daniel Leo. Ta spera cu nan lo yega Aruba awe nochi pa presencia e desvelo mañan atardi.<ref>Borstbeeld. "Amigoe". Curaçao, 26-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 17-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643705:mpeg21:p005}}</ref> * renobacion di e plaza na 2018? {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] Dutch Colonial Architecture: The square features colorful, curvy buildings designed in a classic Dutch Caribbean style.Blue Horses: Look for the eclectic blue horse statues placed around the area, which pay tribute to Aruba's history of trading livestock.Shopping and Dining: The plaza and nearby Main Street offer boutique fashion outlets, local artisan vendors, souvenir shops, and casual cafes.Events: The open-air space frequently hosts local cultural festivals and community gatherings. '''Plaza Daniel Ignacio Leo''' ta un plasa chikí den sentro di [[Oranjestad]], e kapital di [[Aruba]]. E ta situá entre Kazernestraat i Havenstraat, den e serkania di e entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes|Caya Grandi]]. E plasa ta wòrdu usá pa aktividatnan i eventonan lokal. ==Historia== Promé ku e plasa a wòrdu kreá, e área tabata serka di e antiguo [[Cas di Gezaghebber]] i un kazerne. E proyekto pa desaroyá un plasa na e entrada di Nassaustraat a wòrdu promové pa Shea Lichtenstein di Strada. E plan tabata inkluí edifisionan ku façadanan den estilo hulandes kolonial i un konekshon ku e kompleho komersial di Strada. Na e tempu, e gobièrnu a konsiderá e plan pa e konstru­kshon di e plasa.[3][4] “Rond 1980 a kuminsá e planifikashon pa un desaroyo nobo di e área, ku entre otro tabata inkluí e proyekto pa un hotel Coral Reef...” Strada tabata e nòmber di un kompleho di komèrsio serka di e plasa.[5] Na desèmber 1989, e presidente di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], Felix Flanegin, a proponé pa e plasa nobo banda di Strada i Holland Mali haña e nòmber di [[Daniel Ignacio Leo]], un anterior minister di Asuntunan Ekonómiko i Turismo di Aruba.[6] Leo a fungi tambe komo miembro di [[Estados di Aruba|Estados]], miembro di [[Konseho Insular di Aruba|Konseho Insular]] i komisario insular. Segun e motivashon pa e nòmber, Leo a kontribuí na desaroyo ekonómiko di Aruba, partikularmente den turismo, krio di bestia, agrikultura i peska.[6][7] E Komishon di Nòmber di Kaya a duna un rekomendashon faborabel, despues di kua e gobièrnu a disidí pa duna e plasa e nòmber '''Plaza Daniel Ignacio Leo'''. Tambe a wòrdu rekomendá pa e negoshinan i edifisionan riba e plasa haña numerashon di kaya nobo.[6][7][8] Na 1992, gobièrnu a enkargá un busto na memoria di Daniel Leo, ku a fayesé tres aña promé. E busto a wòrdu desvelá dia 27 di november di 1992 na e plasa ku ta karga su nòmber. E busto tabata un regalo di varios amigo venezuelano di Leo.[9][10] Desaroyo i uso E plasa tin un kiosko i un fontein, i ta kontené tambe e eskulturanan konosí komo [[Cabaynan blou]]. E diseño di e plasa inkluí elemento di arkitektura Karibense hulandes, ku façadanan kolorido i kurvá. Despues di un renovashon, e plasa ta wòrdu usá komo espasio urbano pa eventonan i aktividatnan lokal. E espasio pafó por akomodá alrededor di 500 persona.[1] ----------------- ------------------ ==Jara == '''Jara''' of '''Yara''' ta un luga den e zona Jara/Seroe Alejandro, den e region di [[Savaneta]] den zuidwest di [[Aruba]].<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85855NED/table?ts=1739362282173 CBS]</ref>. Historicamente, Jara ta e cunucu di mas bieu di Savaneta.<ref>COMMANDEURSBAAI, Woonplaats commandeurs. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-11-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463080:mpeg21:p005</ref> E zona ta conoci pa presencia di Rancho Jara, SV Jara y e veld di [[futbol]]: Jara-veld, cu tabata conbribui na formacion y recreacion. Jara Complex, un bario di casnan di pueblo.<ref>Technische bijstand Arubaanse luchthaven aan Bonaire. "Amigoe". Curaçao, 11-10-1988, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642809:mpeg21:p005</ref><ref>Finale voor voetbaltitel begint op 7 september. "Amigoe". Curaçao, 29-08-1985, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 08-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643180:mpeg21:p004</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------- {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo = Cueba | nomber = Grot di Lourdes | pais = {{BON}} }} Deze maand bestaat de grot van Lourdes in [[Rincon]] precies vijfentwintig jaar. In 1958 werd deze grot gebouwd en de verjaardag wordt dit weekeinde gevierd met aantal diensten. Vrijdag O daag) zal om half acht een worden opgedragen door pa? Vasquez en zaterdag evene maar dan door de pastoor Kralendijk drs Boks O.P. ZoB om half vijf 's middags is er processie en het vertrekpuJ het Centro Social naast de k De processie leidt naar de l De diverse organisaties zullen aan de processie deelnemen in hun uniform. Om zes uur voltrok dan een plechtige misviering door monseigneur Willem Ellis. Zoals bekend was de grot Lourdes te Rincon een initiatief van pastoor Berlage.<ref>Lourdes-grot is 25 jaar. "Amigoe". Curaçao, 09-12-1983, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641060:mpeg21:p002}}</ref> ardag van de befaamde Lourdesgrot op Poz di San Dominico. De uit twee honderd leden bestaande congregatie van Rincon greep deze gelegenheid aan doordat in aanwezigheid van de gehele geestelijkheid op Bonaire negen dames hun intrede deden in de congregatie. Deze plechtigheid werd bijgewoond door een groot aantal mensen. Nadat dit om zes uur 's avonds had plaats gehad, vertrok om half zeven een grote processie uit de kerk vau Rincon naar de Lourdesgrot. Ongeveer vijf a zeshonderd gelovigen nam aan deze processie deel. mot brandende kaars in hun hand. Onder gezang en gebed trok men op naar de grot. Deze was feestelijk verlicht door een electriciteitsmotor. Bij degrot werd een lof gecelebre. rd waaronder de weleerw. heer W. Ellis een preek hield over de devot. O. L. Vrouw van Lourdes. Om half acht was h/'t lof ten einde waarna de gelovigen hun kaarsen offerden. Langzaam aan trok daarna iedereen in het donker naar huis toe. De Lourdesgrot is op een schitterende olaats gelegen en met de rotsen !n 'e omgeving krijgt men de indruk lat men werkelijk in Lourdes.<ref>Grootse processie op Rincon. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 17-12-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405949:mpeg21:p005}}</ref> --- KRALENDIJK - \&s zijn gezaghebber St Jago' gedeputeerde Victor Win^ de Lourdes Grot in Rincoi™ bekijken. De Lourdes 'j. ondergaat een hele vernieu^ Pastoor Alcivar uit Bi". heeft het BC benaderd me' verzoek de Grot te herstellé" zodanig te veranderen dat «r trap naar boven wordt bracht welke dan uitkomt op platje waar men een uit^ heeft over het hele dorp. Het BC heeft enkele wer^ mers aangesteld die het *' J uitvoeren. Het ligt verder o^ de bedoeling om het Kerkl»* restaureren en uit te breide"'<ref>VERBETERING LOURDESGROT RINCON. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639445:mpeg21:p002}}</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox curpa di awa| variante= a | tipo = Playa | nomber = Surfside | nomber_nativo = ''Cura di Tortuga'' | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0385 - Oranjestad - Surfside, het strand 830300 c.jpg | caption1 = | image2 = Surfside Beach (Aruba).jpeg | image3 = COVID-19 sign (Aruba).jpeg }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad West]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Surfside Beach''' ta un playa urbano situá na Oranjestad, kapital di Aruba. E ta lokalizá na costa zùidwèst di e isla, den e parti zùid di Paardenbaai, serka di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix i a solo algun minüt di sentro di siudat. Surfside Beach ta konosí komo un playa trankil i apropria pa famia, danki na su awa baso, kalmo i limpi. E playa tin aproksimadamente 350 meter di arena blanku i ta un lugá popular pa nabega, drenta awa i relahá. ==Karakterístikanan== Surfside Beach ta un playa estrecho i largu ku un ambiente urbano pero trankil. E ta protehá pa su awa kalmo, loke ta hasi’é ideal pa: famianan ku mucha nabegadónan casual deporte akwatiko leu (manera paddleboard i kano) Bou di e palunan di kwihi, bishitantenan por haya sombra natural, loke ta kontribuí na su popularidat komo lugá pa piknik i relahamentu. E playa ta tambe konosí pa su bista di atardeser i pa e oportunidat pa wak avionnan despega i aterisa, pasobra el ta serka di aeropuerto. ==Historia i popularidat== Den pasado, Surfside Beach tabata hopi popular bou di residente lokal, spesialmente den añanan di infancia di hopi arubiano. Ku tempu, hopi bishitante lokal a kuminsá preferí playanan mas na noroeste manera Eagle Beach, Boca Catalina i Arashi. Despues di un renovashon di e area pa parti di gobierno di Aruba, Surfside Beach a haya un “facelift” i a bira di nobo un destino popular, spesialmente pa famianan. Awe, e playa ta bibu, spesialmente durante wikènan, ora hopi hende ta bishit’é pa relahá i disfrutá di atmosfera sosial. ==Facilidad== Surfside Beach tin diferente fasilidat pa bishitantenan, entre otro: bares i restorant na playa huur di sedia i cama di playa deporte akwatiko skol di buseo parke akwatiko flotante pa mucha Entre e negoshinan popular den e area tin Surfside Beach Bar, Pincho’s, Barefoot i Reflexions Beach Club. E playa ta tambe banda di Linear Park, un paseo popular pa kaminá i hasi deporte den Oranjestad. Lokashon i aksesibilidat Surfside Beach ta situá na un distansia di aproksimadamente dos minüt di karchi for di aeropuerto i ta fasil pa yega for di sentro di Oranjestad. Su lokashon serka di siudat i fasil akses ta hasi’é un di e playanan mas konveniente pa bishitantenan i residente meskos. ----------- '''Surfside Beach''' ta un playa na Oranjestad, capital di Aruba. E ta situa na costa zuidwest den e parti zuid di [[Paardenbaai]]. Surfside Beach is the beach located just before the airport and is only a few minutes away from downtown Oranjestad. This beach is perfect for families with children since the water is shallow and calm. The beach offers several facilities such as a beach bar and restaurant.<ref>https://www.visitaruba.com/things-to-do/aruba-beaches/surfside-beach/ Surfside Beach], visitaruba.com</ref> This beach was very famous when we were kids and many locals love to swim at this beach. After some years the locals shifted to the more north-west beaches like Eagle, Boca Catalina and Arashi but after the government renovated the whole area it got a new facelift and its back as a family beach and weekends are just amazing at this area.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260730.pdf Beautiful areas around Aruba], Aruba Today</ref> Surfside Beach is a calm, family-friendly urban beach located just outside downtown Oranjestad and minutes from the airport in Aruba. It features shallow turquoise water, shady Kwihi trees, beach chair rentals, and popular dining spots like the Surfside Beach Bar, making it ideal for relaxing and plane spotting. It is 350 meters of very white sand and super clean. Yes, you can swim at Surfside Beach in Aruba. The water is very calm, shallow, and clean, making it a safe and easy spot for families and casual wading<ref>https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147248-d8782888-r1043062184-Surfside_Beach-Oranjestad_Aruba.html </ref> Wandel langs het ondiepe, bijna vlakke water van de Caribische Zee op Surfside Beach, favoriet bij lokale gezinnen. Relax in de verkoelende schaduwen van de Kwihi bomen en geniet van een prachtige zonsondergang, terwijl majestueuze cruiseschepen en lokale vissers passeren. Surfside Beach is een lange, smalle strook strand, ideaal voor zonnebaden en een picknick onder de bomen. Het kalme zeewater in dit gedeelte is zeer geschikt voor SUP paddle boarden, kanoën en dergelijke. Dit stadsstrand is gelegen naast het beroemde Lineair Park in het centrum van Oranjestad. Surfside Beach heeft diverse bars en restaurants, waaronder Pincho's, Barefoot and Reflexions Beach Club. Dichter bij de luchthaven is er een groot zacht zandstrand om te zwemmen en te zonnebaden. Strandbedden en loungestoelen zijn te huur bij Reflexions, en de kinderen kunnen zich vermaken op een drijvend waterpark. Op dit strand heb je ook een duikschool en een informele Surfside Beach Bar, direct aan de rand van het water. Surfside Beach ligt op slechts 2 minuten rijden van het vliegveld en is ideaal voor het spotten van vliegtuigen.<ref>https://www.aruba.com/nl/ontdek/surfside-beach Ontdek het mooiste strand Surfside Beach Aruba], aruba.com</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1366464279|titulo=Natural Pool (Aruba)}} {{References}} ;Link externo * [http://www.aruba.com/OurPeoplePlaces/Attractions/Natural_Pool_in_Aruba.aspx Natural Pool] , Portal oficial di turismo na Aruba. }} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] {{Malchi:Nabegashon Playanan di Aruba}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox area protehi | iucn = V | iucn_ref= | imagen = Luchtopname._Oranjestad,_Aruba.,_Bestanddeelnr_935-1225.jpg | maneho= [[Aruba Conservation Foundation]] | area = [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA) }} '''Islanan di rif di Oranjestad''', ta un grupo di cinco isla chikito di rif natural, situa dilanti di costa west di [[Aruba]] den bahia di [[Paardenbaai]] cerca di e capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan ta un [[Important Bird Area]] (IBA), reconoci door di BirdLife International como un sitio di gran importancia pa conservacion di [[para|parha]]nan marino, specialmente pa [[espesie|especie]]nan cu ta uza e area como luga di broei.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> Ademas, e sitio tin status di reserva marino y ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] desde 2018. == Descripcion == E grupo di islanan ta consisti di cinco isla di santo y coral cu ta sinta riba un rif sumergi. E area, cu ta cubri aproximadamente 9 km², ta pega cu haf central di Oranjestad y ta separa for di e liña di costa pa un canal hundo cu ta sirbi pa trafico di barco. E islanan ta varia den tamaño y forma, generalmente menos cu 0,25 hectar pa isla, cu un elevacion di entre 0 y 1 meter. Nan morfologia ta cambia regularmente bou di influencia di tormenta y [[horcan]]. == Biodiversidad == E area ta forma parti di e sistema di proteccion marino di Aruba y ta caracterisa pa un ecosistema marino diversifica. E [[Ref di koral|rif di coral]] ta extende te aproximadamente 10 meter di profundidad cu un bahada suave sin "drop-off" abrupto y ta sostene diferente especie di [[koral|coral]]. Den lagunanan chikito rond di e islanan tin veldnan di [[yerba di lama]], incluyendo ''Thalassia testudinum'' ([[Yerba di Caña|yerba di caña]]), ''Halodule wrightii'' y ''Syringodium filiforme''. E vegetacion aki ta esencial pa proteccion di pisca hubenil, stabilisacion di substrato y alimentacion di fauna marino. Investigashonnan a mustra mas ku 100 espesie di piska di rif; total estimá pa Aruba: ±360 espesie == IBA == E área total di e IBA ta 309 hectar (3,09 km²), incluyendo zona marino y di mareo cu ta esencial pa su funcion ecologico. E sitio ta designa como IBA AW003 bou di e protocol internacional di "Important Bird Areas – Dutch Caribbean". {{multiple image | total_width = 240 |direction = horizontal | border = |align = left | image1 =2021-07-10 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 01.jpg | caption1=Sternchi grandi | image2 =Sterna hirundo (adult).jpg | caption2 =Sternchi comun | caption_align = center }} E islanan di rif di Oranjestad ta un di e sitionan di broei mas importante pa parha marino na Aruba. E área ta specialmente importante pa sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis'') y sternchi comun (''Sterna hirundo''). E islanan ta un di e dos sitio prinsipal di neishi pa e subespecie “Cayenne” di sternchi grandi (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha'') riba Aruba (hunto cu [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]). Pa hopi aña aproksimadamente 30% di e poblacion di crio di Aruba ta neishi aki y Aruba en total ta sostene un porcentahe signifikativo di e poblacion mundial di e subespesie aki. Ademas, e parti di lama y costa ta rico den molusco, cu ta forma un fuente di cuminda importante pa parha. ==Maneho y accesibilidad== Acceso na e islanan ta limitá pa protehá e habitat sensitivo di krio di paranan. Akseso ta prinsipalmente pa medio di boto for di Oranjestad Desembarco públiko riba e islanan ta prohibí Solamente personal autorizá òf aktividat guiá ta permití Turismo ta enfoká riba: snorkeling i eksplorashon marino sin disturbá e áreanan di neishi Menasa E área ta enfrentá algun menasa potensial: disturbio humano (spesialmente na periodo di neishi) preshon di turismo i aktividat portuario kambio klimátiko i blanquesimentu di coral degradashon di rif i redukshon di fauna marino Importansia E Oranjestad Reef Islands ta un parti esensial di e red di konservashon di paranan den Karibe Hulandes. Aunke nan tamaño chikí, nan tin un ròl desproporcionámente grandi den: reprodukshon di paranan marino mantenementu di biodiversidat sostenementu di ekosistema marino Protekshon kontinuo di e área ta krusial pa sigurá e supervivensia di espesienan ku ta dependé di e habitat aki. == Mira tambe == * [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]] * [[Parke Marino Aruba]] * [[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Area den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} -------------------- '''Islanan di rif di Oranjestad''' ta un [[Importantsituá den bahia di [[Paardenbaai]] djis na costa west di [[Aruba]], cerca di capital [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E islanan di rif ta consisti di santo y islanan di coral riba un base di rif sumergí, ku por varia signifikantemente den tamaño, forma y substrato despues di tormenta y orkan. E area ta cubri un superficie di 9 km² y ta separa for di e liña di costa pa un canal di barco profundo cu ta core pasa e terminal di barco crusero y di carga. Oranjestad Reef Islands ta un Important Bird Area (IBA) situá na costa suidwest di Aruba, den bahia di Paardenbaai, serka di kapital Oranjestad. E área ta rekonosí dor di BirdLife International komo un sitio di gran importansia pa konservashon di paranan marino, spesialmente pa espesienan ku ta usa e islanan komo tereno di krio. E sitio ta designá komo IBA AW003 bou di e protokòl internashonal di Important Bird Areas – Dutch Caribbean. E islanan di rif di Oranjestad ta forma parti di [[Parke Marino Aruba]] y tin e status di reserva marino. E área tambe a wordo designa como un [[Important Bird Area]] door di BirdLife International; specificamente como un tereno di crio pa e sternchi grandi y e sternchi komun.<ref>{{Citeer web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/oranjestad-reef-islands-iba-aruba-(to-netherlands)|titel= Oranjestad Reef Islands|werk= BirdLife Data Zone|uitgever= BirdLife International|datum=|bezochtdatum=19 oktober 2020}}</ref> Por haya cantidad grandi di molusko na e parti di lama di e islanan di rif. Access to the Oranjestad Reef Islands is primarily achieved by boat from Oranjestad harbor, owing to their position adjacent to the main port on Aruba's southwestern coast.[2] Public landings on the islets are prohibited to safeguard critical breeding habitats for seabirds, including Sandwich terns (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), with access limited to authorized personnel or guided activities.[1] Guided snorkeling tours operate offshore, allowing visitors to explore surrounding marine environments without impacting the protected land areas.<ref>[https://grokipedia.com/page/oranjestad_reef_islands Oranjestad reef islands], Grokipedia</ref> --- Oranjestad Reef Islands ta un [[Important Bird Area]] pa Aruba bou di e BirdLife protokòl internashonal "Important Bird Areas - Dutch Caribbean" pa áreanan importante di parha den Karibe. E área ta designá komo IBA AW003.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://www.dcnanature.org/wp-content/uploads/2013/01/Dutch-Caribbean-IBAs-131004-MV-NM.pdf|titel= Important Bird Areas in the Dutch Caribbean|publisher=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]]}}</ref> E IBA ta na costa zuidwest di Aruba, consistiendo di algun santo y islanan di coral pega cu e haf sentral di Oranjestad i e punta ost di Oranjestad. E área ta signifikante pa krio di sternchi, e parhanan di laman mas numeroso ta e subespesie di Sandwich Tern, e “Cayenne” (''Thalasseus sandvicensis eurygnatha''). E islanan chikitu ta un di e dos sitionan di neishi di Sandwich Tern cu ta presenta riba Aruba.<ref name=:"1"/> The islands host substantial colonies of Cayenne Terns, which represent approximately 30% of Aruba's total breeding population of this subspecies in most years as of assessments up to 2009, with the remaining 70% nesting at the San Nicolas Bay Reef Islands. Surveys up to 2009 indicate that hundreds of pairs typically breed here, contributing to Aruba's overall role in supporting about 20% of the global Cayenne Tern population. -------- The Oranjestad Reef Islands are a small cluster of sand and coral islets located along the southwestern coast of Aruba in the Dutch Caribbean, immediately adjacent to the central harbor of Oranjestad and under the flight path of Queen Beatrix International Airport.<ref name=:"1"/><ref name=:"2"/> Spanning approximately 309 hectares of marine coastal and supratidal habitat at elevations of 0 to 1 meter, these variably sized islets—typically no larger than 0.25 hectares each—serve as critical breeding grounds for seabirds and are recognized as a Key Biodiversity Area (KBA) and Important Bird Area (IBA) under international protocols.<ref name=:"1"/><ref name=:"2">[https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20857 Oranjestad Reef Islands (20857)], keybiodiversityareas.org</ref> The islands are among Aruba's two primary nesting sites for the Cayenne tern (Thalasseus sandvicensis eurygnatha), a subspecies of the Sandwich tern, hosting roughly 30% of the island's breeding population in most years, with the remainder at the San Nicolas Bay Reef Islands.<ref name=:"2"/> Comprising five small sand and coral islets, including Paardenbaai Key, the Oranjestad Reef Islands vary in size and shape, typically no larger than 0.25 hectares each, and are subject to changes due to seasonal storms affecting their sand and boulder substrates.<ref name=:"1"/>[5]<ref name=:"2"/> The total extent of the protected area encompasses 309 hectares (3.09 km²), encompassing the surrounding marine and intertidal zones critical to the islands' ecological integrity.<ref name=:"1"/> == Marine ecosystem == The Oranjestad Reef Islands, part of Aruba's Marine Protected Area system along the leeward coast, feature fringing coral reefs that extend from shallow lagoons to depths of around 10 meters, forming a key component of the island's southern reef system. These reefs, characterized by gently sloping bottoms without steep drop-offs, support a diverse array of coral species. Shallow lagoons surrounding the islands host extensive seagrass beds, covering an estimated 1,044 hectares across Aruba, with native species such as [[Yerba di Caña]] (''Thalassia testudinum''), ''Halodule wrightii'' (shoal grass), and ''Syringodium filiforme'' (manatee grass) dominating the habitat. Biodiversity in these ecosystems is notable, with surveys documenting 135 fish species—part of an estimated 360 total for Aruba's reefs—including over 100 reef-associated taxa such as snappers (Lutjanus apodus), grunts (Haemulon flavolineatum), and surgeonfish (Acanthurus coeruleus). Sponges and mobile invertebrates like lobsters and sea urchins (Diadema antillarum) are present but occur at low densities, reflecting overharvesting pressures, while the overall fish biomass averages 139.7 g/m², dominated by herbivores at 63.6 g/m². Nutrient influx from coastal wind-driven upwelling along the southern Caribbean margin enhances productivity by buffering against bleaching events, though Aruba's reefs experience limited direct upwelling compared to neighboring islands, influencing the prevalence of planktivores and overall community structure. Surrounding waters occasionally host marine turtles, though no nesting has been confirmed on the islets, and the seaward reefs support populations of queen conch (Lobatus gigas), a CITES-protected species.<ref>[https://www.scribd.com/document/686216426/Aruba-Report-Final-1-2 Coral reefs baseline study for Aruba 2019], Carmabi, Corsou</ref>[9][2] {{Appendix}} ------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0006.jpg |image-width=1500 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bahia | nomber = Commandeursbaai | pais = {{ABW}} }} '''Commandeursbaai''' ta un bahia na costa zuidwest di [[Aruba]], den region di [[Savaneta]]. == Historia == Na parti zuid di Aruba ta keda Commandeursbaai unda prome cu aña 1800 tabatin e poblacion di mas grandi y importante di nos isla. Te na fin di siglo 18, Savaneta tabata e base of stacion di e commandeurnan. Commandeursbaai tin un largura di mas o menos 4 km y 200 pa 300 meter di hanchura, cera parcialmente pa rifnan. Na Commandeursbaai a tuma luga e historia di mas bieu di nos isla unda a bira e porta pa tur barco embarca y desembarca hende, animal y productonan pa medio di e traficacion entre Aruba y tera firme (Sur America).<ref>{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n19/mode/1up?q=monumentenbureau|titel= Historia di Savaneta|auteur=Dolfi Kock|uitgever=UNOCA|jaar=2009}}</ref> Un cas riba sero na Sero Alejandro, caminda Sr. Isaias Arends tabata biba, tabata e orientacion pa nabegante y piscado. Aunke tur e prome habitantenan, esta e Indjan- y Spañonan, a uza e bahia aki, ta te na fin di siglo 18 el a haya su nomber. Tabata den tempo di e Hulandesnan cu e nombernan Commandeurshaven y Commandeursbaai a bira conoci. E commandeurnan a biba originalmente por lo menos un siglo largo den e becindario aki. Commandeursbaai tabata un bahia masha hopi ocupa cu trafico maritimo, pasobra e tabata e centro di piscamento di Aruba unda tur negoshi tabata tuma luga. E barconan tabata hancra pafo di rif y e tripulantenan tabata rema pa tera cu canoa. Durante e periodo Hulandes, su waf tabata esun di mas sigur pa barco. Te hasta e prome bapornan di guera cu tabata bishita Aruba tabata hancra na Commandeursbaai. Nan tabata keda pafo y tabata manda un boto chikito na tera. Despues nan tabata bay Paardenbaai. Na aña 1636, ora e Hulandesnan a conkista nos isla, e commandeur y su hendenan a establece nan mes na Commandeursbaai. Segun mi lista, e prome commandeur cu tabata biba na Commandeursbaai tabata Hendrick Martens cu a goberna na aña 1660. Na aña 1794, comandante Borchard Specht a observa cu tabatin dos cas di cabayista na Commandeursbaai. Segun Specht: "Tur dos ta ruina y ta ocupa pa Jacobus Croesz y Christoffel Kastro". Na aña 1816, na Commandeursbaai ainda tabatin un cas unda cabayista J. M. Jansen tabata biba. E tabata maneha e cura di bestianan di gobierno. {{Appendix}} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = LugaRegion | nomber = Grapefield | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} Grapefield is een groot onbebouwd gebied gelegen aan de noordwestelijke kust van Aruba tussen San Nicolas en Seroe Colorado. Dit gebied was in de twintigerjaren overgedragen aan de Lago als industrieterrein. • Naam officieel “Costa” – zeedruifbomen • Strand en recreatiegebied zoals veldlopen en kamperen • Een groot deel van het terrein was in concessie bij de Lago ?? als industrieterrein. • Terrein werd gebruikt voor het deponeren van “pitch”, afvalstoffen van de raffinaderij welke tot vernietiging van de natuur leidde. • Afgravingen • Krabbenpopulatie • Opruiming petroleumproducten (milieuvervuiling) == Nationale veldloopkampioenschappen== In de jaren 80-90 werd hier veldloopwedstrijden voor de kampioenschappen gehouden door de Arubaanse Atletiekbond. ==Strandvervuiling== Door olielozing van tankers die varen tussen Aruba en Curacao. --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ == Lago Colony == {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ===NOTES=== Lago Colony waar de expat werknemers van de Lago Oil and Transport Co. en hun families als huurders gehuisvest waren in de periode van 1930 tot 1985, toen de Lago Oil and Transport Co. haar bedrijfsvoering in Aruba staakte. Clubhuis, kerk, scholen, sportfaciliteiten De uitbreiding bleef gestaag doorgaan, zo ook de bouw van woonwijken: het uit Amerika aangetrokken management werd gehuisvest in de zgn. Colony , een van de rest van het eiland afgescheiden woongemeenschap waar alleen bevoegden zoals de bewoners van de bungalows, toegang tot hadden. Ook een eigen ziekenhuis, voorzien van de modernste outillage, maakte daar deel van uit. Het had zijn eigen politiekorps, zijn eigen protestante kerk en een Amerikaanse school. Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 Essoville met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in Lagoville: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: The Village. En/wiki Lago Colony was een gemeenschap gelegen aan de oostkant van het eiland Aruba , in het gebied dat momenteel bekend staat als Seroe Colorado. Deze stad bestond uit ongeveer 700 huizen, een ziekenhuis, een clubhuis, een bowlingbaan en een Amerikaanse school, met eerste tot twaalfde klassen en ongeveer 180 studenten. De bevolking van Lago Colony was voornamelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, hoewel er een grote populatie bestond uit Engeland, Ierland en Schotland, die voornamelijk officieren waren van de tankervloot . Daarnaast waren er Nederlandse, Deense, Spaanse en andere nationaliteiten vertegenwoordigd in de gemeenschap. Deze stad werd gesteund door een grote olieraffinaderij in de wereld, die op dat moment eigendom was van een dochteronderneming vanStandaardolie van New Jersey , bekend als Lago Oil and Transport Company . Lago begon in 1924 als een trans-shipping faciliteit voor ruwe olie gewonnen door de Lago Petroleum Corporation die actief is in Lake Maracaibo . De ruwe olie werd vervoerd naar Aruba in vlakke bodem, ondiepe diepgang, tankerschepen, bekend als meertankers. Deze trans-shipping van de ruwe olie ging door tot 1928 toen een raffinaderij werd gebouwd en de Venezolaanse ruwe olie vervolgens op het eiland werd geraffineerd en als afgewerkte aardolieproducten over de hele wereld werd verscheept . In de jaren 1950 werd de Aruba Esso Club gebouwd in de door de mens gemaakte lagune van Baby Beach . [1]De club bestond uit een restaurant, een dansvloer en een honkbalstadion. In de lagune bevonden zich een steiger en kleine hutjes (waarvan er één nog steeds staat). De raffinaderij werkte tot 1985, toen het werd stilgelegd. De raffinaderij, nu eigendom van Valero Energy Corporation , werd later gekocht, heropend en vervolgens weer gesloten; in december 2010 kondigde Valero aan dat de raffinaderij opnieuw werd geopend. [2] Vanaf 2012 zijn er slechts enkele huizen van de voormalige Lago Colony overgebleven. De overgeblevenen zijn overgedragen aan de Arubaanse regering of verkocht aan particulieren. Vandaag is de Esso Club slechts één groot, verlaten gebouw met één bedrijf, een duikwinkel, nog steeds in bedrijf. Seroe Colorado Lighthouse (de.wiki) Colorado Point Lighthouse, De eerste toren was van hout en werd gebouwd in 1881. Het licht was 9 zeemijlen zichtbaar. In 1924 werd deze houten toren vervangen door een vierkant stenen gebouw. Het was een toren van 11 meter hoog met een voetafdruk van 4 bij 4 meter. Het licht reikt tot 18 zeemijl en is te zien vanaf het Paraguaná-schiereiland (Venezuela). In 1937 verving elektriciteit aardgas als energiebron voor de vuurtoren. In 1942 werd de vuurtoren verwijderd. Op dat moment, de Amerikaanse mariniers had verschillende kanon batterijen die aan de kust, die een duidelijke schot hoeken om de raffinaderij Aruba verdedigen tegen onderzeeboot aanvallen nodig. Vandaag is er slechts een eenvoudig, klein baken. ( info ) | uitgeven ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. sn54qvp3b8hb3wjw61knjdsff4irxh6 2 11333 205017 199965 2026-09-22T20:53:53Z Caribiana 8320 205017 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- '''Aeropuerto F.D. Roosevelt''' ta sirbi e isla Hulandes di [[Sint Eustatius]], parti di antigua Antia Hulandes. Situa den un vaye den centro di e isla, e aeropuerto por acomoda solamente avionnan mas chikito, manera Twin Otter. [[Winair]] ta operá vários buelo diario pa [[Sint Maarten]]. E pista di e aeropuerto ta mas o menos 1.300 meter largo. Na su apertura na 1946, e fasilidat a haña e nòmber Golden Rock Airport pero despues a wòrdu renobá despues di Franklin Delano Roosevelt, un presidente di Merka di asendensia hulandes.[1] Na 1939, el a presentá e isla ku un plaka komo rekonosementu di “E Promé Saludo”—e promé saludo ofisial na e bandera di e Merka resien independiente, ku a tuma lugá na Sint Eustatius na 1776. Miembronan di e famia Roosevelt a biba na Sint Eustatius durante siglo 18 i tabatin propiedat einan. Un programa di desaroyo pa un instalashon nobo di aeropuerto a kuminsá na 2017, nesesitá en parti pa daño kousa pa orkan Irma e mesun aña ei. E terminal nobo di aeropuerto a bira operashonal na yüli 2021. Responsabilidatnan E Unidat di Aeropuerto di Entidat Públiko di Sint Eustatius ta hür edifisionan i terenonan denter di e kompleho di aeropuerto i ta responsabel pa e maneho seif i efisiente di tráfiko aéreo. Tambe ta maneha facilidadnan pa usuarionan di aeropuerto. Tarifanan di aeropuerto ta konstituí e fuente prinsipal di entrada di e unidat. Koninklijke Marechaussee di Hulanda (KMar) ta kondusí kontròl di frontera i ta supervisá atmishon di stranhero den teritorio hulandes. Duana Hulandes, parti di Ministerio di Finansa, ta vigilá e importashon i eksportashon di merkansia. E Inspekshon di Aviashon—parti di e Inspekshon di Medio Ambiente i Transporte Humano (ILT) di e Ministerio di Infrastruktura i Medio Ambiente—ta monitoriá i promové kumplimentu ku lei i regulashonnan tokante transporte sigur. Seguridat Manera ta rekerí pa e Organisashon Internashonal di Aviashon Sivil (ICAO) pa kada aeropuerto, e aeropuerto ta mantené un servisio di kandela spesialisá den kombatimentu di kandela di avion (AFF), ademas di e tareanan di kombatimentu di kandela standart. E servisio ta operá for di un stashon di bombero: E stashon di Sint Eustatius ta e stashon prinsipal i ta kubri henter e isla. E stashon ta ekipá ku un destaho di aksidente i otro ekipo. Servisio di bombero di Sint Eustatius ta kai bou di Servisio di Bombero Hulanda Karibense. Ekskavashonnan arkeológiko Ekskavashonnan arkeológiko a wòrdu kondusí riba i rònt di e tereno di aeropuerto durante añanan 1980 i na 2021. E sitio ta kontené e restunan di un pueblo Saladoid lat, un tereno di entiero afrikano, i un pueblo di katibu asosiá ku e plantashon di Golden Rock anterior. ---------------- '''Avia Air''' (ofisialmente Avia Air Charters) tabata un compania di aviacion basa na [[Aruba]] cu a opera buelonan charter y regular den Caribe durante añanan 1980–2003. E compania a suspende su operacionnan na november 2003 despues di problema financiero serio y a deklara bancarota. bankrut. ==Historia== Avia Air a kuminsá su aktividatnan na 1986 komo un kompania di buelonan charter, ofresiendo servisio den e region Karibe. E fundador i propietario principal tabata empresario arubiano Efi Tromp.[1] Na 1994, e kompania a ekspandé su operashonnan ku introdukshon di buelonan regular (liña) entre e islanan ABC — Aruba, Kòrsou i Boneiru — i tambe destinashonnan na Venezuela, manera Maracaibo, Punto Fijo (Las Piedras) i Valencia.[2] Inicialmente, e flota tabata konsistí di tres avion tipo Cessna 402B (registrashonnan P4-AVA te ku P4-AVC). Mesun aña, Avia Air a agregá un Embraer EMB 110 Bandeirante (P4-AVD) na su flota, ku despues a wordu ekspandé ku un di dos aparato adishonal na 1995 (P4-AVE).[2] Durante mitar di añanan 1990, Avia Air a bira un operador regional importante, spesialmente ora otro aerolineanan reducí nan buelonan regional. E kompania a operá buelonan frekuente entre Aruba i Punto Fijo, i tambe entre Aruba i e otro islanan ABC. Na komienso di 2003, Avia Air a intenta modernisá su flota ku akuisishon di un Short 360-200, pero e aparato no a drenta servisio operacional.[3] Problemanan finansiero serio a surgi durante 2003. For di mei di e aña ei, e kompania no tabatin sufisiente fondo pa paga salario i mantene operashonnan. Kreditorenan, inkluyendo e empresa di lease Volvo Aero, a rekupá parti di e avionnan i komponentenan. Finalmente, na òktober 2003, Avia Air a deklará bankrut, i tur operashonnan a para definitivamentena novèmber 2003.[3] Aksidente i incidente: Het ongeluk is het grootste in de tienjarige Arubaanse luchtvaartgeschiedenis. Aksidente di 13 di mart 1996 Dia 13 di mart 1996, un avion tipo Cessna 402B (registrashon P4-AVB) di Avia Air a sufri un aksidente fatal na peninsula di Paraguaná, Venezuela, durante un buelo di Aruba pa Punto Fijo.[4] Poko despues di despegue for di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, e piloto a reportá problema mekaniko ku e motor robes. Segun investigashon posterior, un kandela a surgi den e motor, loke a resultá den daño struktural na ala robes. E avion a kai den un area serka di e aeropuerto di destinashon. Tur ocho persona abordo, inkluyendo e piloto, a perde nan bida.[4] E aksidente aki ta konsiderá komo e peor desastre di aviashon den historia di Aruba. Gobièrnu di Aruba a deklará luto nasional, i e viktimanan a wòrdu enterá dia 15 di mart 1996. Flota Durante su operashon, Avia Air a operá e siguiente tiponan di avion: Cessna 402B Embraer EMB 110 Bandeirante Short 360-200 (nunka a drenta servisio operacional) Destinashonnan Avia Air a operá buelonan regular i charter na destinashonnan den Karibe i nort di Suramérika, inkluyendo: Aruba Kòrsou Boneiru Punto Fijo (Venezuela) Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Coro (Venezuela) Datos general IATA-code: 3R ICAO-code: ARB Callsign: AVIAIR Sede prinsipal: Aruba Fundashon: 1986 Fin di operashon: novèmber 2003 -------------- Dia 13 di maart 1996, Un Cessna 402B 1201 P4-AVB di Avia Air a cay den lama banda di Paraguana, Venezuela y tur 8 ocupante (7 pasahero y e capitan) a perde nan bida. Durante un servicio regular for di Aruba pa Punto Fijo, e capitan a reporta na un otro avion di Avia Air cu e tabatin problema cu e motor banda robes. Despues un motor a pega na candela. Durante e investigacion tabata parce cu debi na e candela na un parti di e hala na banda robes, un parti di e motor di e avion a kibra. E capitan a trata di haci un aterisahe forsa pero debi na e problemanan esaki tabata envano. E avion a cay panort di Las Piedras, Punto Fijo su aeropuerto. Un famia na Pos chikito a perde algun miembro familiar den e tragedia aki. Esnan cu a perde nan bida den e tragedia aki ta:<ref>[[Dufi Kock]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-DUFIKOCK-AVIA-AIR-1996/mode/1up?q=dufi+kock Avia Air cu a cay entre Aruba y Punto Fijo]</ref> Siegfried Eduard Stede (piloto); Heinrich Roger Leito; Sebastiana Geerman-Leito; Orlando Ortega; Jason Rowald Segal; Hubert Leonor Thiel; Leonardo Arsenio Thiel; Lourdes Bernadeta Thiel- Ke (E avion ilustra ta un tipo di e avion Cessna 402B 1201, similar na esun cu a cay.) ------------- {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Avia Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre 198? y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 1986, Avia Air a kuminsá komo un kompania di aviashon charter ku buelonan den besindario inmediato. Na aprel di e aña aki, Avia Air a optené e derecho di operá buelonan regular. Avia Air ta doño di 5 avion aktualmente: 2 Embraer 110, kada un ku 16 asiento i un kompartimentu èkstra pa ekipahe, i 3 Cessna, kada un ku 7 asiento. E último por wòrdu desplegá ora e demanda surpasá e kapasidat di e Embriers.<ref>BONAIRE Spoedig vluchten Air-Avia. "Amigoe". Curaçao, 03-10-1995, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 04-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644959:mpeg21:p009}}</ref> Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. == Tragedia na Venezuela == Dia 13 di maart 1996, un avion di Avia Air a cay riba e peninsula Venezolano di Paraguaná, matando tur shete persona abordo y e piloto. Tabata un diaranson mainta 13 di Maart 1996 pa 7 or di mainta un Cessna C-402B matricula P4 AVB pilotea pa Sigfried Eduardo Stede ta take off for di pista di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix cu direccion aeropuerto Josefa Camejo na Las Piedras Punto Fijo Venezuela. Normalmente un vuelo cortico. Hunto cu e piloot Sigfried Stede a biaha tambe Heinrich Roger Leito su casa Sebastiana Geerman -Leito, Orlando Ortega ( di Colombiano) Jason Rowald Segal ( un studiante Americano di 24 aña), Hubert Leonor Thiel su casa Lourdes Bernadeta Thiel-Kelly y nan yiu chikito Leonardo Arsenio Thiel. A vuelo nunca a yega su destino. Na caminda fayo mecanico di e avion, cu a coi candela na e parti di su hala, ta haci cu e avion ta cai den mondinan noord di aeropuerto di Punto Fijo Josefa Camejo. No tabatin sobreviviente. Esaki tabata e peor accidente di trafico aereo den historia di Aruba. Un tristesa tabata reina na Aruba unda cu gobierno a declara luto nacional, entiero di e Arubianonan a tuma lugar ariba diabierna 15 di maart 1996. Na 1997 a pone un plakaat conmemorativo na unda e avion a cai. E escritora Arubiano Yolanda Croes a skirbi un buki ''Acompaña pa un angel; e tragedia di buelo 2000'' ariba e accidente tragico aki.<ref>[[Wim Rutgers]],[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/yolanda-croes-literaire-non-fictie/ Yolanda Croes: literaire non-fictie], caraibisch uitzicht (2 di september 2015)</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Charters cu tabata activo na Aruba i Corsou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | logo = | imagen = Aruba Airlines Airbus A320-232 (P4-AAA) at Miami International Airport.jpg | descripcion = Airbus A320-232 (P4-AAA) aterisando na Aeropuerto Internacional di Miami. | funda = [[31 di yanüari|31 di januari]] [[2006]] | antecesor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | sede = Wayaca 6B, Aruba | propietario = Seastar Holding NV | director ehecutivo = Esteban Vallés | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion | website = https://www.arubaairlines.com/ }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea nacional di [[Aruba]]. Funda na 2006, e compania ta ofrece transporte aereo pa pasahero, tanto servicio regular como charter, pa varios destinacion den Caribe, [[Sur Amérika|Sur America]] y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]. Aruba Airlines su sede ta na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], Aruba, cerca di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]], mientras su base principal pa mantenemento ta situa na [[Miami]], [[Florida]]. Na 2015, e aerolinea a ricibi un ''Aircraft Operating Certificate'' (AOC) for di Merca. == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 door di Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=2017-06-16}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacionnan di charter na 2010 cu un avion chikito tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento.<ref name="caribseek">{{citeer web|url=http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|titel=Aruba Airlines welcomes their first Airbus 320|archiefurl=https://web.archive.org/web/20130627074832/http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|archiefdatum=2013-06-27}}</ref> Den e prome añanan, e compania a concentra riba desaroyo di su structura operacional y di mercado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití expansion di e flota.<ref name="caribseek"/> Na augustus 2012, e aerolinea a haya su certificado di operacion aéreo economico.<ref>{{Cite web|url=http://www.curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|title=Minister Otmar Oduber signs economic AOC for Aruba Airlines|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115201613/http://curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|archive-date=2017-11-15|url-status=dead}}</ref> Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introduci avionnan tipo Airbus A320, cu e prome avion a yega Aruba na novèmber 2012. E vuelonan charter a cuminsa na final di 2012, mientras cu operacionnan regular a inicia dia 31 di maart 2013. E prome destinacionnan regular tabata [[Maracaibo]] y [[Valencia]] na [[Venezuela]]. Despues, e red di ruta a wordo amplia cu [[Siudad di Panama|Panama City]] ([[Panama]]) y [[Miami]] (Merca).<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|title=Aruba Airlines Begins Operation to Maracaibo / Panama City from June 2013|publisher=Routesonline|accessdate=|archive-date=2013-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113214128/http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|url-status=dead}}</ref> Na 2017, e aerolinea a busca aprobacion regulatorio pa servicio pa [[Guyana]]<ref>[https://guyanachronicle.com/2017/06/27/aruba-airlines-applies-to-fly-here/ Aruba Airlines applies to fly here], guyanachronicle.com (27 di juni 2017)</ref> y na december 2019 a lansa servicio nonstop nobo for di Aruba pa [[Barranquilla]] y [[Medellín]].<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2020-02-04/page/n3/mode/1up?q=aruba+airlines Aeropuerto di Aruha: Cantidad di pasahero a aumenta den 2019], Bon Dia Aruba (4 di februari 2020)</ref> Durante e periodo di [[pandemia di COVID-19]] y despues, Aruba Airlines a enfrenta varios reto operacional y financiero. E operacionnan a reduci considerablemente, pero Aruba Airlines a persisti memey di e limitacionnan, incluyendo e prohibicion di vuelo pa [[Venezuela]], impone pa gobierno di Aruba<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/aviation-travel/59494/aruba-airlines-latest-dutch-caribbean-carrier-to-hit-financial-turbulence-over-venezuela-crisis Aruba Airlines Latest Dutch Caribbean Carrier to Hit Financial Turbulence over Venezuela Crisis], bes-reporter.com (7 di april 2019)</ref><ref>[https://arubanews.ca/aruba-extends-90-day-flight-ban-with-venezuela-impacting-tourism-and-trade/ Aruba Extends 90-Day Flight Ban with Venezuela, Impacting Tourism and Trade], arubanews.ca (16 di februari 2026)</ref>, cual despues di multiple extension a keda suspendi dia 1 di augustus 2026.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/38930 Frontera aereo cu Venezuela ta oficialmente habri, pero ainda no tin buelo comercial], NoticiaCla (3 di augustus 2026)</ref> ==Flota y red di conexion== Aruba Airlines ta opera un flota limita. Segun dato di 2025–2026, e aerolinea tin solamente un avion activo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento).<ref name="spotters">[https://www.planespotters.net/airline/Aruba-Airlines Aruba Airlines Fleet Details and History], planespotters.net</ref><ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Aruba Airlines |journal=Airliner World |date=september 2025 |page=50}}</ref> Den pasado, e compania a opera tambe avionnan di tipo Airbus A319-200, Airbus A320-200, Airbus A321-200 y Bombardier CRJ200.<ref name="spotters"/> Na 2026, e siguiente destinacionnan ta forma parti di e red di conexion di e aerolinea:<ref>[https://www.arubaairlines.com/ Aruba Airlines], arubaairlines.com</ref> *Corsou *[[Boneiru|Boneiro]] *[[Medellín]] (Colombia) *Barranquilla (Colombia) *[[Georgetown]] (Guyana) *Miami (Merca) == Mira tambe == * [[Lista di kompania aéreo di Karibe Hulandes|Lista di aerolinea di Caribe Hulandes]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] --------------- E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1359309649|titulo=ALM Flight 980}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] Historia Aruba Airlines a wòrdu fundá na 2006 dor di Onno J. de Swart, kende tabata su promé direktor.[1] E aerolínea a kuminsá operashonnan di charter na 2010 ku un avion chikí tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Na e promé añanan, e kompania a konsentrá riba desaroyo di su struktura operashonal i di merkado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití ekspanshon di e flota. Na ougùstùs 2012, e aerolínea a haña su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko. Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introdusí avionnan tipo Airbus A320, ku e promé avion a yega Aruba na novèmber 2012. E buelonan charter a kuminsá na final di 2012, miéntras ku operashonnan regular a sigui na 2013. E promé destinashonnan regular tabata: Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Despues, e red di ruta a wòrdu ampliá ku: Panama City (Panamá) Miami (Estados Unidos) ==Flota== Aruba Airlines ta operá un flota limitá. Segun dato di 2025–2026, e aerolínea tin solamente un avion aktivo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento) Den pasado, e kompania a operá tambe avionnan tipo Airbus A319, Airbus A321-200 i Bombardier CRJ200, pero mayoria di nan no ta aktivo mas den operashon regular. ==Destinashonnan== Aruba Airlines ta ofrece buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa diferente destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Destinashonnan asociá ku e aerolínea den periodo reciente inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Sinembargo, e red di ruta no ta fijo i por varia konsiderablemente. Hopi di e buelonan ta operá riba base di charter òf disponibilidad temporal. ==Dificultadnan i estado aktual== Durante e periodo di pandemia di COVID-19 i despues, Aruba Airlines a enfrentá varios reto operashonal i finansiero. E operashonnan a reducí konsiderablemente, i na algun momentonan e flota a keda parka. Aunke e kompania a risibí un Airbus A321-200 na 2021 ku e intenshon di relansamentu, informashon públiko tokante buelonan regular a keda limitá. Segun fuente reciente, Aruba Airlines ta konta ainda komo e aerolínea di bandera di Aruba i formalmente aktivo, pero e grado di operashon regular por varia i no semper ta kla den dato públiko disponibel. Organisashon Aruba Airlines tin su sede na Oranjestad i ta operá for di Aeropuerto Internashonal Reina Beatrix. Ademas, e kompania a mantené presensia den diferente merkadonan via ofisinan di benta, inkluyendo: Miami Curaçao Bonaire Venezuela --------- Segun dato aktual (2025–2026), Aruba Airlines ta operá un flota hopi limitá, konsistiendo principalmente di un solo avion aktivo: Airbus A320-200 – aproksimadamente 180 asiento Dato di aviashon independiente ta konfirmá ku e aerolínea tin solamente 1 avion den servisio, ku otro avionnan den pasado ya no ta aktivo òf ta konsiderá komo parte di flota historiko . Flota anterior Aruba Airlines a operá e siguiente tiponan di avion den pasado: Airbus A319-100 Airbus A321-200 Bombardier CRJ200 Piper PA-31 Navajo Mayoria di e avionnan aki a wòrdu retirá entre 2018 i 2023, indikando un redukshon significativo den kapasidat operashonal. 🌍 Destinashonnan Aruba Airlines ta ofresé buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Segun informashon mas reciente, e destinashonnan asociá ku e aerolínea inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Fuente independiente ta indiká ku Aruba Airlines ta sirbi un kantidat chikí di destinashonnan (±3–8), ku un red di ruta ku por varia segun kondishonnan di merkado . ------------ 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). NOTES '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). ------------ {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Jet Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[:Category:Aviashon]] [[:Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Insel Air Aruba | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ p2dxr6d64pt1c9ebkzmcuinkwuanp3y 205018 205017 2026-09-22T20:58:50Z Caribiana 8320 205018 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | zoom = 15 }} '''Aeropuerto Juancho E. Yrausquin''' òf '''Juancho E. Yrausquin Airport''' (IATA: SUB, ICAO: TNCS) ta e úniko aeropuerto na [[Saba]], isla konstituyente di [[Hulanda Karibense]]. Su [[Pista|pista di aterisahe]] ta ampliamente rekonosé komo e pista komersial mas kòrtiku na mundu, ku un largura di 400 m.<ref> '''Aeropuerto F.D. Roosevelt''' (IATA: EUX, ICAO: TNCE) ta sirbi e isla Hulandes di [[Sint Eustatius]], parti di antigua Antia Hulandes. Situa den un vaye den centro di e isla, e aeropuerto por acomoda solamente avionnan mas chikito, manera Twin Otter. [[Winair]] ta operá vários buelo diario pa [[Sint Maarten]]. E pista di e aeropuerto ta mas o menos 1.300 meter largo. Na su apertura na 1946, e fasilidat a haña e nòmber Golden Rock Airport pero despues a wòrdu renombrá despues di Franklin Delano Roosevelt, un presidente di Merka di desendensia hulandes.[1] Na 1939, el a presentá e isla ku un plaka komo rekonosementu di ''The First Salute'', e promé saludo ofisial na e bandera di e Merka resien independiente, ku a tuma lugá na Sint Eustatius na 1776. Miembronan di e famia Roosevelt a biba na Sint Eustatius durante siglo 18 i tabatin propiedat einan. Un programa di desaroyo pa un instalashon nobo di aeropuerto a kuminsá na 2017, nesesitá en parti pa daño kousa pa orkan Irma e mesun aña ei. E terminal nobo di aeropuerto a bira operashonal na yüli 2021. Responsabilidatnan E Unidat di Aeropuerto di Entidat Públiko di Sint Eustatius ta hür edifisionan i terenonan denter di e kompleho di aeropuerto i ta responsabel pa e maneho seif i efisiente di tráfiko aéreo. Tambe ta maneha facilidadnan pa usuarionan di aeropuerto. Tarifanan di aeropuerto ta konstituí e fuente prinsipal di entrada di e unidat. Koninklijke Marechaussee di Hulanda (KMar) ta kondusí kontròl di frontera i ta supervisá atmishon di stranhero den teritorio hulandes. Duana Hulandes, parti di Ministerio di Finansa, ta vigilá e importashon i eksportashon di merkansia. E Inspekshon di Aviashon—parti di e Inspekshon di Medio Ambiente i Transporte Humano (ILT) di e Ministerio di Infrastruktura i Medio Ambiente—ta monitoriá i promové kumplimentu ku lei i regulashonnan tokante transporte sigur. Seguridat Manera ta rekerí pa e Organisashon Internashonal di Aviashon Sivil (ICAO) pa kada aeropuerto, e aeropuerto ta mantené un servisio di kandela spesialisá den kombatimentu di kandela di avion (AFF), ademas di e tareanan di kombatimentu di kandela standart. E servisio ta operá for di un stashon di bombero: E stashon di Sint Eustatius ta e stashon prinsipal i ta kubri henter e isla. E stashon ta ekipá ku un destaho di aksidente i otro ekipo. Servisio di bombero di Sint Eustatius ta kai bou di Servisio di Bombero Hulanda Karibense. Ekskavashonnan arkeológiko Ekskavashonnan arkeológiko a wòrdu kondusí riba i rònt di e tereno di aeropuerto durante añanan 1980 i na 2021. E sitio ta kontené e restunan di un pueblo Saladoid lat, un tereno di entiero afrikano, i un pueblo di katibu asosiá ku e plantashon di Golden Rock anterior. ---------------- '''Avia Air''' (ofisialmente Avia Air Charters) tabata un compania di aviacion basa na [[Aruba]] cu a opera buelonan charter y regular den Caribe durante añanan 1980–2003. E compania a suspende su operacionnan na november 2003 despues di problema financiero serio y a deklara bancarota. bankrut. ==Historia== Avia Air a kuminsá su aktividatnan na 1986 komo un kompania di buelonan charter, ofresiendo servisio den e region Karibe. E fundador i propietario principal tabata empresario arubiano Efi Tromp.[1] Na 1994, e kompania a ekspandé su operashonnan ku introdukshon di buelonan regular (liña) entre e islanan ABC — Aruba, Kòrsou i Boneiru — i tambe destinashonnan na Venezuela, manera Maracaibo, Punto Fijo (Las Piedras) i Valencia.[2] Inicialmente, e flota tabata konsistí di tres avion tipo Cessna 402B (registrashonnan P4-AVA te ku P4-AVC). Mesun aña, Avia Air a agregá un Embraer EMB 110 Bandeirante (P4-AVD) na su flota, ku despues a wordu ekspandé ku un di dos aparato adishonal na 1995 (P4-AVE).[2] Durante mitar di añanan 1990, Avia Air a bira un operador regional importante, spesialmente ora otro aerolineanan reducí nan buelonan regional. E kompania a operá buelonan frekuente entre Aruba i Punto Fijo, i tambe entre Aruba i e otro islanan ABC. Na komienso di 2003, Avia Air a intenta modernisá su flota ku akuisishon di un Short 360-200, pero e aparato no a drenta servisio operacional.[3] Problemanan finansiero serio a surgi durante 2003. For di mei di e aña ei, e kompania no tabatin sufisiente fondo pa paga salario i mantene operashonnan. Kreditorenan, inkluyendo e empresa di lease Volvo Aero, a rekupá parti di e avionnan i komponentenan. Finalmente, na òktober 2003, Avia Air a deklará bankrut, i tur operashonnan a para definitivamentena novèmber 2003.[3] Aksidente i incidente: Het ongeluk is het grootste in de tienjarige Arubaanse luchtvaartgeschiedenis. Aksidente di 13 di mart 1996 Dia 13 di mart 1996, un avion tipo Cessna 402B (registrashon P4-AVB) di Avia Air a sufri un aksidente fatal na peninsula di Paraguaná, Venezuela, durante un buelo di Aruba pa Punto Fijo.[4] Poko despues di despegue for di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, e piloto a reportá problema mekaniko ku e motor robes. Segun investigashon posterior, un kandela a surgi den e motor, loke a resultá den daño struktural na ala robes. E avion a kai den un area serka di e aeropuerto di destinashon. Tur ocho persona abordo, inkluyendo e piloto, a perde nan bida.[4] E aksidente aki ta konsiderá komo e peor desastre di aviashon den historia di Aruba. Gobièrnu di Aruba a deklará luto nasional, i e viktimanan a wòrdu enterá dia 15 di mart 1996. Flota Durante su operashon, Avia Air a operá e siguiente tiponan di avion: Cessna 402B Embraer EMB 110 Bandeirante Short 360-200 (nunka a drenta servisio operacional) Destinashonnan Avia Air a operá buelonan regular i charter na destinashonnan den Karibe i nort di Suramérika, inkluyendo: Aruba Kòrsou Boneiru Punto Fijo (Venezuela) Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Coro (Venezuela) Datos general IATA-code: 3R ICAO-code: ARB Callsign: AVIAIR Sede prinsipal: Aruba Fundashon: 1986 Fin di operashon: novèmber 2003 -------------- Dia 13 di maart 1996, Un Cessna 402B 1201 P4-AVB di Avia Air a cay den lama banda di Paraguana, Venezuela y tur 8 ocupante (7 pasahero y e capitan) a perde nan bida. Durante un servicio regular for di Aruba pa Punto Fijo, e capitan a reporta na un otro avion di Avia Air cu e tabatin problema cu e motor banda robes. Despues un motor a pega na candela. Durante e investigacion tabata parce cu debi na e candela na un parti di e hala na banda robes, un parti di e motor di e avion a kibra. E capitan a trata di haci un aterisahe forsa pero debi na e problemanan esaki tabata envano. E avion a cay panort di Las Piedras, Punto Fijo su aeropuerto. Un famia na Pos chikito a perde algun miembro familiar den e tragedia aki. Esnan cu a perde nan bida den e tragedia aki ta:<ref>[[Dufi Kock]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-DUFIKOCK-AVIA-AIR-1996/mode/1up?q=dufi+kock Avia Air cu a cay entre Aruba y Punto Fijo]</ref> Siegfried Eduard Stede (piloto); Heinrich Roger Leito; Sebastiana Geerman-Leito; Orlando Ortega; Jason Rowald Segal; Hubert Leonor Thiel; Leonardo Arsenio Thiel; Lourdes Bernadeta Thiel- Ke (E avion ilustra ta un tipo di e avion Cessna 402B 1201, similar na esun cu a cay.) ------------- {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Avia Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre 198? y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 1986, Avia Air a kuminsá komo un kompania di aviashon charter ku buelonan den besindario inmediato. Na aprel di e aña aki, Avia Air a optené e derecho di operá buelonan regular. Avia Air ta doño di 5 avion aktualmente: 2 Embraer 110, kada un ku 16 asiento i un kompartimentu èkstra pa ekipahe, i 3 Cessna, kada un ku 7 asiento. E último por wòrdu desplegá ora e demanda surpasá e kapasidat di e Embriers.<ref>BONAIRE Spoedig vluchten Air-Avia. "Amigoe". Curaçao, 03-10-1995, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 04-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644959:mpeg21:p009}}</ref> Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. == Tragedia na Venezuela == Dia 13 di maart 1996, un avion di Avia Air a cay riba e peninsula Venezolano di Paraguaná, matando tur shete persona abordo y e piloto. Tabata un diaranson mainta 13 di Maart 1996 pa 7 or di mainta un Cessna C-402B matricula P4 AVB pilotea pa Sigfried Eduardo Stede ta take off for di pista di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix cu direccion aeropuerto Josefa Camejo na Las Piedras Punto Fijo Venezuela. Normalmente un vuelo cortico. Hunto cu e piloot Sigfried Stede a biaha tambe Heinrich Roger Leito su casa Sebastiana Geerman -Leito, Orlando Ortega ( di Colombiano) Jason Rowald Segal ( un studiante Americano di 24 aña), Hubert Leonor Thiel su casa Lourdes Bernadeta Thiel-Kelly y nan yiu chikito Leonardo Arsenio Thiel. A vuelo nunca a yega su destino. Na caminda fayo mecanico di e avion, cu a coi candela na e parti di su hala, ta haci cu e avion ta cai den mondinan noord di aeropuerto di Punto Fijo Josefa Camejo. No tabatin sobreviviente. Esaki tabata e peor accidente di trafico aereo den historia di Aruba. Un tristesa tabata reina na Aruba unda cu gobierno a declara luto nacional, entiero di e Arubianonan a tuma lugar ariba diabierna 15 di maart 1996. Na 1997 a pone un plakaat conmemorativo na unda e avion a cai. E escritora Arubiano Yolanda Croes a skirbi un buki ''Acompaña pa un angel; e tragedia di buelo 2000'' ariba e accidente tragico aki.<ref>[[Wim Rutgers]],[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/yolanda-croes-literaire-non-fictie/ Yolanda Croes: literaire non-fictie], caraibisch uitzicht (2 di september 2015)</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Charters cu tabata activo na Aruba i Corsou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | logo = | imagen = Aruba Airlines Airbus A320-232 (P4-AAA) at Miami International Airport.jpg | descripcion = Airbus A320-232 (P4-AAA) aterisando na Aeropuerto Internacional di Miami. | funda = [[31 di yanüari|31 di januari]] [[2006]] | antecesor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | sede = Wayaca 6B, Aruba | propietario = Seastar Holding NV | director ehecutivo = Esteban Vallés | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion | website = https://www.arubaairlines.com/ }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea nacional di [[Aruba]]. Funda na 2006, e compania ta ofrece transporte aereo pa pasahero, tanto servicio regular como charter, pa varios destinacion den Caribe, [[Sur Amérika|Sur America]] y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]. Aruba Airlines su sede ta na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], Aruba, cerca di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]], mientras su base principal pa mantenemento ta situa na [[Miami]], [[Florida]]. Na 2015, e aerolinea a ricibi un ''Aircraft Operating Certificate'' (AOC) for di Merca. == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 door di Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=2017-06-16}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacionnan di charter na 2010 cu un avion chikito tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento.<ref name="caribseek">{{citeer web|url=http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|titel=Aruba Airlines welcomes their first Airbus 320|archiefurl=https://web.archive.org/web/20130627074832/http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|archiefdatum=2013-06-27}}</ref> Den e prome añanan, e compania a concentra riba desaroyo di su structura operacional y di mercado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití expansion di e flota.<ref name="caribseek"/> Na augustus 2012, e aerolinea a haya su certificado di operacion aéreo economico.<ref>{{Cite web|url=http://www.curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|title=Minister Otmar Oduber signs economic AOC for Aruba Airlines|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115201613/http://curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|archive-date=2017-11-15|url-status=dead}}</ref> Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introduci avionnan tipo Airbus A320, cu e prome avion a yega Aruba na novèmber 2012. E vuelonan charter a cuminsa na final di 2012, mientras cu operacionnan regular a inicia dia 31 di maart 2013. E prome destinacionnan regular tabata [[Maracaibo]] y [[Valencia]] na [[Venezuela]]. Despues, e red di ruta a wordo amplia cu [[Siudad di Panama|Panama City]] ([[Panama]]) y [[Miami]] (Merca).<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|title=Aruba Airlines Begins Operation to Maracaibo / Panama City from June 2013|publisher=Routesonline|accessdate=|archive-date=2013-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113214128/http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|url-status=dead}}</ref> Na 2017, e aerolinea a busca aprobacion regulatorio pa servicio pa [[Guyana]]<ref>[https://guyanachronicle.com/2017/06/27/aruba-airlines-applies-to-fly-here/ Aruba Airlines applies to fly here], guyanachronicle.com (27 di juni 2017)</ref> y na december 2019 a lansa servicio nonstop nobo for di Aruba pa [[Barranquilla]] y [[Medellín]].<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2020-02-04/page/n3/mode/1up?q=aruba+airlines Aeropuerto di Aruha: Cantidad di pasahero a aumenta den 2019], Bon Dia Aruba (4 di februari 2020)</ref> Durante e periodo di [[pandemia di COVID-19]] y despues, Aruba Airlines a enfrenta varios reto operacional y financiero. E operacionnan a reduci considerablemente, pero Aruba Airlines a persisti memey di e limitacionnan, incluyendo e prohibicion di vuelo pa [[Venezuela]], impone pa gobierno di Aruba<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/aviation-travel/59494/aruba-airlines-latest-dutch-caribbean-carrier-to-hit-financial-turbulence-over-venezuela-crisis Aruba Airlines Latest Dutch Caribbean Carrier to Hit Financial Turbulence over Venezuela Crisis], bes-reporter.com (7 di april 2019)</ref><ref>[https://arubanews.ca/aruba-extends-90-day-flight-ban-with-venezuela-impacting-tourism-and-trade/ Aruba Extends 90-Day Flight Ban with Venezuela, Impacting Tourism and Trade], arubanews.ca (16 di februari 2026)</ref>, cual despues di multiple extension a keda suspendi dia 1 di augustus 2026.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/38930 Frontera aereo cu Venezuela ta oficialmente habri, pero ainda no tin buelo comercial], NoticiaCla (3 di augustus 2026)</ref> ==Flota y red di conexion== Aruba Airlines ta opera un flota limita. Segun dato di 2025–2026, e aerolinea tin solamente un avion activo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento).<ref name="spotters">[https://www.planespotters.net/airline/Aruba-Airlines Aruba Airlines Fleet Details and History], planespotters.net</ref><ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Aruba Airlines |journal=Airliner World |date=september 2025 |page=50}}</ref> Den pasado, e compania a opera tambe avionnan di tipo Airbus A319-200, Airbus A320-200, Airbus A321-200 y Bombardier CRJ200.<ref name="spotters"/> Na 2026, e siguiente destinacionnan ta forma parti di e red di conexion di e aerolinea:<ref>[https://www.arubaairlines.com/ Aruba Airlines], arubaairlines.com</ref> *Corsou *[[Boneiru|Boneiro]] *[[Medellín]] (Colombia) *Barranquilla (Colombia) *[[Georgetown]] (Guyana) *Miami (Merca) == Mira tambe == * [[Lista di kompania aéreo di Karibe Hulandes|Lista di aerolinea di Caribe Hulandes]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] --------------- E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1359309649|titulo=ALM Flight 980}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] Historia Aruba Airlines a wòrdu fundá na 2006 dor di Onno J. de Swart, kende tabata su promé direktor.[1] E aerolínea a kuminsá operashonnan di charter na 2010 ku un avion chikí tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Na e promé añanan, e kompania a konsentrá riba desaroyo di su struktura operashonal i di merkado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití ekspanshon di e flota. Na ougùstùs 2012, e aerolínea a haña su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko. Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introdusí avionnan tipo Airbus A320, ku e promé avion a yega Aruba na novèmber 2012. E buelonan charter a kuminsá na final di 2012, miéntras ku operashonnan regular a sigui na 2013. E promé destinashonnan regular tabata: Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Despues, e red di ruta a wòrdu ampliá ku: Panama City (Panamá) Miami (Estados Unidos) ==Flota== Aruba Airlines ta operá un flota limitá. Segun dato di 2025–2026, e aerolínea tin solamente un avion aktivo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento) Den pasado, e kompania a operá tambe avionnan tipo Airbus A319, Airbus A321-200 i Bombardier CRJ200, pero mayoria di nan no ta aktivo mas den operashon regular. ==Destinashonnan== Aruba Airlines ta ofrece buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa diferente destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Destinashonnan asociá ku e aerolínea den periodo reciente inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Sinembargo, e red di ruta no ta fijo i por varia konsiderablemente. Hopi di e buelonan ta operá riba base di charter òf disponibilidad temporal. ==Dificultadnan i estado aktual== Durante e periodo di pandemia di COVID-19 i despues, Aruba Airlines a enfrentá varios reto operashonal i finansiero. E operashonnan a reducí konsiderablemente, i na algun momentonan e flota a keda parka. Aunke e kompania a risibí un Airbus A321-200 na 2021 ku e intenshon di relansamentu, informashon públiko tokante buelonan regular a keda limitá. Segun fuente reciente, Aruba Airlines ta konta ainda komo e aerolínea di bandera di Aruba i formalmente aktivo, pero e grado di operashon regular por varia i no semper ta kla den dato públiko disponibel. Organisashon Aruba Airlines tin su sede na Oranjestad i ta operá for di Aeropuerto Internashonal Reina Beatrix. Ademas, e kompania a mantené presensia den diferente merkadonan via ofisinan di benta, inkluyendo: Miami Curaçao Bonaire Venezuela --------- Segun dato aktual (2025–2026), Aruba Airlines ta operá un flota hopi limitá, konsistiendo principalmente di un solo avion aktivo: Airbus A320-200 – aproksimadamente 180 asiento Dato di aviashon independiente ta konfirmá ku e aerolínea tin solamente 1 avion den servisio, ku otro avionnan den pasado ya no ta aktivo òf ta konsiderá komo parte di flota historiko . Flota anterior Aruba Airlines a operá e siguiente tiponan di avion den pasado: Airbus A319-100 Airbus A321-200 Bombardier CRJ200 Piper PA-31 Navajo Mayoria di e avionnan aki a wòrdu retirá entre 2018 i 2023, indikando un redukshon significativo den kapasidat operashonal. 🌍 Destinashonnan Aruba Airlines ta ofresé buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Segun informashon mas reciente, e destinashonnan asociá ku e aerolínea inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Fuente independiente ta indiká ku Aruba Airlines ta sirbi un kantidat chikí di destinashonnan (±3–8), ku un red di ruta ku por varia segun kondishonnan di merkado . ------------ 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). NOTES '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). ------------ {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Jet Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[:Category:Aviashon]] [[:Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Insel Air Aruba | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 3pixau2x8g4ik7lma2eolfb60rfi561 205019 205018 2026-09-22T20:59:55Z Caribiana 8320 205019 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | zoom = 15 }} '''Aeropuerto Juancho E. Yrausquin''' òf '''Juancho E. Yrausquin Airport''' (IATA: SUB, ICAO: TNCS) ta e úniko aeropuerto na [[Saba]], isla konstituyente di [[Hulanda Karibense]]. Su [[Pista|pista di aterisahe]] ta ampliamente rekonosé komo e pista komersial mas kòrtiku na mundu, ku un largura di 400 m. '''Aeropuerto F.D. Roosevelt''' (IATA: EUX, ICAO: TNCE) ta sirbi e isla Hulandes di [[Sint Eustatius]], parti di antigua Antia Hulandes. Situa den un vaye den centro di e isla, e aeropuerto por acomoda solamente avionnan mas chikito, manera Twin Otter. [[Winair]] ta operá vários buelo diario pa [[Sint Maarten]]. E pista di e aeropuerto ta mas o menos 1.300 meter largo. Na su apertura na 1946, e fasilidat a haña e nòmber Golden Rock Airport pero despues a wòrdu renombrá despues di Franklin Delano Roosevelt, un presidente di Merka di desendensia hulandes.[1] Na 1939, el a presentá e isla ku un plaka komo rekonosementu di ''The First Salute'', e promé saludo ofisial na e bandera di e Merka resien independiente, ku a tuma lugá na Sint Eustatius na 1776. Miembronan di e famia Roosevelt a biba na Sint Eustatius durante siglo 18 i tabatin propiedat einan. Un programa di desaroyo pa un instalashon nobo di aeropuerto a kuminsá na 2017, nesesitá en parti pa daño kousa pa orkan Irma e mesun aña ei. E terminal nobo di aeropuerto a bira operashonal na yüli 2021. Responsabilidatnan E Unidat di Aeropuerto di Entidat Públiko di Sint Eustatius ta hür edifisionan i terenonan denter di e kompleho di aeropuerto i ta responsabel pa e maneho seif i efisiente di tráfiko aéreo. Tambe ta maneha facilidadnan pa usuarionan di aeropuerto. Tarifanan di aeropuerto ta konstituí e fuente prinsipal di entrada di e unidat. Koninklijke Marechaussee di Hulanda (KMar) ta kondusí kontròl di frontera i ta supervisá atmishon di stranhero den teritorio hulandes. Duana Hulandes, parti di Ministerio di Finansa, ta vigilá e importashon i eksportashon di merkansia. E Inspekshon di Aviashon—parti di e Inspekshon di Medio Ambiente i Transporte Humano (ILT) di e Ministerio di Infrastruktura i Medio Ambiente—ta monitoriá i promové kumplimentu ku lei i regulashonnan tokante transporte sigur. Seguridat Manera ta rekerí pa e Organisashon Internashonal di Aviashon Sivil (ICAO) pa kada aeropuerto, e aeropuerto ta mantené un servisio di kandela spesialisá den kombatimentu di kandela di avion (AFF), ademas di e tareanan di kombatimentu di kandela standart. E servisio ta operá for di un stashon di bombero: E stashon di Sint Eustatius ta e stashon prinsipal i ta kubri henter e isla. E stashon ta ekipá ku un destaho di aksidente i otro ekipo. Servisio di bombero di Sint Eustatius ta kai bou di Servisio di Bombero Hulanda Karibense. Ekskavashonnan arkeológiko Ekskavashonnan arkeológiko a wòrdu kondusí riba i rònt di e tereno di aeropuerto durante añanan 1980 i na 2021. E sitio ta kontené e restunan di un pueblo Saladoid lat, un tereno di entiero afrikano, i un pueblo di katibu asosiá ku e plantashon di Golden Rock anterior. ---------------- '''Avia Air''' (ofisialmente Avia Air Charters) tabata un compania di aviacion basa na [[Aruba]] cu a opera buelonan charter y regular den Caribe durante añanan 1980–2003. E compania a suspende su operacionnan na november 2003 despues di problema financiero serio y a deklara bancarota. bankrut. ==Historia== Avia Air a kuminsá su aktividatnan na 1986 komo un kompania di buelonan charter, ofresiendo servisio den e region Karibe. E fundador i propietario principal tabata empresario arubiano Efi Tromp.[1] Na 1994, e kompania a ekspandé su operashonnan ku introdukshon di buelonan regular (liña) entre e islanan ABC — Aruba, Kòrsou i Boneiru — i tambe destinashonnan na Venezuela, manera Maracaibo, Punto Fijo (Las Piedras) i Valencia.[2] Inicialmente, e flota tabata konsistí di tres avion tipo Cessna 402B (registrashonnan P4-AVA te ku P4-AVC). Mesun aña, Avia Air a agregá un Embraer EMB 110 Bandeirante (P4-AVD) na su flota, ku despues a wordu ekspandé ku un di dos aparato adishonal na 1995 (P4-AVE).[2] Durante mitar di añanan 1990, Avia Air a bira un operador regional importante, spesialmente ora otro aerolineanan reducí nan buelonan regional. E kompania a operá buelonan frekuente entre Aruba i Punto Fijo, i tambe entre Aruba i e otro islanan ABC. Na komienso di 2003, Avia Air a intenta modernisá su flota ku akuisishon di un Short 360-200, pero e aparato no a drenta servisio operacional.[3] Problemanan finansiero serio a surgi durante 2003. For di mei di e aña ei, e kompania no tabatin sufisiente fondo pa paga salario i mantene operashonnan. Kreditorenan, inkluyendo e empresa di lease Volvo Aero, a rekupá parti di e avionnan i komponentenan. Finalmente, na òktober 2003, Avia Air a deklará bankrut, i tur operashonnan a para definitivamentena novèmber 2003.[3] Aksidente i incidente: Het ongeluk is het grootste in de tienjarige Arubaanse luchtvaartgeschiedenis. Aksidente di 13 di mart 1996 Dia 13 di mart 1996, un avion tipo Cessna 402B (registrashon P4-AVB) di Avia Air a sufri un aksidente fatal na peninsula di Paraguaná, Venezuela, durante un buelo di Aruba pa Punto Fijo.[4] Poko despues di despegue for di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, e piloto a reportá problema mekaniko ku e motor robes. Segun investigashon posterior, un kandela a surgi den e motor, loke a resultá den daño struktural na ala robes. E avion a kai den un area serka di e aeropuerto di destinashon. Tur ocho persona abordo, inkluyendo e piloto, a perde nan bida.[4] E aksidente aki ta konsiderá komo e peor desastre di aviashon den historia di Aruba. Gobièrnu di Aruba a deklará luto nasional, i e viktimanan a wòrdu enterá dia 15 di mart 1996. Flota Durante su operashon, Avia Air a operá e siguiente tiponan di avion: Cessna 402B Embraer EMB 110 Bandeirante Short 360-200 (nunka a drenta servisio operacional) Destinashonnan Avia Air a operá buelonan regular i charter na destinashonnan den Karibe i nort di Suramérika, inkluyendo: Aruba Kòrsou Boneiru Punto Fijo (Venezuela) Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Coro (Venezuela) Datos general IATA-code: 3R ICAO-code: ARB Callsign: AVIAIR Sede prinsipal: Aruba Fundashon: 1986 Fin di operashon: novèmber 2003 -------------- Dia 13 di maart 1996, Un Cessna 402B 1201 P4-AVB di Avia Air a cay den lama banda di Paraguana, Venezuela y tur 8 ocupante (7 pasahero y e capitan) a perde nan bida. Durante un servicio regular for di Aruba pa Punto Fijo, e capitan a reporta na un otro avion di Avia Air cu e tabatin problema cu e motor banda robes. Despues un motor a pega na candela. Durante e investigacion tabata parce cu debi na e candela na un parti di e hala na banda robes, un parti di e motor di e avion a kibra. E capitan a trata di haci un aterisahe forsa pero debi na e problemanan esaki tabata envano. E avion a cay panort di Las Piedras, Punto Fijo su aeropuerto. Un famia na Pos chikito a perde algun miembro familiar den e tragedia aki. Esnan cu a perde nan bida den e tragedia aki ta:<ref>[[Dufi Kock]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-DUFIKOCK-AVIA-AIR-1996/mode/1up?q=dufi+kock Avia Air cu a cay entre Aruba y Punto Fijo]</ref> Siegfried Eduard Stede (piloto); Heinrich Roger Leito; Sebastiana Geerman-Leito; Orlando Ortega; Jason Rowald Segal; Hubert Leonor Thiel; Leonardo Arsenio Thiel; Lourdes Bernadeta Thiel- Ke (E avion ilustra ta un tipo di e avion Cessna 402B 1201, similar na esun cu a cay.) ------------- {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Avia Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre 198? y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 1986, Avia Air a kuminsá komo un kompania di aviashon charter ku buelonan den besindario inmediato. Na aprel di e aña aki, Avia Air a optené e derecho di operá buelonan regular. Avia Air ta doño di 5 avion aktualmente: 2 Embraer 110, kada un ku 16 asiento i un kompartimentu èkstra pa ekipahe, i 3 Cessna, kada un ku 7 asiento. E último por wòrdu desplegá ora e demanda surpasá e kapasidat di e Embriers.<ref>BONAIRE Spoedig vluchten Air-Avia. "Amigoe". Curaçao, 03-10-1995, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 04-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644959:mpeg21:p009}}</ref> Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. == Tragedia na Venezuela == Dia 13 di maart 1996, un avion di Avia Air a cay riba e peninsula Venezolano di Paraguaná, matando tur shete persona abordo y e piloto. Tabata un diaranson mainta 13 di Maart 1996 pa 7 or di mainta un Cessna C-402B matricula P4 AVB pilotea pa Sigfried Eduardo Stede ta take off for di pista di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix cu direccion aeropuerto Josefa Camejo na Las Piedras Punto Fijo Venezuela. Normalmente un vuelo cortico. Hunto cu e piloot Sigfried Stede a biaha tambe Heinrich Roger Leito su casa Sebastiana Geerman -Leito, Orlando Ortega ( di Colombiano) Jason Rowald Segal ( un studiante Americano di 24 aña), Hubert Leonor Thiel su casa Lourdes Bernadeta Thiel-Kelly y nan yiu chikito Leonardo Arsenio Thiel. A vuelo nunca a yega su destino. Na caminda fayo mecanico di e avion, cu a coi candela na e parti di su hala, ta haci cu e avion ta cai den mondinan noord di aeropuerto di Punto Fijo Josefa Camejo. No tabatin sobreviviente. Esaki tabata e peor accidente di trafico aereo den historia di Aruba. Un tristesa tabata reina na Aruba unda cu gobierno a declara luto nacional, entiero di e Arubianonan a tuma lugar ariba diabierna 15 di maart 1996. Na 1997 a pone un plakaat conmemorativo na unda e avion a cai. E escritora Arubiano Yolanda Croes a skirbi un buki ''Acompaña pa un angel; e tragedia di buelo 2000'' ariba e accidente tragico aki.<ref>[[Wim Rutgers]],[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/yolanda-croes-literaire-non-fictie/ Yolanda Croes: literaire non-fictie], caraibisch uitzicht (2 di september 2015)</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Charters cu tabata activo na Aruba i Corsou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | logo = | imagen = Aruba Airlines Airbus A320-232 (P4-AAA) at Miami International Airport.jpg | descripcion = Airbus A320-232 (P4-AAA) aterisando na Aeropuerto Internacional di Miami. | funda = [[31 di yanüari|31 di januari]] [[2006]] | antecesor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | sede = Wayaca 6B, Aruba | propietario = Seastar Holding NV | director ehecutivo = Esteban Vallés | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion | website = https://www.arubaairlines.com/ }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea nacional di [[Aruba]]. Funda na 2006, e compania ta ofrece transporte aereo pa pasahero, tanto servicio regular como charter, pa varios destinacion den Caribe, [[Sur Amérika|Sur America]] y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]. Aruba Airlines su sede ta na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], Aruba, cerca di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]], mientras su base principal pa mantenemento ta situa na [[Miami]], [[Florida]]. Na 2015, e aerolinea a ricibi un ''Aircraft Operating Certificate'' (AOC) for di Merca. == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 door di Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=2017-06-16}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacionnan di charter na 2010 cu un avion chikito tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento.<ref name="caribseek">{{citeer web|url=http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|titel=Aruba Airlines welcomes their first Airbus 320|archiefurl=https://web.archive.org/web/20130627074832/http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|archiefdatum=2013-06-27}}</ref> Den e prome añanan, e compania a concentra riba desaroyo di su structura operacional y di mercado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití expansion di e flota.<ref name="caribseek"/> Na augustus 2012, e aerolinea a haya su certificado di operacion aéreo economico.<ref>{{Cite web|url=http://www.curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|title=Minister Otmar Oduber signs economic AOC for Aruba Airlines|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115201613/http://curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|archive-date=2017-11-15|url-status=dead}}</ref> Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introduci avionnan tipo Airbus A320, cu e prome avion a yega Aruba na novèmber 2012. E vuelonan charter a cuminsa na final di 2012, mientras cu operacionnan regular a inicia dia 31 di maart 2013. E prome destinacionnan regular tabata [[Maracaibo]] y [[Valencia]] na [[Venezuela]]. Despues, e red di ruta a wordo amplia cu [[Siudad di Panama|Panama City]] ([[Panama]]) y [[Miami]] (Merca).<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|title=Aruba Airlines Begins Operation to Maracaibo / Panama City from June 2013|publisher=Routesonline|accessdate=|archive-date=2013-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113214128/http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|url-status=dead}}</ref> Na 2017, e aerolinea a busca aprobacion regulatorio pa servicio pa [[Guyana]]<ref>[https://guyanachronicle.com/2017/06/27/aruba-airlines-applies-to-fly-here/ Aruba Airlines applies to fly here], guyanachronicle.com (27 di juni 2017)</ref> y na december 2019 a lansa servicio nonstop nobo for di Aruba pa [[Barranquilla]] y [[Medellín]].<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2020-02-04/page/n3/mode/1up?q=aruba+airlines Aeropuerto di Aruha: Cantidad di pasahero a aumenta den 2019], Bon Dia Aruba (4 di februari 2020)</ref> Durante e periodo di [[pandemia di COVID-19]] y despues, Aruba Airlines a enfrenta varios reto operacional y financiero. E operacionnan a reduci considerablemente, pero Aruba Airlines a persisti memey di e limitacionnan, incluyendo e prohibicion di vuelo pa [[Venezuela]], impone pa gobierno di Aruba<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/aviation-travel/59494/aruba-airlines-latest-dutch-caribbean-carrier-to-hit-financial-turbulence-over-venezuela-crisis Aruba Airlines Latest Dutch Caribbean Carrier to Hit Financial Turbulence over Venezuela Crisis], bes-reporter.com (7 di april 2019)</ref><ref>[https://arubanews.ca/aruba-extends-90-day-flight-ban-with-venezuela-impacting-tourism-and-trade/ Aruba Extends 90-Day Flight Ban with Venezuela, Impacting Tourism and Trade], arubanews.ca (16 di februari 2026)</ref>, cual despues di multiple extension a keda suspendi dia 1 di augustus 2026.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/38930 Frontera aereo cu Venezuela ta oficialmente habri, pero ainda no tin buelo comercial], NoticiaCla (3 di augustus 2026)</ref> ==Flota y red di conexion== Aruba Airlines ta opera un flota limita. Segun dato di 2025–2026, e aerolinea tin solamente un avion activo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento).<ref name="spotters">[https://www.planespotters.net/airline/Aruba-Airlines Aruba Airlines Fleet Details and History], planespotters.net</ref><ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Aruba Airlines |journal=Airliner World |date=september 2025 |page=50}}</ref> Den pasado, e compania a opera tambe avionnan di tipo Airbus A319-200, Airbus A320-200, Airbus A321-200 y Bombardier CRJ200.<ref name="spotters"/> Na 2026, e siguiente destinacionnan ta forma parti di e red di conexion di e aerolinea:<ref>[https://www.arubaairlines.com/ Aruba Airlines], arubaairlines.com</ref> *Corsou *[[Boneiru|Boneiro]] *[[Medellín]] (Colombia) *Barranquilla (Colombia) *[[Georgetown]] (Guyana) *Miami (Merca) == Mira tambe == * [[Lista di kompania aéreo di Karibe Hulandes|Lista di aerolinea di Caribe Hulandes]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] --------------- E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1359309649|titulo=ALM Flight 980}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] Historia Aruba Airlines a wòrdu fundá na 2006 dor di Onno J. de Swart, kende tabata su promé direktor.[1] E aerolínea a kuminsá operashonnan di charter na 2010 ku un avion chikí tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Na e promé añanan, e kompania a konsentrá riba desaroyo di su struktura operashonal i di merkado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití ekspanshon di e flota. Na ougùstùs 2012, e aerolínea a haña su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko. Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introdusí avionnan tipo Airbus A320, ku e promé avion a yega Aruba na novèmber 2012. E buelonan charter a kuminsá na final di 2012, miéntras ku operashonnan regular a sigui na 2013. E promé destinashonnan regular tabata: Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Despues, e red di ruta a wòrdu ampliá ku: Panama City (Panamá) Miami (Estados Unidos) ==Flota== Aruba Airlines ta operá un flota limitá. Segun dato di 2025–2026, e aerolínea tin solamente un avion aktivo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento) Den pasado, e kompania a operá tambe avionnan tipo Airbus A319, Airbus A321-200 i Bombardier CRJ200, pero mayoria di nan no ta aktivo mas den operashon regular. ==Destinashonnan== Aruba Airlines ta ofrece buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa diferente destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Destinashonnan asociá ku e aerolínea den periodo reciente inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Sinembargo, e red di ruta no ta fijo i por varia konsiderablemente. Hopi di e buelonan ta operá riba base di charter òf disponibilidad temporal. ==Dificultadnan i estado aktual== Durante e periodo di pandemia di COVID-19 i despues, Aruba Airlines a enfrentá varios reto operashonal i finansiero. E operashonnan a reducí konsiderablemente, i na algun momentonan e flota a keda parka. Aunke e kompania a risibí un Airbus A321-200 na 2021 ku e intenshon di relansamentu, informashon públiko tokante buelonan regular a keda limitá. Segun fuente reciente, Aruba Airlines ta konta ainda komo e aerolínea di bandera di Aruba i formalmente aktivo, pero e grado di operashon regular por varia i no semper ta kla den dato públiko disponibel. Organisashon Aruba Airlines tin su sede na Oranjestad i ta operá for di Aeropuerto Internashonal Reina Beatrix. Ademas, e kompania a mantené presensia den diferente merkadonan via ofisinan di benta, inkluyendo: Miami Curaçao Bonaire Venezuela --------- Segun dato aktual (2025–2026), Aruba Airlines ta operá un flota hopi limitá, konsistiendo principalmente di un solo avion aktivo: Airbus A320-200 – aproksimadamente 180 asiento Dato di aviashon independiente ta konfirmá ku e aerolínea tin solamente 1 avion den servisio, ku otro avionnan den pasado ya no ta aktivo òf ta konsiderá komo parte di flota historiko . Flota anterior Aruba Airlines a operá e siguiente tiponan di avion den pasado: Airbus A319-100 Airbus A321-200 Bombardier CRJ200 Piper PA-31 Navajo Mayoria di e avionnan aki a wòrdu retirá entre 2018 i 2023, indikando un redukshon significativo den kapasidat operashonal. 🌍 Destinashonnan Aruba Airlines ta ofresé buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Segun informashon mas reciente, e destinashonnan asociá ku e aerolínea inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Fuente independiente ta indiká ku Aruba Airlines ta sirbi un kantidat chikí di destinashonnan (±3–8), ku un red di ruta ku por varia segun kondishonnan di merkado . ------------ 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). NOTES '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). ------------ {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Jet Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[:Category:Aviashon]] [[:Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Insel Air Aruba | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ bz1rtzey7lo94akqie1mte5u6e41fo8 205022 205019 2026-09-23T07:50:17Z Caribiana 8320 205022 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | zoom = 15 }} '''Aeropuerto Juancho E. Yrausquin''' òf '''Juancho E. Yrausquin Airport''' (IATA: SUB, ICAO: TNCS) ta e úniko aeropuerto na [[Saba]], isla konstituyente di [[Hulanda Karibense]]. Su [[Pista|pista di aterisahe]] ta ampliamente rekonosé komo e pista komersial mas kòrtiku na mundu, ku un largura di 400 m. '''Aeropuerto F.D. Roosevelt''' (IATA: '''EUX''', ICAO: '''TNCE'') ta un aeropuerto na [[Sint Eustatius]], isla konstituyente di [[Hulanda Karibense]]. E ta situa den un vaye den sentro di e isla, e aeropuerto por acomoda solamente avionnan mas chikito, manera Twin Otter. [[Winair]] ta operá vários buelo diario pa [[Sint Maarten]]. E [[Pista|pista di aterisahe]] di e aeropuerto ta mas o menos 1.300 meter largo. Na su apertura na 1946, e fasilidat a haña e nòmber Golden Rock Airport pero despues a wòrdu renombrá Franklin Delano Roosevelt, un presidente di Merka di desendensia hulandes.[1] Na 1939, el a presentá e isla ku un plaka komo rekonosementu di ''The First Salute'', e promé saludo ofisial na e bandera di e Merka resien independiente, ku a tuma lugá na Sint Eustatius na 1776. Miembronan di e famia Roosevelt a biba na Sint Eustatius durante siglo 18 i tabatin propiedat einan. Un programa di desaroyo pa un instalashon nobo di aeropuerto a kuminsá na 2017, nesesitá en parti pa daño kousa pa orkan Irma e mesun aña ei. E terminal nobo di aeropuerto a bira operashonal na yüli 2021. Responsabilidatnan E Unidat di Aeropuerto di Entidat Públiko di Sint Eustatius ta hür edifisionan i terenonan denter di e kompleho di aeropuerto i ta responsabel pa e maneho seif i efisiente di tráfiko aéreo. Tambe ta maneha facilidadnan pa usuarionan di aeropuerto. Tarifanan di aeropuerto ta konstituí e fuente prinsipal di entrada di e unidat. Koninklijke Marechaussee di Hulanda (KMar) ta kondusí kontròl di frontera i ta supervisá atmishon di stranhero den teritorio hulandes. Duana Hulandes, parti di Ministerio di Finansa, ta vigilá e importashon i eksportashon di merkansia. E Inspekshon di Aviashon—parti di e Inspekshon di Medio Ambiente i Transporte Humano (ILT) di e Ministerio di Infrastruktura i Medio Ambiente—ta monitoriá i promové kumplimentu ku lei i regulashonnan tokante transporte sigur. Seguridat Manera ta rekerí pa e Organisashon Internashonal di Aviashon Sivil (ICAO) pa kada aeropuerto, e aeropuerto ta mantené un servisio di kandela spesialisá den kombatimentu di kandela di avion (AFF), ademas di e tareanan di kombatimentu di kandela standart. E servisio ta operá for di un stashon di bombero: E stashon di Sint Eustatius ta e stashon prinsipal i ta kubri henter e isla. E stashon ta ekipá ku un destaho di aksidente i otro ekipo. Servisio di bombero di Sint Eustatius ta kai bou di Servisio di Bombero Hulanda Karibense. Ekskavashonnan arkeológiko Ekskavashonnan arkeológiko a wòrdu kondusí riba i rònt di e tereno di aeropuerto durante añanan 1980 i na 2021. E sitio ta kontené e restunan di un pueblo Saladoid lat, un tereno di entiero afrikano, i un pueblo di katibu asosiá ku e plantashon di Golden Rock anterior. ---------------- '''Avia Air''' (ofisialmente Avia Air Charters) tabata un compania di aviacion basa na [[Aruba]] cu a opera buelonan charter y regular den Caribe durante añanan 1980–2003. E compania a suspende su operacionnan na november 2003 despues di problema financiero serio y a deklara bancarota. bankrut. ==Historia== Avia Air a kuminsá su aktividatnan na 1986 komo un kompania di buelonan charter, ofresiendo servisio den e region Karibe. E fundador i propietario principal tabata empresario arubiano Efi Tromp.[1] Na 1994, e kompania a ekspandé su operashonnan ku introdukshon di buelonan regular (liña) entre e islanan ABC — Aruba, Kòrsou i Boneiru — i tambe destinashonnan na Venezuela, manera Maracaibo, Punto Fijo (Las Piedras) i Valencia.[2] Inicialmente, e flota tabata konsistí di tres avion tipo Cessna 402B (registrashonnan P4-AVA te ku P4-AVC). Mesun aña, Avia Air a agregá un Embraer EMB 110 Bandeirante (P4-AVD) na su flota, ku despues a wordu ekspandé ku un di dos aparato adishonal na 1995 (P4-AVE).[2] Durante mitar di añanan 1990, Avia Air a bira un operador regional importante, spesialmente ora otro aerolineanan reducí nan buelonan regional. E kompania a operá buelonan frekuente entre Aruba i Punto Fijo, i tambe entre Aruba i e otro islanan ABC. Na komienso di 2003, Avia Air a intenta modernisá su flota ku akuisishon di un Short 360-200, pero e aparato no a drenta servisio operacional.[3] Problemanan finansiero serio a surgi durante 2003. For di mei di e aña ei, e kompania no tabatin sufisiente fondo pa paga salario i mantene operashonnan. Kreditorenan, inkluyendo e empresa di lease Volvo Aero, a rekupá parti di e avionnan i komponentenan. Finalmente, na òktober 2003, Avia Air a deklará bankrut, i tur operashonnan a para definitivamentena novèmber 2003.[3] Aksidente i incidente: Het ongeluk is het grootste in de tienjarige Arubaanse luchtvaartgeschiedenis. Aksidente di 13 di mart 1996 Dia 13 di mart 1996, un avion tipo Cessna 402B (registrashon P4-AVB) di Avia Air a sufri un aksidente fatal na peninsula di Paraguaná, Venezuela, durante un buelo di Aruba pa Punto Fijo.[4] Poko despues di despegue for di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, e piloto a reportá problema mekaniko ku e motor robes. Segun investigashon posterior, un kandela a surgi den e motor, loke a resultá den daño struktural na ala robes. E avion a kai den un area serka di e aeropuerto di destinashon. Tur ocho persona abordo, inkluyendo e piloto, a perde nan bida.[4] E aksidente aki ta konsiderá komo e peor desastre di aviashon den historia di Aruba. Gobièrnu di Aruba a deklará luto nasional, i e viktimanan a wòrdu enterá dia 15 di mart 1996. Flota Durante su operashon, Avia Air a operá e siguiente tiponan di avion: Cessna 402B Embraer EMB 110 Bandeirante Short 360-200 (nunka a drenta servisio operacional) Destinashonnan Avia Air a operá buelonan regular i charter na destinashonnan den Karibe i nort di Suramérika, inkluyendo: Aruba Kòrsou Boneiru Punto Fijo (Venezuela) Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Coro (Venezuela) Datos general IATA-code: 3R ICAO-code: ARB Callsign: AVIAIR Sede prinsipal: Aruba Fundashon: 1986 Fin di operashon: novèmber 2003 -------------- Dia 13 di maart 1996, Un Cessna 402B 1201 P4-AVB di Avia Air a cay den lama banda di Paraguana, Venezuela y tur 8 ocupante (7 pasahero y e capitan) a perde nan bida. Durante un servicio regular for di Aruba pa Punto Fijo, e capitan a reporta na un otro avion di Avia Air cu e tabatin problema cu e motor banda robes. Despues un motor a pega na candela. Durante e investigacion tabata parce cu debi na e candela na un parti di e hala na banda robes, un parti di e motor di e avion a kibra. E capitan a trata di haci un aterisahe forsa pero debi na e problemanan esaki tabata envano. E avion a cay panort di Las Piedras, Punto Fijo su aeropuerto. Un famia na Pos chikito a perde algun miembro familiar den e tragedia aki. Esnan cu a perde nan bida den e tragedia aki ta:<ref>[[Dufi Kock]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-DUFIKOCK-AVIA-AIR-1996/mode/1up?q=dufi+kock Avia Air cu a cay entre Aruba y Punto Fijo]</ref> Siegfried Eduard Stede (piloto); Heinrich Roger Leito; Sebastiana Geerman-Leito; Orlando Ortega; Jason Rowald Segal; Hubert Leonor Thiel; Leonardo Arsenio Thiel; Lourdes Bernadeta Thiel- Ke (E avion ilustra ta un tipo di e avion Cessna 402B 1201, similar na esun cu a cay.) ------------- {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Avia Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre 198? y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 1986, Avia Air a kuminsá komo un kompania di aviashon charter ku buelonan den besindario inmediato. Na aprel di e aña aki, Avia Air a optené e derecho di operá buelonan regular. Avia Air ta doño di 5 avion aktualmente: 2 Embraer 110, kada un ku 16 asiento i un kompartimentu èkstra pa ekipahe, i 3 Cessna, kada un ku 7 asiento. E último por wòrdu desplegá ora e demanda surpasá e kapasidat di e Embriers.<ref>BONAIRE Spoedig vluchten Air-Avia. "Amigoe". Curaçao, 03-10-1995, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 04-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644959:mpeg21:p009}}</ref> Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. == Tragedia na Venezuela == Dia 13 di maart 1996, un avion di Avia Air a cay riba e peninsula Venezolano di Paraguaná, matando tur shete persona abordo y e piloto. Tabata un diaranson mainta 13 di Maart 1996 pa 7 or di mainta un Cessna C-402B matricula P4 AVB pilotea pa Sigfried Eduardo Stede ta take off for di pista di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix cu direccion aeropuerto Josefa Camejo na Las Piedras Punto Fijo Venezuela. Normalmente un vuelo cortico. Hunto cu e piloot Sigfried Stede a biaha tambe Heinrich Roger Leito su casa Sebastiana Geerman -Leito, Orlando Ortega ( di Colombiano) Jason Rowald Segal ( un studiante Americano di 24 aña), Hubert Leonor Thiel su casa Lourdes Bernadeta Thiel-Kelly y nan yiu chikito Leonardo Arsenio Thiel. A vuelo nunca a yega su destino. Na caminda fayo mecanico di e avion, cu a coi candela na e parti di su hala, ta haci cu e avion ta cai den mondinan noord di aeropuerto di Punto Fijo Josefa Camejo. No tabatin sobreviviente. Esaki tabata e peor accidente di trafico aereo den historia di Aruba. Un tristesa tabata reina na Aruba unda cu gobierno a declara luto nacional, entiero di e Arubianonan a tuma lugar ariba diabierna 15 di maart 1996. Na 1997 a pone un plakaat conmemorativo na unda e avion a cai. E escritora Arubiano Yolanda Croes a skirbi un buki ''Acompaña pa un angel; e tragedia di buelo 2000'' ariba e accidente tragico aki.<ref>[[Wim Rutgers]],[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/yolanda-croes-literaire-non-fictie/ Yolanda Croes: literaire non-fictie], caraibisch uitzicht (2 di september 2015)</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Charters cu tabata activo na Aruba i Corsou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | logo = | imagen = Aruba Airlines Airbus A320-232 (P4-AAA) at Miami International Airport.jpg | descripcion = Airbus A320-232 (P4-AAA) aterisando na Aeropuerto Internacional di Miami. | funda = [[31 di yanüari|31 di januari]] [[2006]] | antecesor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | sede = Wayaca 6B, Aruba | propietario = Seastar Holding NV | director ehecutivo = Esteban Vallés | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion | website = https://www.arubaairlines.com/ }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea nacional di [[Aruba]]. Funda na 2006, e compania ta ofrece transporte aereo pa pasahero, tanto servicio regular como charter, pa varios destinacion den Caribe, [[Sur Amérika|Sur America]] y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]. Aruba Airlines su sede ta na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], Aruba, cerca di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]], mientras su base principal pa mantenemento ta situa na [[Miami]], [[Florida]]. Na 2015, e aerolinea a ricibi un ''Aircraft Operating Certificate'' (AOC) for di Merca. == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 door di Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=2017-06-16}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacionnan di charter na 2010 cu un avion chikito tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento.<ref name="caribseek">{{citeer web|url=http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|titel=Aruba Airlines welcomes their first Airbus 320|archiefurl=https://web.archive.org/web/20130627074832/http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|archiefdatum=2013-06-27}}</ref> Den e prome añanan, e compania a concentra riba desaroyo di su structura operacional y di mercado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití expansion di e flota.<ref name="caribseek"/> Na augustus 2012, e aerolinea a haya su certificado di operacion aéreo economico.<ref>{{Cite web|url=http://www.curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|title=Minister Otmar Oduber signs economic AOC for Aruba Airlines|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115201613/http://curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|archive-date=2017-11-15|url-status=dead}}</ref> Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introduci avionnan tipo Airbus A320, cu e prome avion a yega Aruba na novèmber 2012. E vuelonan charter a cuminsa na final di 2012, mientras cu operacionnan regular a inicia dia 31 di maart 2013. E prome destinacionnan regular tabata [[Maracaibo]] y [[Valencia]] na [[Venezuela]]. Despues, e red di ruta a wordo amplia cu [[Siudad di Panama|Panama City]] ([[Panama]]) y [[Miami]] (Merca).<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|title=Aruba Airlines Begins Operation to Maracaibo / Panama City from June 2013|publisher=Routesonline|accessdate=|archive-date=2013-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113214128/http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|url-status=dead}}</ref> Na 2017, e aerolinea a busca aprobacion regulatorio pa servicio pa [[Guyana]]<ref>[https://guyanachronicle.com/2017/06/27/aruba-airlines-applies-to-fly-here/ Aruba Airlines applies to fly here], guyanachronicle.com (27 di juni 2017)</ref> y na december 2019 a lansa servicio nonstop nobo for di Aruba pa [[Barranquilla]] y [[Medellín]].<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2020-02-04/page/n3/mode/1up?q=aruba+airlines Aeropuerto di Aruha: Cantidad di pasahero a aumenta den 2019], Bon Dia Aruba (4 di februari 2020)</ref> Durante e periodo di [[pandemia di COVID-19]] y despues, Aruba Airlines a enfrenta varios reto operacional y financiero. E operacionnan a reduci considerablemente, pero Aruba Airlines a persisti memey di e limitacionnan, incluyendo e prohibicion di vuelo pa [[Venezuela]], impone pa gobierno di Aruba<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/aviation-travel/59494/aruba-airlines-latest-dutch-caribbean-carrier-to-hit-financial-turbulence-over-venezuela-crisis Aruba Airlines Latest Dutch Caribbean Carrier to Hit Financial Turbulence over Venezuela Crisis], bes-reporter.com (7 di april 2019)</ref><ref>[https://arubanews.ca/aruba-extends-90-day-flight-ban-with-venezuela-impacting-tourism-and-trade/ Aruba Extends 90-Day Flight Ban with Venezuela, Impacting Tourism and Trade], arubanews.ca (16 di februari 2026)</ref>, cual despues di multiple extension a keda suspendi dia 1 di augustus 2026.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/38930 Frontera aereo cu Venezuela ta oficialmente habri, pero ainda no tin buelo comercial], NoticiaCla (3 di augustus 2026)</ref> ==Flota y red di conexion== Aruba Airlines ta opera un flota limita. Segun dato di 2025–2026, e aerolinea tin solamente un avion activo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento).<ref name="spotters">[https://www.planespotters.net/airline/Aruba-Airlines Aruba Airlines Fleet Details and History], planespotters.net</ref><ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Aruba Airlines |journal=Airliner World |date=september 2025 |page=50}}</ref> Den pasado, e compania a opera tambe avionnan di tipo Airbus A319-200, Airbus A320-200, Airbus A321-200 y Bombardier CRJ200.<ref name="spotters"/> Na 2026, e siguiente destinacionnan ta forma parti di e red di conexion di e aerolinea:<ref>[https://www.arubaairlines.com/ Aruba Airlines], arubaairlines.com</ref> *Corsou *[[Boneiru|Boneiro]] *[[Medellín]] (Colombia) *Barranquilla (Colombia) *[[Georgetown]] (Guyana) *Miami (Merca) == Mira tambe == * [[Lista di kompania aéreo di Karibe Hulandes|Lista di aerolinea di Caribe Hulandes]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] --------------- E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1359309649|titulo=ALM Flight 980}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] Historia Aruba Airlines a wòrdu fundá na 2006 dor di Onno J. de Swart, kende tabata su promé direktor.[1] E aerolínea a kuminsá operashonnan di charter na 2010 ku un avion chikí tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Na e promé añanan, e kompania a konsentrá riba desaroyo di su struktura operashonal i di merkado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití ekspanshon di e flota. Na ougùstùs 2012, e aerolínea a haña su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko. Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introdusí avionnan tipo Airbus A320, ku e promé avion a yega Aruba na novèmber 2012. E buelonan charter a kuminsá na final di 2012, miéntras ku operashonnan regular a sigui na 2013. E promé destinashonnan regular tabata: Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Despues, e red di ruta a wòrdu ampliá ku: Panama City (Panamá) Miami (Estados Unidos) ==Flota== Aruba Airlines ta operá un flota limitá. Segun dato di 2025–2026, e aerolínea tin solamente un avion aktivo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento) Den pasado, e kompania a operá tambe avionnan tipo Airbus A319, Airbus A321-200 i Bombardier CRJ200, pero mayoria di nan no ta aktivo mas den operashon regular. ==Destinashonnan== Aruba Airlines ta ofrece buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa diferente destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Destinashonnan asociá ku e aerolínea den periodo reciente inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Sinembargo, e red di ruta no ta fijo i por varia konsiderablemente. Hopi di e buelonan ta operá riba base di charter òf disponibilidad temporal. ==Dificultadnan i estado aktual== Durante e periodo di pandemia di COVID-19 i despues, Aruba Airlines a enfrentá varios reto operashonal i finansiero. E operashonnan a reducí konsiderablemente, i na algun momentonan e flota a keda parka. Aunke e kompania a risibí un Airbus A321-200 na 2021 ku e intenshon di relansamentu, informashon públiko tokante buelonan regular a keda limitá. Segun fuente reciente, Aruba Airlines ta konta ainda komo e aerolínea di bandera di Aruba i formalmente aktivo, pero e grado di operashon regular por varia i no semper ta kla den dato públiko disponibel. Organisashon Aruba Airlines tin su sede na Oranjestad i ta operá for di Aeropuerto Internashonal Reina Beatrix. Ademas, e kompania a mantené presensia den diferente merkadonan via ofisinan di benta, inkluyendo: Miami Curaçao Bonaire Venezuela --------- Segun dato aktual (2025–2026), Aruba Airlines ta operá un flota hopi limitá, konsistiendo principalmente di un solo avion aktivo: Airbus A320-200 – aproksimadamente 180 asiento Dato di aviashon independiente ta konfirmá ku e aerolínea tin solamente 1 avion den servisio, ku otro avionnan den pasado ya no ta aktivo òf ta konsiderá komo parte di flota historiko . Flota anterior Aruba Airlines a operá e siguiente tiponan di avion den pasado: Airbus A319-100 Airbus A321-200 Bombardier CRJ200 Piper PA-31 Navajo Mayoria di e avionnan aki a wòrdu retirá entre 2018 i 2023, indikando un redukshon significativo den kapasidat operashonal. 🌍 Destinashonnan Aruba Airlines ta ofresé buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Segun informashon mas reciente, e destinashonnan asociá ku e aerolínea inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Fuente independiente ta indiká ku Aruba Airlines ta sirbi un kantidat chikí di destinashonnan (±3–8), ku un red di ruta ku por varia segun kondishonnan di merkado . ------------ 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). NOTES '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). ------------ {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Jet Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[:Category:Aviashon]] [[:Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Insel Air Aruba | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ q1ede4cakt1z1k4gqx4lyj0eziff52a 205023 205022 2026-09-23T07:57:27Z Caribiana 8320 205023 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | zoom = 15 }} '''Aeropuerto F.D. Roosevelt''' òf '''F.D. Roosevelt Airport''' (IATA: '''EUX''', ICAO: '''TNCE'') ta un aeropuerto na [[Sint Eustatius]], isla konstituyente di [[Hulanda Karibense]]. E ta situá den un vaye den sentro di e isla. == Historia i deskripshon == E aeropuerto por acomoda solamente avionnan mas chikito, manera Twin Otter. [[Winair]] ta operá vários buelo diario pa [[Sint Maarten]]. E [[Pista|pista di aterisahe]] di e aeropuerto ta mas o menos 1.300 meter largo. Na su apertura na 1946, e fasilidat a haña e nòmber Golden Rock Airport pero despues a wòrdu renombrá Franklin Delano Roosevelt, un presidente di Merka di desendensia hulandes.<ref>{{en}} Statia Government, [https://www.statiagovernment.com/key-topics/airport Airport]. [https://web.archive.org/web/20230205112702/https://www.statiagovernment.com/key-topics/airport Archivá] op 5 februari 2023.</ref> Na 1939, el a presentá e isla ku un plaka komo rekonosementu di ''The First Salute'', e promé saludo ofisial na e bandera di e Merka resien independiente, ku a tuma lugá na Sint Eustatius na 1776. Miembronan di e famia Roosevelt a biba na Sint Eustatius durante siglo 18 i tabatin propiedat einan. Un programa di desaroyo pa un instalashon nobo di aeropuerto a kuminsá na 2017, nesesitá en parti pa daño kousa pa orkan Irma e mesun aña ei. E terminal nobo di aeropuerto a bira operashonal na yüli 2021. ==Responsabilidat == E Unidat di Aeropuerto di Entidat Públiko di Sint Eustatius ta hür edifisionan i terenonan denter di e kompleho di aeropuerto i ta responsabel pa e maneho seif i efisiente di tráfiko aéreo. Tambe ta maneha facilidadnan pa usuarionan di aeropuerto. Tarifanan di aeropuerto ta konstituí e fuente prinsipal di entrada di e unidat. Koninklijke Marechaussee di Hulanda (KMar) ta kondusí kontròl di frontera i ta supervisá atmishon di stranhero den teritorio hulandes. Duana Hulandes, parti di Ministerio di Finansa, ta vigilá e importashon i eksportashon di merkansia. E Inspekshon di Aviashon—parti di e Inspekshon di Medio Ambiente i Transporte Humano (ILT) di e Ministerio di Infrastruktura i Medio Ambiente—ta monitoriá i promové kumplimentu ku lei i regulashonnan tokante transporte sigur. Manera ta rekerí pa e Organisashon Internashonal di Aviashon Sivil (ICAO) pa kada aeropuerto, e aeropuerto ta mantené un servisio di kandela spesialisá den kombatimentu di kandela di avion (AFF), ademas di e tareanan di kombatimentu di kandela standart. E servisio ta operá for di un stashon di bombero: *E stashon di Sint Eustatius ta e stashon prinsipal i ta kubri henter e isla. E stashon ta ekipá ku un destaho di aksidente i otro ekipo. Servisio di bombero di Sint Eustatius ta kai bou di Servisio di Bombero Hulanda Karibense. ==Ekskavashonnan arkeológiko== Ekskavashonnan arkeológiko a wòrdu kondusí riba i rònt di e tereno di aeropuerto durante añanan 1980 i na 2021. E sitio ta kontené e restunan di un pueblo Saladoid lat, un tereno di entiero afrikano, i un pueblo di katibu asosiá ku e antiguo plantashi Golden Rock. {{Appendix}} [[:Kategria:Sint Eustatius]] ---------------- '''Avia Air''' (ofisialmente Avia Air Charters) tabata un compania di aviacion basa na [[Aruba]] cu a opera buelonan charter y regular den Caribe durante añanan 1980–2003. E compania a suspende su operacionnan na november 2003 despues di problema financiero serio y a deklara bancarota. bankrut. ==Historia== Avia Air a kuminsá su aktividatnan na 1986 komo un kompania di buelonan charter, ofresiendo servisio den e region Karibe. E fundador i propietario principal tabata empresario arubiano Efi Tromp.[1] Na 1994, e kompania a ekspandé su operashonnan ku introdukshon di buelonan regular (liña) entre e islanan ABC — Aruba, Kòrsou i Boneiru — i tambe destinashonnan na Venezuela, manera Maracaibo, Punto Fijo (Las Piedras) i Valencia.[2] Inicialmente, e flota tabata konsistí di tres avion tipo Cessna 402B (registrashonnan P4-AVA te ku P4-AVC). Mesun aña, Avia Air a agregá un Embraer EMB 110 Bandeirante (P4-AVD) na su flota, ku despues a wordu ekspandé ku un di dos aparato adishonal na 1995 (P4-AVE).[2] Durante mitar di añanan 1990, Avia Air a bira un operador regional importante, spesialmente ora otro aerolineanan reducí nan buelonan regional. E kompania a operá buelonan frekuente entre Aruba i Punto Fijo, i tambe entre Aruba i e otro islanan ABC. Na komienso di 2003, Avia Air a intenta modernisá su flota ku akuisishon di un Short 360-200, pero e aparato no a drenta servisio operacional.[3] Problemanan finansiero serio a surgi durante 2003. For di mei di e aña ei, e kompania no tabatin sufisiente fondo pa paga salario i mantene operashonnan. Kreditorenan, inkluyendo e empresa di lease Volvo Aero, a rekupá parti di e avionnan i komponentenan. Finalmente, na òktober 2003, Avia Air a deklará bankrut, i tur operashonnan a para definitivamentena novèmber 2003.[3] Aksidente i incidente: Het ongeluk is het grootste in de tienjarige Arubaanse luchtvaartgeschiedenis. Aksidente di 13 di mart 1996 Dia 13 di mart 1996, un avion tipo Cessna 402B (registrashon P4-AVB) di Avia Air a sufri un aksidente fatal na peninsula di Paraguaná, Venezuela, durante un buelo di Aruba pa Punto Fijo.[4] Poko despues di despegue for di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, e piloto a reportá problema mekaniko ku e motor robes. Segun investigashon posterior, un kandela a surgi den e motor, loke a resultá den daño struktural na ala robes. E avion a kai den un area serka di e aeropuerto di destinashon. Tur ocho persona abordo, inkluyendo e piloto, a perde nan bida.[4] E aksidente aki ta konsiderá komo e peor desastre di aviashon den historia di Aruba. Gobièrnu di Aruba a deklará luto nasional, i e viktimanan a wòrdu enterá dia 15 di mart 1996. Flota Durante su operashon, Avia Air a operá e siguiente tiponan di avion: Cessna 402B Embraer EMB 110 Bandeirante Short 360-200 (nunka a drenta servisio operacional) Destinashonnan Avia Air a operá buelonan regular i charter na destinashonnan den Karibe i nort di Suramérika, inkluyendo: Aruba Kòrsou Boneiru Punto Fijo (Venezuela) Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Coro (Venezuela) Datos general IATA-code: 3R ICAO-code: ARB Callsign: AVIAIR Sede prinsipal: Aruba Fundashon: 1986 Fin di operashon: novèmber 2003 -------------- Dia 13 di maart 1996, Un Cessna 402B 1201 P4-AVB di Avia Air a cay den lama banda di Paraguana, Venezuela y tur 8 ocupante (7 pasahero y e capitan) a perde nan bida. Durante un servicio regular for di Aruba pa Punto Fijo, e capitan a reporta na un otro avion di Avia Air cu e tabatin problema cu e motor banda robes. Despues un motor a pega na candela. Durante e investigacion tabata parce cu debi na e candela na un parti di e hala na banda robes, un parti di e motor di e avion a kibra. E capitan a trata di haci un aterisahe forsa pero debi na e problemanan esaki tabata envano. E avion a cay panort di Las Piedras, Punto Fijo su aeropuerto. Un famia na Pos chikito a perde algun miembro familiar den e tragedia aki. Esnan cu a perde nan bida den e tragedia aki ta:<ref>[[Dufi Kock]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-DUFIKOCK-AVIA-AIR-1996/mode/1up?q=dufi+kock Avia Air cu a cay entre Aruba y Punto Fijo]</ref> Siegfried Eduard Stede (piloto); Heinrich Roger Leito; Sebastiana Geerman-Leito; Orlando Ortega; Jason Rowald Segal; Hubert Leonor Thiel; Leonardo Arsenio Thiel; Lourdes Bernadeta Thiel- Ke (E avion ilustra ta un tipo di e avion Cessna 402B 1201, similar na esun cu a cay.) ------------- {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Avia Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre 198? y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 1986, Avia Air a kuminsá komo un kompania di aviashon charter ku buelonan den besindario inmediato. Na aprel di e aña aki, Avia Air a optené e derecho di operá buelonan regular. Avia Air ta doño di 5 avion aktualmente: 2 Embraer 110, kada un ku 16 asiento i un kompartimentu èkstra pa ekipahe, i 3 Cessna, kada un ku 7 asiento. E último por wòrdu desplegá ora e demanda surpasá e kapasidat di e Embriers.<ref>BONAIRE Spoedig vluchten Air-Avia. "Amigoe". Curaçao, 03-10-1995, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 04-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644959:mpeg21:p009}}</ref> Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. == Tragedia na Venezuela == Dia 13 di maart 1996, un avion di Avia Air a cay riba e peninsula Venezolano di Paraguaná, matando tur shete persona abordo y e piloto. Tabata un diaranson mainta 13 di Maart 1996 pa 7 or di mainta un Cessna C-402B matricula P4 AVB pilotea pa Sigfried Eduardo Stede ta take off for di pista di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix cu direccion aeropuerto Josefa Camejo na Las Piedras Punto Fijo Venezuela. Normalmente un vuelo cortico. Hunto cu e piloot Sigfried Stede a biaha tambe Heinrich Roger Leito su casa Sebastiana Geerman -Leito, Orlando Ortega ( di Colombiano) Jason Rowald Segal ( un studiante Americano di 24 aña), Hubert Leonor Thiel su casa Lourdes Bernadeta Thiel-Kelly y nan yiu chikito Leonardo Arsenio Thiel. A vuelo nunca a yega su destino. Na caminda fayo mecanico di e avion, cu a coi candela na e parti di su hala, ta haci cu e avion ta cai den mondinan noord di aeropuerto di Punto Fijo Josefa Camejo. No tabatin sobreviviente. Esaki tabata e peor accidente di trafico aereo den historia di Aruba. Un tristesa tabata reina na Aruba unda cu gobierno a declara luto nacional, entiero di e Arubianonan a tuma lugar ariba diabierna 15 di maart 1996. Na 1997 a pone un plakaat conmemorativo na unda e avion a cai. E escritora Arubiano Yolanda Croes a skirbi un buki ''Acompaña pa un angel; e tragedia di buelo 2000'' ariba e accidente tragico aki.<ref>[[Wim Rutgers]],[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/yolanda-croes-literaire-non-fictie/ Yolanda Croes: literaire non-fictie], caraibisch uitzicht (2 di september 2015)</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Charters cu tabata activo na Aruba i Corsou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | logo = | imagen = Aruba Airlines Airbus A320-232 (P4-AAA) at Miami International Airport.jpg | descripcion = Airbus A320-232 (P4-AAA) aterisando na Aeropuerto Internacional di Miami. | funda = [[31 di yanüari|31 di januari]] [[2006]] | antecesor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | sede = Wayaca 6B, Aruba | propietario = Seastar Holding NV | director ehecutivo = Esteban Vallés | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion | website = https://www.arubaairlines.com/ }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea nacional di [[Aruba]]. Funda na 2006, e compania ta ofrece transporte aereo pa pasahero, tanto servicio regular como charter, pa varios destinacion den Caribe, [[Sur Amérika|Sur America]] y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]. Aruba Airlines su sede ta na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], Aruba, cerca di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]], mientras su base principal pa mantenemento ta situa na [[Miami]], [[Florida]]. Na 2015, e aerolinea a ricibi un ''Aircraft Operating Certificate'' (AOC) for di Merca. == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 door di Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=2017-06-16}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacionnan di charter na 2010 cu un avion chikito tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento.<ref name="caribseek">{{citeer web|url=http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|titel=Aruba Airlines welcomes their first Airbus 320|archiefurl=https://web.archive.org/web/20130627074832/http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|archiefdatum=2013-06-27}}</ref> Den e prome añanan, e compania a concentra riba desaroyo di su structura operacional y di mercado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití expansion di e flota.<ref name="caribseek"/> Na augustus 2012, e aerolinea a haya su certificado di operacion aéreo economico.<ref>{{Cite web|url=http://www.curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|title=Minister Otmar Oduber signs economic AOC for Aruba Airlines|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115201613/http://curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|archive-date=2017-11-15|url-status=dead}}</ref> Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introduci avionnan tipo Airbus A320, cu e prome avion a yega Aruba na novèmber 2012. E vuelonan charter a cuminsa na final di 2012, mientras cu operacionnan regular a inicia dia 31 di maart 2013. E prome destinacionnan regular tabata [[Maracaibo]] y [[Valencia]] na [[Venezuela]]. Despues, e red di ruta a wordo amplia cu [[Siudad di Panama|Panama City]] ([[Panama]]) y [[Miami]] (Merca).<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|title=Aruba Airlines Begins Operation to Maracaibo / Panama City from June 2013|publisher=Routesonline|accessdate=|archive-date=2013-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113214128/http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|url-status=dead}}</ref> Na 2017, e aerolinea a busca aprobacion regulatorio pa servicio pa [[Guyana]]<ref>[https://guyanachronicle.com/2017/06/27/aruba-airlines-applies-to-fly-here/ Aruba Airlines applies to fly here], guyanachronicle.com (27 di juni 2017)</ref> y na december 2019 a lansa servicio nonstop nobo for di Aruba pa [[Barranquilla]] y [[Medellín]].<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2020-02-04/page/n3/mode/1up?q=aruba+airlines Aeropuerto di Aruha: Cantidad di pasahero a aumenta den 2019], Bon Dia Aruba (4 di februari 2020)</ref> Durante e periodo di [[pandemia di COVID-19]] y despues, Aruba Airlines a enfrenta varios reto operacional y financiero. E operacionnan a reduci considerablemente, pero Aruba Airlines a persisti memey di e limitacionnan, incluyendo e prohibicion di vuelo pa [[Venezuela]], impone pa gobierno di Aruba<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/aviation-travel/59494/aruba-airlines-latest-dutch-caribbean-carrier-to-hit-financial-turbulence-over-venezuela-crisis Aruba Airlines Latest Dutch Caribbean Carrier to Hit Financial Turbulence over Venezuela Crisis], bes-reporter.com (7 di april 2019)</ref><ref>[https://arubanews.ca/aruba-extends-90-day-flight-ban-with-venezuela-impacting-tourism-and-trade/ Aruba Extends 90-Day Flight Ban with Venezuela, Impacting Tourism and Trade], arubanews.ca (16 di februari 2026)</ref>, cual despues di multiple extension a keda suspendi dia 1 di augustus 2026.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/38930 Frontera aereo cu Venezuela ta oficialmente habri, pero ainda no tin buelo comercial], NoticiaCla (3 di augustus 2026)</ref> ==Flota y red di conexion== Aruba Airlines ta opera un flota limita. Segun dato di 2025–2026, e aerolinea tin solamente un avion activo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento).<ref name="spotters">[https://www.planespotters.net/airline/Aruba-Airlines Aruba Airlines Fleet Details and History], planespotters.net</ref><ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Aruba Airlines |journal=Airliner World |date=september 2025 |page=50}}</ref> Den pasado, e compania a opera tambe avionnan di tipo Airbus A319-200, Airbus A320-200, Airbus A321-200 y Bombardier CRJ200.<ref name="spotters"/> Na 2026, e siguiente destinacionnan ta forma parti di e red di conexion di e aerolinea:<ref>[https://www.arubaairlines.com/ Aruba Airlines], arubaairlines.com</ref> *Corsou *[[Boneiru|Boneiro]] *[[Medellín]] (Colombia) *Barranquilla (Colombia) *[[Georgetown]] (Guyana) *Miami (Merca) == Mira tambe == * [[Lista di kompania aéreo di Karibe Hulandes|Lista di aerolinea di Caribe Hulandes]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] --------------- E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1359309649|titulo=ALM Flight 980}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] Historia Aruba Airlines a wòrdu fundá na 2006 dor di Onno J. de Swart, kende tabata su promé direktor.[1] E aerolínea a kuminsá operashonnan di charter na 2010 ku un avion chikí tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Na e promé añanan, e kompania a konsentrá riba desaroyo di su struktura operashonal i di merkado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití ekspanshon di e flota. Na ougùstùs 2012, e aerolínea a haña su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko. Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introdusí avionnan tipo Airbus A320, ku e promé avion a yega Aruba na novèmber 2012. E buelonan charter a kuminsá na final di 2012, miéntras ku operashonnan regular a sigui na 2013. E promé destinashonnan regular tabata: Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Despues, e red di ruta a wòrdu ampliá ku: Panama City (Panamá) Miami (Estados Unidos) ==Flota== Aruba Airlines ta operá un flota limitá. Segun dato di 2025–2026, e aerolínea tin solamente un avion aktivo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento) Den pasado, e kompania a operá tambe avionnan tipo Airbus A319, Airbus A321-200 i Bombardier CRJ200, pero mayoria di nan no ta aktivo mas den operashon regular. ==Destinashonnan== Aruba Airlines ta ofrece buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa diferente destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Destinashonnan asociá ku e aerolínea den periodo reciente inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Sinembargo, e red di ruta no ta fijo i por varia konsiderablemente. Hopi di e buelonan ta operá riba base di charter òf disponibilidad temporal. ==Dificultadnan i estado aktual== Durante e periodo di pandemia di COVID-19 i despues, Aruba Airlines a enfrentá varios reto operashonal i finansiero. E operashonnan a reducí konsiderablemente, i na algun momentonan e flota a keda parka. Aunke e kompania a risibí un Airbus A321-200 na 2021 ku e intenshon di relansamentu, informashon públiko tokante buelonan regular a keda limitá. Segun fuente reciente, Aruba Airlines ta konta ainda komo e aerolínea di bandera di Aruba i formalmente aktivo, pero e grado di operashon regular por varia i no semper ta kla den dato públiko disponibel. Organisashon Aruba Airlines tin su sede na Oranjestad i ta operá for di Aeropuerto Internashonal Reina Beatrix. Ademas, e kompania a mantené presensia den diferente merkadonan via ofisinan di benta, inkluyendo: Miami Curaçao Bonaire Venezuela --------- Segun dato aktual (2025–2026), Aruba Airlines ta operá un flota hopi limitá, konsistiendo principalmente di un solo avion aktivo: Airbus A320-200 – aproksimadamente 180 asiento Dato di aviashon independiente ta konfirmá ku e aerolínea tin solamente 1 avion den servisio, ku otro avionnan den pasado ya no ta aktivo òf ta konsiderá komo parte di flota historiko . Flota anterior Aruba Airlines a operá e siguiente tiponan di avion den pasado: Airbus A319-100 Airbus A321-200 Bombardier CRJ200 Piper PA-31 Navajo Mayoria di e avionnan aki a wòrdu retirá entre 2018 i 2023, indikando un redukshon significativo den kapasidat operashonal. 🌍 Destinashonnan Aruba Airlines ta ofresé buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Segun informashon mas reciente, e destinashonnan asociá ku e aerolínea inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Fuente independiente ta indiká ku Aruba Airlines ta sirbi un kantidat chikí di destinashonnan (±3–8), ku un red di ruta ku por varia segun kondishonnan di merkado . ------------ 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). NOTES '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). ------------ {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Jet Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[:Category:Aviashon]] [[:Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Insel Air Aruba | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ t8ly0sx3ywxyv14mlqclvnu527ztwto 205024 205023 2026-09-23T07:59:09Z Caribiana 8320 205024 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | zoom = 15 }} '''Aeropuerto F.D. Roosevelt''' òf '''F.D. Roosevelt Airport''' (IATA: '''EUX''', ICAO: '''TNCE''') ta un aeropuerto na [[Sint Eustatius]], isla konstituyente di [[Hulanda Karibense]]. E ta situá den un vaye den sentro di e isla. == Historia i deskripshon == E aeropuerto por acomoda solamente avionnan mas chikito, manera Twin Otter. [[Winair]] ta operá vários buelo diario pa [[Sint Maarten]]. E [[Pista|pista di aterisahe]] di e aeropuerto ta mas o menos 1.300 meter largo. Na su apertura na 1946, e fasilidat a haña e nòmber Golden Rock Airport pero despues a wòrdu renombrá Franklin Delano Roosevelt, un presidente di Merka di desendensia hulandes.<ref>{{en}} Statia Government, [https://www.statiagovernment.com/key-topics/airport Airport]. [https://web.archive.org/web/20230205112702/https://www.statiagovernment.com/key-topics/airport Archivá] op 5 februari 2023.</ref> Na 1939, el a presentá e isla ku un plaka komo rekonosementu di ''The First Salute'', e promé saludo ofisial na e bandera di e Merka resien independiente, ku a tuma lugá na Sint Eustatius na 1776. Miembronan di e famia Roosevelt a biba na Sint Eustatius durante siglo 18 i tabatin propiedat einan. Un programa di desaroyo pa un instalashon nobo di aeropuerto a kuminsá na 2017, nesesitá en parti pa daño kousa pa orkan Irma e mesun aña ei. E terminal nobo di aeropuerto a bira operashonal na yüli 2021. ==Responsabilidat == E Unidat di Aeropuerto di Entidat Públiko di Sint Eustatius ta hür edifisionan i terenonan denter di e kompleho di aeropuerto i ta responsabel pa e maneho seif i efisiente di tráfiko aéreo. Tambe ta maneha facilidadnan pa usuarionan di aeropuerto. Tarifanan di aeropuerto ta konstituí e fuente prinsipal di entrada di e unidat. Koninklijke Marechaussee di Hulanda (KMar) ta kondusí kontròl di frontera i ta supervisá atmishon di stranhero den teritorio hulandes. Duana Hulandes, parti di Ministerio di Finansa, ta vigilá e importashon i eksportashon di merkansia. E Inspekshon di Aviashon—parti di e Inspekshon di Medio Ambiente i Transporte Humano (ILT) di e Ministerio di Infrastruktura i Medio Ambiente—ta monitoriá i promové kumplimentu ku lei i regulashonnan tokante transporte sigur. Manera ta rekerí pa e Organisashon Internashonal di Aviashon Sivil (ICAO) pa kada aeropuerto, e aeropuerto ta mantené un servisio di kandela spesialisá den kombatimentu di kandela di avion (AFF), ademas di e tareanan di kombatimentu di kandela standart. E servisio ta operá for di un stashon di bombero: *E stashon di Sint Eustatius ta e stashon prinsipal i ta kubri henter e isla. E stashon ta ekipá ku un destaho di aksidente i otro ekipo. Servisio di bombero di Sint Eustatius ta kai bou di Servisio di Bombero Hulanda Karibense. ==Ekskavashon arkeológiko== Ekskavashonnan [[Arkeologia|arkeológiko]] a wòrdu kondusí riba i rònt di e tereno di aeropuerto durante añanan 1980 i na 2021. E sitio ta kontené e restunan di un pueblo Saladoid lat, un tereno di entiero afrikano, i un pueblo di katibu asosiá ku e antiguo plantashi Golden Rock. == Mira tambe == * [[Arkeologia den Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[:Kategria:Sint Eustatius]] ---------------- '''Avia Air''' (ofisialmente Avia Air Charters) tabata un compania di aviacion basa na [[Aruba]] cu a opera buelonan charter y regular den Caribe durante añanan 1980–2003. E compania a suspende su operacionnan na november 2003 despues di problema financiero serio y a deklara bancarota. bankrut. ==Historia== Avia Air a kuminsá su aktividatnan na 1986 komo un kompania di buelonan charter, ofresiendo servisio den e region Karibe. E fundador i propietario principal tabata empresario arubiano Efi Tromp.[1] Na 1994, e kompania a ekspandé su operashonnan ku introdukshon di buelonan regular (liña) entre e islanan ABC — Aruba, Kòrsou i Boneiru — i tambe destinashonnan na Venezuela, manera Maracaibo, Punto Fijo (Las Piedras) i Valencia.[2] Inicialmente, e flota tabata konsistí di tres avion tipo Cessna 402B (registrashonnan P4-AVA te ku P4-AVC). Mesun aña, Avia Air a agregá un Embraer EMB 110 Bandeirante (P4-AVD) na su flota, ku despues a wordu ekspandé ku un di dos aparato adishonal na 1995 (P4-AVE).[2] Durante mitar di añanan 1990, Avia Air a bira un operador regional importante, spesialmente ora otro aerolineanan reducí nan buelonan regional. E kompania a operá buelonan frekuente entre Aruba i Punto Fijo, i tambe entre Aruba i e otro islanan ABC. Na komienso di 2003, Avia Air a intenta modernisá su flota ku akuisishon di un Short 360-200, pero e aparato no a drenta servisio operacional.[3] Problemanan finansiero serio a surgi durante 2003. For di mei di e aña ei, e kompania no tabatin sufisiente fondo pa paga salario i mantene operashonnan. Kreditorenan, inkluyendo e empresa di lease Volvo Aero, a rekupá parti di e avionnan i komponentenan. Finalmente, na òktober 2003, Avia Air a deklará bankrut, i tur operashonnan a para definitivamentena novèmber 2003.[3] Aksidente i incidente: Het ongeluk is het grootste in de tienjarige Arubaanse luchtvaartgeschiedenis. Aksidente di 13 di mart 1996 Dia 13 di mart 1996, un avion tipo Cessna 402B (registrashon P4-AVB) di Avia Air a sufri un aksidente fatal na peninsula di Paraguaná, Venezuela, durante un buelo di Aruba pa Punto Fijo.[4] Poko despues di despegue for di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, e piloto a reportá problema mekaniko ku e motor robes. Segun investigashon posterior, un kandela a surgi den e motor, loke a resultá den daño struktural na ala robes. E avion a kai den un area serka di e aeropuerto di destinashon. Tur ocho persona abordo, inkluyendo e piloto, a perde nan bida.[4] E aksidente aki ta konsiderá komo e peor desastre di aviashon den historia di Aruba. Gobièrnu di Aruba a deklará luto nasional, i e viktimanan a wòrdu enterá dia 15 di mart 1996. Flota Durante su operashon, Avia Air a operá e siguiente tiponan di avion: Cessna 402B Embraer EMB 110 Bandeirante Short 360-200 (nunka a drenta servisio operacional) Destinashonnan Avia Air a operá buelonan regular i charter na destinashonnan den Karibe i nort di Suramérika, inkluyendo: Aruba Kòrsou Boneiru Punto Fijo (Venezuela) Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Coro (Venezuela) Datos general IATA-code: 3R ICAO-code: ARB Callsign: AVIAIR Sede prinsipal: Aruba Fundashon: 1986 Fin di operashon: novèmber 2003 -------------- Dia 13 di maart 1996, Un Cessna 402B 1201 P4-AVB di Avia Air a cay den lama banda di Paraguana, Venezuela y tur 8 ocupante (7 pasahero y e capitan) a perde nan bida. Durante un servicio regular for di Aruba pa Punto Fijo, e capitan a reporta na un otro avion di Avia Air cu e tabatin problema cu e motor banda robes. Despues un motor a pega na candela. Durante e investigacion tabata parce cu debi na e candela na un parti di e hala na banda robes, un parti di e motor di e avion a kibra. E capitan a trata di haci un aterisahe forsa pero debi na e problemanan esaki tabata envano. E avion a cay panort di Las Piedras, Punto Fijo su aeropuerto. Un famia na Pos chikito a perde algun miembro familiar den e tragedia aki. Esnan cu a perde nan bida den e tragedia aki ta:<ref>[[Dufi Kock]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-DUFIKOCK-AVIA-AIR-1996/mode/1up?q=dufi+kock Avia Air cu a cay entre Aruba y Punto Fijo]</ref> Siegfried Eduard Stede (piloto); Heinrich Roger Leito; Sebastiana Geerman-Leito; Orlando Ortega; Jason Rowald Segal; Hubert Leonor Thiel; Leonardo Arsenio Thiel; Lourdes Bernadeta Thiel- Ke (E avion ilustra ta un tipo di e avion Cessna 402B 1201, similar na esun cu a cay.) ------------- {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Avia Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre 198? y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 1986, Avia Air a kuminsá komo un kompania di aviashon charter ku buelonan den besindario inmediato. Na aprel di e aña aki, Avia Air a optené e derecho di operá buelonan regular. Avia Air ta doño di 5 avion aktualmente: 2 Embraer 110, kada un ku 16 asiento i un kompartimentu èkstra pa ekipahe, i 3 Cessna, kada un ku 7 asiento. E último por wòrdu desplegá ora e demanda surpasá e kapasidat di e Embriers.<ref>BONAIRE Spoedig vluchten Air-Avia. "Amigoe". Curaçao, 03-10-1995, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 04-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644959:mpeg21:p009}}</ref> Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. == Tragedia na Venezuela == Dia 13 di maart 1996, un avion di Avia Air a cay riba e peninsula Venezolano di Paraguaná, matando tur shete persona abordo y e piloto. Tabata un diaranson mainta 13 di Maart 1996 pa 7 or di mainta un Cessna C-402B matricula P4 AVB pilotea pa Sigfried Eduardo Stede ta take off for di pista di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix cu direccion aeropuerto Josefa Camejo na Las Piedras Punto Fijo Venezuela. Normalmente un vuelo cortico. Hunto cu e piloot Sigfried Stede a biaha tambe Heinrich Roger Leito su casa Sebastiana Geerman -Leito, Orlando Ortega ( di Colombiano) Jason Rowald Segal ( un studiante Americano di 24 aña), Hubert Leonor Thiel su casa Lourdes Bernadeta Thiel-Kelly y nan yiu chikito Leonardo Arsenio Thiel. A vuelo nunca a yega su destino. Na caminda fayo mecanico di e avion, cu a coi candela na e parti di su hala, ta haci cu e avion ta cai den mondinan noord di aeropuerto di Punto Fijo Josefa Camejo. No tabatin sobreviviente. Esaki tabata e peor accidente di trafico aereo den historia di Aruba. Un tristesa tabata reina na Aruba unda cu gobierno a declara luto nacional, entiero di e Arubianonan a tuma lugar ariba diabierna 15 di maart 1996. Na 1997 a pone un plakaat conmemorativo na unda e avion a cai. E escritora Arubiano Yolanda Croes a skirbi un buki ''Acompaña pa un angel; e tragedia di buelo 2000'' ariba e accidente tragico aki.<ref>[[Wim Rutgers]],[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/yolanda-croes-literaire-non-fictie/ Yolanda Croes: literaire non-fictie], caraibisch uitzicht (2 di september 2015)</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Charters cu tabata activo na Aruba i Corsou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | logo = | imagen = Aruba Airlines Airbus A320-232 (P4-AAA) at Miami International Airport.jpg | descripcion = Airbus A320-232 (P4-AAA) aterisando na Aeropuerto Internacional di Miami. | funda = [[31 di yanüari|31 di januari]] [[2006]] | antecesor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | sede = Wayaca 6B, Aruba | propietario = Seastar Holding NV | director ehecutivo = Esteban Vallés | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion | website = https://www.arubaairlines.com/ }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea nacional di [[Aruba]]. Funda na 2006, e compania ta ofrece transporte aereo pa pasahero, tanto servicio regular como charter, pa varios destinacion den Caribe, [[Sur Amérika|Sur America]] y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]. Aruba Airlines su sede ta na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], Aruba, cerca di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]], mientras su base principal pa mantenemento ta situa na [[Miami]], [[Florida]]. Na 2015, e aerolinea a ricibi un ''Aircraft Operating Certificate'' (AOC) for di Merca. == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 door di Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=2017-06-16}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacionnan di charter na 2010 cu un avion chikito tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento.<ref name="caribseek">{{citeer web|url=http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|titel=Aruba Airlines welcomes their first Airbus 320|archiefurl=https://web.archive.org/web/20130627074832/http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|archiefdatum=2013-06-27}}</ref> Den e prome añanan, e compania a concentra riba desaroyo di su structura operacional y di mercado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití expansion di e flota.<ref name="caribseek"/> Na augustus 2012, e aerolinea a haya su certificado di operacion aéreo economico.<ref>{{Cite web|url=http://www.curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|title=Minister Otmar Oduber signs economic AOC for Aruba Airlines|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115201613/http://curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|archive-date=2017-11-15|url-status=dead}}</ref> Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introduci avionnan tipo Airbus A320, cu e prome avion a yega Aruba na novèmber 2012. E vuelonan charter a cuminsa na final di 2012, mientras cu operacionnan regular a inicia dia 31 di maart 2013. E prome destinacionnan regular tabata [[Maracaibo]] y [[Valencia]] na [[Venezuela]]. Despues, e red di ruta a wordo amplia cu [[Siudad di Panama|Panama City]] ([[Panama]]) y [[Miami]] (Merca).<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|title=Aruba Airlines Begins Operation to Maracaibo / Panama City from June 2013|publisher=Routesonline|accessdate=|archive-date=2013-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113214128/http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|url-status=dead}}</ref> Na 2017, e aerolinea a busca aprobacion regulatorio pa servicio pa [[Guyana]]<ref>[https://guyanachronicle.com/2017/06/27/aruba-airlines-applies-to-fly-here/ Aruba Airlines applies to fly here], guyanachronicle.com (27 di juni 2017)</ref> y na december 2019 a lansa servicio nonstop nobo for di Aruba pa [[Barranquilla]] y [[Medellín]].<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2020-02-04/page/n3/mode/1up?q=aruba+airlines Aeropuerto di Aruha: Cantidad di pasahero a aumenta den 2019], Bon Dia Aruba (4 di februari 2020)</ref> Durante e periodo di [[pandemia di COVID-19]] y despues, Aruba Airlines a enfrenta varios reto operacional y financiero. E operacionnan a reduci considerablemente, pero Aruba Airlines a persisti memey di e limitacionnan, incluyendo e prohibicion di vuelo pa [[Venezuela]], impone pa gobierno di Aruba<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/aviation-travel/59494/aruba-airlines-latest-dutch-caribbean-carrier-to-hit-financial-turbulence-over-venezuela-crisis Aruba Airlines Latest Dutch Caribbean Carrier to Hit Financial Turbulence over Venezuela Crisis], bes-reporter.com (7 di april 2019)</ref><ref>[https://arubanews.ca/aruba-extends-90-day-flight-ban-with-venezuela-impacting-tourism-and-trade/ Aruba Extends 90-Day Flight Ban with Venezuela, Impacting Tourism and Trade], arubanews.ca (16 di februari 2026)</ref>, cual despues di multiple extension a keda suspendi dia 1 di augustus 2026.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/38930 Frontera aereo cu Venezuela ta oficialmente habri, pero ainda no tin buelo comercial], NoticiaCla (3 di augustus 2026)</ref> ==Flota y red di conexion== Aruba Airlines ta opera un flota limita. Segun dato di 2025–2026, e aerolinea tin solamente un avion activo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento).<ref name="spotters">[https://www.planespotters.net/airline/Aruba-Airlines Aruba Airlines Fleet Details and History], planespotters.net</ref><ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Aruba Airlines |journal=Airliner World |date=september 2025 |page=50}}</ref> Den pasado, e compania a opera tambe avionnan di tipo Airbus A319-200, Airbus A320-200, Airbus A321-200 y Bombardier CRJ200.<ref name="spotters"/> Na 2026, e siguiente destinacionnan ta forma parti di e red di conexion di e aerolinea:<ref>[https://www.arubaairlines.com/ Aruba Airlines], arubaairlines.com</ref> *Corsou *[[Boneiru|Boneiro]] *[[Medellín]] (Colombia) *Barranquilla (Colombia) *[[Georgetown]] (Guyana) *Miami (Merca) == Mira tambe == * [[Lista di kompania aéreo di Karibe Hulandes|Lista di aerolinea di Caribe Hulandes]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] --------------- E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1359309649|titulo=ALM Flight 980}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] Historia Aruba Airlines a wòrdu fundá na 2006 dor di Onno J. de Swart, kende tabata su promé direktor.[1] E aerolínea a kuminsá operashonnan di charter na 2010 ku un avion chikí tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Na e promé añanan, e kompania a konsentrá riba desaroyo di su struktura operashonal i di merkado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití ekspanshon di e flota. Na ougùstùs 2012, e aerolínea a haña su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko. Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introdusí avionnan tipo Airbus A320, ku e promé avion a yega Aruba na novèmber 2012. E buelonan charter a kuminsá na final di 2012, miéntras ku operashonnan regular a sigui na 2013. E promé destinashonnan regular tabata: Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Despues, e red di ruta a wòrdu ampliá ku: Panama City (Panamá) Miami (Estados Unidos) ==Flota== Aruba Airlines ta operá un flota limitá. Segun dato di 2025–2026, e aerolínea tin solamente un avion aktivo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento) Den pasado, e kompania a operá tambe avionnan tipo Airbus A319, Airbus A321-200 i Bombardier CRJ200, pero mayoria di nan no ta aktivo mas den operashon regular. ==Destinashonnan== Aruba Airlines ta ofrece buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa diferente destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Destinashonnan asociá ku e aerolínea den periodo reciente inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Sinembargo, e red di ruta no ta fijo i por varia konsiderablemente. Hopi di e buelonan ta operá riba base di charter òf disponibilidad temporal. ==Dificultadnan i estado aktual== Durante e periodo di pandemia di COVID-19 i despues, Aruba Airlines a enfrentá varios reto operashonal i finansiero. E operashonnan a reducí konsiderablemente, i na algun momentonan e flota a keda parka. Aunke e kompania a risibí un Airbus A321-200 na 2021 ku e intenshon di relansamentu, informashon públiko tokante buelonan regular a keda limitá. Segun fuente reciente, Aruba Airlines ta konta ainda komo e aerolínea di bandera di Aruba i formalmente aktivo, pero e grado di operashon regular por varia i no semper ta kla den dato públiko disponibel. Organisashon Aruba Airlines tin su sede na Oranjestad i ta operá for di Aeropuerto Internashonal Reina Beatrix. Ademas, e kompania a mantené presensia den diferente merkadonan via ofisinan di benta, inkluyendo: Miami Curaçao Bonaire Venezuela --------- Segun dato aktual (2025–2026), Aruba Airlines ta operá un flota hopi limitá, konsistiendo principalmente di un solo avion aktivo: Airbus A320-200 – aproksimadamente 180 asiento Dato di aviashon independiente ta konfirmá ku e aerolínea tin solamente 1 avion den servisio, ku otro avionnan den pasado ya no ta aktivo òf ta konsiderá komo parte di flota historiko . Flota anterior Aruba Airlines a operá e siguiente tiponan di avion den pasado: Airbus A319-100 Airbus A321-200 Bombardier CRJ200 Piper PA-31 Navajo Mayoria di e avionnan aki a wòrdu retirá entre 2018 i 2023, indikando un redukshon significativo den kapasidat operashonal. 🌍 Destinashonnan Aruba Airlines ta ofresé buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Segun informashon mas reciente, e destinashonnan asociá ku e aerolínea inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Fuente independiente ta indiká ku Aruba Airlines ta sirbi un kantidat chikí di destinashonnan (±3–8), ku un red di ruta ku por varia segun kondishonnan di merkado . ------------ 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). NOTES '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). ------------ {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Jet Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[:Category:Aviashon]] [[:Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Insel Air Aruba | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 4u2jcabdr6tfxxs3e55esdj0slmgkxm 205031 205024 2026-09-23T09:28:27Z Caribiana 8320 205031 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | zoom = 15 }} '''Aeropuerto F.D. Roosevelt''' òf '''F.D. Roosevelt Airport''' (IATA: '''EUX''', ICAO: '''TNCE''') ta un aeropuerto na [[Sint Eustatius]], isla konstituyente di [[Hulanda Karibense]]. E ta situá den un vaye den sentro di e isla. == Historia i deskripshon == E aeropuerto por acomoda solamente avionnan mas chikito, manera Twin Otter. [[Winair]] ta operá vários buelo diario pa [[Sint Maarten]]. E [[Pista|pista di aterisahe]] di e aeropuerto ta mas o menos 1.300 meter largo. Na su apertura na 1946, e fasilidat a haña e nòmber Golden Rock Airport pero despues a wòrdu renombrá Franklin Delano Roosevelt, un presidente di Merka di desendensia hulandes.<ref>{{en}} Statia Government, [https://www.statiagovernment.com/key-topics/airport Airport]. [https://web.archive.org/web/20230205112702/https://www.statiagovernment.com/key-topics/airport Archivá] op 5 februari 2023.</ref> Na 1939, el a presentá e isla ku un plaka komo rekonosementu di ''The First Salute'', e promé saludo ofisial na e bandera di e Merka resien independiente, ku a tuma lugá na Sint Eustatius na 1776. Miembronan di e famia Roosevelt a biba na Sint Eustatius durante siglo 18 i tabatin propiedat einan. Un programa di desaroyo pa un instalashon nobo di aeropuerto a kuminsá na 2017, nesesitá en parti pa daño kousa pa orkan Irma e mesun aña ei. E terminal nobo di aeropuerto a bira operashonal na yüli 2021. ==Responsabilidat == E Unidat di Aeropuerto di Entidat Públiko di Sint Eustatius ta hür edifisionan i terenonan denter di e kompleho di aeropuerto i ta responsabel pa e maneho seif i efisiente di tráfiko aéreo. Tambe ta maneha facilidadnan pa usuarionan di aeropuerto. Tarifanan di aeropuerto ta konstituí e fuente prinsipal di entrada di e unidat. Koninklijke Marechaussee di Hulanda (KMar) ta kondusí kontròl di frontera i ta supervisá atmishon di stranhero den teritorio hulandes. Duana Hulandes, parti di Ministerio di Finansa, ta vigilá e importashon i eksportashon di merkansia. E Inspekshon di Aviashon—parti di e Inspekshon di Medio Ambiente i Transporte Humano (ILT) di e Ministerio di Infrastruktura i Medio Ambiente—ta monitoriá i promové kumplimentu ku lei i regulashonnan tokante transporte sigur. Manera ta rekerí pa e Organisashon Internashonal di Aviashon Sivil (ICAO) pa kada aeropuerto, e aeropuerto ta mantené un servisio di kandela spesialisá den kombatimentu di kandela di avion (AFF), ademas di e tareanan di kombatimentu di kandela standart. E servisio ta operá for di un stashon di bombero: *E stashon di Sint Eustatius ta e stashon prinsipal i ta kubri henter e isla. E stashon ta ekipá ku un destaho di aksidente i otro ekipo. Servisio di bombero di Sint Eustatius ta kai bou di Servisio di Bombero Hulanda Karibense. ==Ekskavashon arkeológiko== Ekskavashonnan [[Arkeologia|arkeológiko]] a wòrdu kondusí riba i rònt di e tereno di aeropuerto durante añanan 1980 i na 2021. E sitio ta kontené e restunan di un pueblo Saladoid lat, un tereno di entiero afrikano, i un pueblo di katibu asosiá ku e antiguo plantashi Golden Rock. == Mira tambe == * [[Arkeologia den Karibe Hulandes]] {{Appendix}} Originalmente habrí komo Aeropuerto di Golden Rock na 1946, e fasilidat a wòrdu renobá komo Aeropuerto F. D. Roosevelt pa honra Presidente di Merka Franklin D. Roosevelt, kende a bishitá Sint Eustatius dia 27 di febrüari 1939, abordo di e USS Houston pa konmemorá e isla su históriko ''First Salute'' na e bandera merikano durante e bandera merikano di aña 1767 Guera Revolushonario.[4][5]<ref>https://www.inyourpocket.com/dutch-caribbean/sint-eustatius/venues/franklin-delano-roosevelt-airport</ref><ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute]</ref> E promé aterisahe na e pista di aterisahe a tuma lugá dia 5 di òktober 1946, pilotá pa e pionero di aviashon Rémy de Haenen, kende a yuda inaugurá servisionan regular. Pa fin di añanan 1940 i den añanan 1950, operashonnan a ekspandé ku mas konekshon regional konfiabel apesar di e limitashonnan di e pista.[8][9]<ref>[https://devocean-pictures.com/port-and-airport-statias-gateways-to-the-world/#Franklin_Delano_Roosevelt_Airport Port and airport: Statia’s gateways to the world]</ref> [[:Kategoria:Sint Eustatius]] ---------------- '''Avia Air''' (ofisialmente Avia Air Charters) tabata un compania di aviacion basa na [[Aruba]] cu a opera buelonan charter y regular den Caribe durante añanan 1980–2003. E compania a suspende su operacionnan na november 2003 despues di problema financiero serio y a deklara bancarota. bankrut. ==Historia== Avia Air a kuminsá su aktividatnan na 1986 komo un kompania di buelonan charter, ofresiendo servisio den e region Karibe. E fundador i propietario principal tabata empresario arubiano Efi Tromp.[1] Na 1994, e kompania a ekspandé su operashonnan ku introdukshon di buelonan regular (liña) entre e islanan ABC — Aruba, Kòrsou i Boneiru — i tambe destinashonnan na Venezuela, manera Maracaibo, Punto Fijo (Las Piedras) i Valencia.[2] Inicialmente, e flota tabata konsistí di tres avion tipo Cessna 402B (registrashonnan P4-AVA te ku P4-AVC). Mesun aña, Avia Air a agregá un Embraer EMB 110 Bandeirante (P4-AVD) na su flota, ku despues a wordu ekspandé ku un di dos aparato adishonal na 1995 (P4-AVE).[2] Durante mitar di añanan 1990, Avia Air a bira un operador regional importante, spesialmente ora otro aerolineanan reducí nan buelonan regional. E kompania a operá buelonan frekuente entre Aruba i Punto Fijo, i tambe entre Aruba i e otro islanan ABC. Na komienso di 2003, Avia Air a intenta modernisá su flota ku akuisishon di un Short 360-200, pero e aparato no a drenta servisio operacional.[3] Problemanan finansiero serio a surgi durante 2003. For di mei di e aña ei, e kompania no tabatin sufisiente fondo pa paga salario i mantene operashonnan. Kreditorenan, inkluyendo e empresa di lease Volvo Aero, a rekupá parti di e avionnan i komponentenan. Finalmente, na òktober 2003, Avia Air a deklará bankrut, i tur operashonnan a para definitivamentena novèmber 2003.[3] Aksidente i incidente: Het ongeluk is het grootste in de tienjarige Arubaanse luchtvaartgeschiedenis. Aksidente di 13 di mart 1996 Dia 13 di mart 1996, un avion tipo Cessna 402B (registrashon P4-AVB) di Avia Air a sufri un aksidente fatal na peninsula di Paraguaná, Venezuela, durante un buelo di Aruba pa Punto Fijo.[4] Poko despues di despegue for di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, e piloto a reportá problema mekaniko ku e motor robes. Segun investigashon posterior, un kandela a surgi den e motor, loke a resultá den daño struktural na ala robes. E avion a kai den un area serka di e aeropuerto di destinashon. Tur ocho persona abordo, inkluyendo e piloto, a perde nan bida.[4] E aksidente aki ta konsiderá komo e peor desastre di aviashon den historia di Aruba. Gobièrnu di Aruba a deklará luto nasional, i e viktimanan a wòrdu enterá dia 15 di mart 1996. Flota Durante su operashon, Avia Air a operá e siguiente tiponan di avion: Cessna 402B Embraer EMB 110 Bandeirante Short 360-200 (nunka a drenta servisio operacional) Destinashonnan Avia Air a operá buelonan regular i charter na destinashonnan den Karibe i nort di Suramérika, inkluyendo: Aruba Kòrsou Boneiru Punto Fijo (Venezuela) Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Coro (Venezuela) Datos general IATA-code: 3R ICAO-code: ARB Callsign: AVIAIR Sede prinsipal: Aruba Fundashon: 1986 Fin di operashon: novèmber 2003 -------------- Dia 13 di maart 1996, Un Cessna 402B 1201 P4-AVB di Avia Air a cay den lama banda di Paraguana, Venezuela y tur 8 ocupante (7 pasahero y e capitan) a perde nan bida. Durante un servicio regular for di Aruba pa Punto Fijo, e capitan a reporta na un otro avion di Avia Air cu e tabatin problema cu e motor banda robes. Despues un motor a pega na candela. Durante e investigacion tabata parce cu debi na e candela na un parti di e hala na banda robes, un parti di e motor di e avion a kibra. E capitan a trata di haci un aterisahe forsa pero debi na e problemanan esaki tabata envano. E avion a cay panort di Las Piedras, Punto Fijo su aeropuerto. Un famia na Pos chikito a perde algun miembro familiar den e tragedia aki. Esnan cu a perde nan bida den e tragedia aki ta:<ref>[[Dufi Kock]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-DUFIKOCK-AVIA-AIR-1996/mode/1up?q=dufi+kock Avia Air cu a cay entre Aruba y Punto Fijo]</ref> Siegfried Eduard Stede (piloto); Heinrich Roger Leito; Sebastiana Geerman-Leito; Orlando Ortega; Jason Rowald Segal; Hubert Leonor Thiel; Leonardo Arsenio Thiel; Lourdes Bernadeta Thiel- Ke (E avion ilustra ta un tipo di e avion Cessna 402B 1201, similar na esun cu a cay.) ------------- {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Avia Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre 198? y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 1986, Avia Air a kuminsá komo un kompania di aviashon charter ku buelonan den besindario inmediato. Na aprel di e aña aki, Avia Air a optené e derecho di operá buelonan regular. Avia Air ta doño di 5 avion aktualmente: 2 Embraer 110, kada un ku 16 asiento i un kompartimentu èkstra pa ekipahe, i 3 Cessna, kada un ku 7 asiento. E último por wòrdu desplegá ora e demanda surpasá e kapasidat di e Embriers.<ref>BONAIRE Spoedig vluchten Air-Avia. "Amigoe". Curaçao, 03-10-1995, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 04-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644959:mpeg21:p009}}</ref> Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. == Tragedia na Venezuela == Dia 13 di maart 1996, un avion di Avia Air a cay riba e peninsula Venezolano di Paraguaná, matando tur shete persona abordo y e piloto. Tabata un diaranson mainta 13 di Maart 1996 pa 7 or di mainta un Cessna C-402B matricula P4 AVB pilotea pa Sigfried Eduardo Stede ta take off for di pista di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix cu direccion aeropuerto Josefa Camejo na Las Piedras Punto Fijo Venezuela. Normalmente un vuelo cortico. Hunto cu e piloot Sigfried Stede a biaha tambe Heinrich Roger Leito su casa Sebastiana Geerman -Leito, Orlando Ortega ( di Colombiano) Jason Rowald Segal ( un studiante Americano di 24 aña), Hubert Leonor Thiel su casa Lourdes Bernadeta Thiel-Kelly y nan yiu chikito Leonardo Arsenio Thiel. A vuelo nunca a yega su destino. Na caminda fayo mecanico di e avion, cu a coi candela na e parti di su hala, ta haci cu e avion ta cai den mondinan noord di aeropuerto di Punto Fijo Josefa Camejo. No tabatin sobreviviente. Esaki tabata e peor accidente di trafico aereo den historia di Aruba. Un tristesa tabata reina na Aruba unda cu gobierno a declara luto nacional, entiero di e Arubianonan a tuma lugar ariba diabierna 15 di maart 1996. Na 1997 a pone un plakaat conmemorativo na unda e avion a cai. E escritora Arubiano Yolanda Croes a skirbi un buki ''Acompaña pa un angel; e tragedia di buelo 2000'' ariba e accidente tragico aki.<ref>[[Wim Rutgers]],[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/yolanda-croes-literaire-non-fictie/ Yolanda Croes: literaire non-fictie], caraibisch uitzicht (2 di september 2015)</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Charters cu tabata activo na Aruba i Corsou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | logo = | imagen = Aruba Airlines Airbus A320-232 (P4-AAA) at Miami International Airport.jpg | descripcion = Airbus A320-232 (P4-AAA) aterisando na Aeropuerto Internacional di Miami. | funda = [[31 di yanüari|31 di januari]] [[2006]] | antecesor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | sede = Wayaca 6B, Aruba | propietario = Seastar Holding NV | director ehecutivo = Esteban Vallés | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion | website = https://www.arubaairlines.com/ }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea nacional di [[Aruba]]. Funda na 2006, e compania ta ofrece transporte aereo pa pasahero, tanto servicio regular como charter, pa varios destinacion den Caribe, [[Sur Amérika|Sur America]] y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]. Aruba Airlines su sede ta na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], Aruba, cerca di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]], mientras su base principal pa mantenemento ta situa na [[Miami]], [[Florida]]. Na 2015, e aerolinea a ricibi un ''Aircraft Operating Certificate'' (AOC) for di Merca. == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 door di Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=2017-06-16}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacionnan di charter na 2010 cu un avion chikito tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento.<ref name="caribseek">{{citeer web|url=http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|titel=Aruba Airlines welcomes their first Airbus 320|archiefurl=https://web.archive.org/web/20130627074832/http://news.caribseek.com/index.php/caribbean-islands-news/aruba-news/the-morning-news-aruba-news/item/30639-aruba-airlines-welcomes-their-first-airbus-320|archiefdatum=2013-06-27}}</ref> Den e prome añanan, e compania a concentra riba desaroyo di su structura operacional y di mercado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití expansion di e flota.<ref name="caribseek"/> Na augustus 2012, e aerolinea a haya su certificado di operacion aéreo economico.<ref>{{Cite web|url=http://www.curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|title=Minister Otmar Oduber signs economic AOC for Aruba Airlines|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115201613/http://curacaochronicle.com/region/minister-otmar-oduber-signs-economic-aoc-for-aruba-airlines/|archive-date=2017-11-15|url-status=dead}}</ref> Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introduci avionnan tipo Airbus A320, cu e prome avion a yega Aruba na novèmber 2012. E vuelonan charter a cuminsa na final di 2012, mientras cu operacionnan regular a inicia dia 31 di maart 2013. E prome destinacionnan regular tabata [[Maracaibo]] y [[Valencia]] na [[Venezuela]]. Despues, e red di ruta a wordo amplia cu [[Siudad di Panama|Panama City]] ([[Panama]]) y [[Miami]] (Merca).<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|title=Aruba Airlines Begins Operation to Maracaibo / Panama City from June 2013|publisher=Routesonline|accessdate=|archive-date=2013-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113214128/http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/203643/aruba-airlines-begins-operation-to-maracaibo-panama-city-from-june-2013/|url-status=dead}}</ref> Na 2017, e aerolinea a busca aprobacion regulatorio pa servicio pa [[Guyana]]<ref>[https://guyanachronicle.com/2017/06/27/aruba-airlines-applies-to-fly-here/ Aruba Airlines applies to fly here], guyanachronicle.com (27 di juni 2017)</ref> y na december 2019 a lansa servicio nonstop nobo for di Aruba pa [[Barranquilla]] y [[Medellín]].<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2020-02-04/page/n3/mode/1up?q=aruba+airlines Aeropuerto di Aruha: Cantidad di pasahero a aumenta den 2019], Bon Dia Aruba (4 di februari 2020)</ref> Durante e periodo di [[pandemia di COVID-19]] y despues, Aruba Airlines a enfrenta varios reto operacional y financiero. E operacionnan a reduci considerablemente, pero Aruba Airlines a persisti memey di e limitacionnan, incluyendo e prohibicion di vuelo pa [[Venezuela]], impone pa gobierno di Aruba<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/aviation-travel/59494/aruba-airlines-latest-dutch-caribbean-carrier-to-hit-financial-turbulence-over-venezuela-crisis Aruba Airlines Latest Dutch Caribbean Carrier to Hit Financial Turbulence over Venezuela Crisis], bes-reporter.com (7 di april 2019)</ref><ref>[https://arubanews.ca/aruba-extends-90-day-flight-ban-with-venezuela-impacting-tourism-and-trade/ Aruba Extends 90-Day Flight Ban with Venezuela, Impacting Tourism and Trade], arubanews.ca (16 di februari 2026)</ref>, cual despues di multiple extension a keda suspendi dia 1 di augustus 2026.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/38930 Frontera aereo cu Venezuela ta oficialmente habri, pero ainda no tin buelo comercial], NoticiaCla (3 di augustus 2026)</ref> ==Flota y red di conexion== Aruba Airlines ta opera un flota limita. Segun dato di 2025–2026, e aerolinea tin solamente un avion activo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento).<ref name="spotters">[https://www.planespotters.net/airline/Aruba-Airlines Aruba Airlines Fleet Details and History], planespotters.net</ref><ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Aruba Airlines |journal=Airliner World |date=september 2025 |page=50}}</ref> Den pasado, e compania a opera tambe avionnan di tipo Airbus A319-200, Airbus A320-200, Airbus A321-200 y Bombardier CRJ200.<ref name="spotters"/> Na 2026, e siguiente destinacionnan ta forma parti di e red di conexion di e aerolinea:<ref>[https://www.arubaairlines.com/ Aruba Airlines], arubaairlines.com</ref> *Corsou *[[Boneiru|Boneiro]] *[[Medellín]] (Colombia) *Barranquilla (Colombia) *[[Georgetown]] (Guyana) *Miami (Merca) == Mira tambe == * [[Lista di kompania aéreo di Karibe Hulandes|Lista di aerolinea di Caribe Hulandes]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] --------------- E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1359309649|titulo=ALM Flight 980}} {{References}} }} [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Aruba]] Historia Aruba Airlines a wòrdu fundá na 2006 dor di Onno J. de Swart, kende tabata su promé direktor.[1] E aerolínea a kuminsá operashonnan di charter na 2010 ku un avion chikí tipo Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Na e promé añanan, e kompania a konsentrá riba desaroyo di su struktura operashonal i di merkado. Na 2011, inversionistanan nobo a bin aden, loke a permití ekspanshon di e flota. Na ougùstùs 2012, e aerolínea a haña su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko. Durante e mesun periodo, Aruba Airlines a introdusí avionnan tipo Airbus A320, ku e promé avion a yega Aruba na novèmber 2012. E buelonan charter a kuminsá na final di 2012, miéntras ku operashonnan regular a sigui na 2013. E promé destinashonnan regular tabata: Maracaibo (Venezuela) Valencia (Venezuela) Despues, e red di ruta a wòrdu ampliá ku: Panama City (Panamá) Miami (Estados Unidos) ==Flota== Aruba Airlines ta operá un flota limitá. Segun dato di 2025–2026, e aerolínea tin solamente un avion aktivo: Airbus A320-200 (aprox. 180 asiento) Den pasado, e kompania a operá tambe avionnan tipo Airbus A319, Airbus A321-200 i Bombardier CRJ200, pero mayoria di nan no ta aktivo mas den operashon regular. ==Destinashonnan== Aruba Airlines ta ofrece buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa diferente destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Destinashonnan asociá ku e aerolínea den periodo reciente inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Sinembargo, e red di ruta no ta fijo i por varia konsiderablemente. Hopi di e buelonan ta operá riba base di charter òf disponibilidad temporal. ==Dificultadnan i estado aktual== Durante e periodo di pandemia di COVID-19 i despues, Aruba Airlines a enfrentá varios reto operashonal i finansiero. E operashonnan a reducí konsiderablemente, i na algun momentonan e flota a keda parka. Aunke e kompania a risibí un Airbus A321-200 na 2021 ku e intenshon di relansamentu, informashon públiko tokante buelonan regular a keda limitá. Segun fuente reciente, Aruba Airlines ta konta ainda komo e aerolínea di bandera di Aruba i formalmente aktivo, pero e grado di operashon regular por varia i no semper ta kla den dato públiko disponibel. Organisashon Aruba Airlines tin su sede na Oranjestad i ta operá for di Aeropuerto Internashonal Reina Beatrix. Ademas, e kompania a mantené presensia den diferente merkadonan via ofisinan di benta, inkluyendo: Miami Curaçao Bonaire Venezuela --------- Segun dato aktual (2025–2026), Aruba Airlines ta operá un flota hopi limitá, konsistiendo principalmente di un solo avion aktivo: Airbus A320-200 – aproksimadamente 180 asiento Dato di aviashon independiente ta konfirmá ku e aerolínea tin solamente 1 avion den servisio, ku otro avionnan den pasado ya no ta aktivo òf ta konsiderá komo parte di flota historiko . Flota anterior Aruba Airlines a operá e siguiente tiponan di avion den pasado: Airbus A319-100 Airbus A321-200 Bombardier CRJ200 Piper PA-31 Navajo Mayoria di e avionnan aki a wòrdu retirá entre 2018 i 2023, indikando un redukshon significativo den kapasidat operashonal. 🌍 Destinashonnan Aruba Airlines ta ofresé buelonan charter i, di manera limitá, buelonan regular pa destinashonnan den Karibe, Suramérika i Estados Unidos. Segun informashon mas reciente, e destinashonnan asociá ku e aerolínea inkluí: Curaçao Bonaire Medellín (Colombia) Barranquilla (Colombia) Georgetown (Guyana) Miami (Estados Unidos) Fuente independiente ta indiká ku Aruba Airlines ta sirbi un kantidat chikí di destinashonnan (±3–8), ku un red di ruta ku por varia segun kondishonnan di merkado . ------------ 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). NOTES '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). ------------ {{Variante|a}} {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Jet Air | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[:Category:Aviashon]] [[:Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Insel Air Aruba | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = | propietario = | director ehecutivo = | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 65vgci4lnz2bzlapga9ng86hbp0g9a3 2 12220 205020 204888 2026-09-23T07:16:56Z Bitbotje 9309 update - 34 fouten 205020 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{DISPLAYTITLE:user:bdijkstra/Lint-fouten/overzicht}}</noinclude> <div class="plainlinks"> {| class="wikitable sortable" ! lint-kategory ! style="text-align:right" | <abbr title="(Prinsipal)">0</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Wikipedia">4</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Fail">6</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Malchi">10</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Yuda">12</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Kategoria">14</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Module">828</abbr> ! Miseláneo |- | colspan="10" | '''High priority''' |- | Table tag that should be deleted | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 4 |- | Misnested tag with different rendering in HTML5 and HTML4 | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 7 |- | Miscellaneous issues | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Multiline table in list | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 1 |- | Multiple unclosed formatting tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Paragraph wrapping bug workaround | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Self-closed tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Old behaviour of link-wrapping font tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Whitespace parsing bug | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Unclosed quote in heading | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | colspan="10" | '''Medium priority''' |- | Bogus file options | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/bogus-image-options?wpNamespaceRestrictions=4 1] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Fostered content | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 4 |- | Misnested tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 10 |- | Multi colon escape | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Links in links | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 2 |- | colspan="10" | '''Low priority''' |- | Missing end tag | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/missing-end-tag?wpNamespaceRestrictions=4 18] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/missing-end-tag?wpNamespaceRestrictions=10 1] | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 126 |- | Obsolete HTML tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/obsolete-tag?wpNamespaceRestrictions=4 2] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 113 |- | Stripped tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/stripped-tag?wpNamespaceRestrictions=4 10] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/stripped-tag?wpNamespaceRestrictions=10 2] | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 44 |}</div> 0f81wa25fnyd65f2d6fj2by410sadtk 0 12309 205015 149266 2026-09-22T20:47:15Z Caribiana 8320 mira tambe agrega 205015 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{infobox edificio | infobox_tipo=religioso1 | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Catolico Romano]] | arkidiocesis= | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = | fecha_construccion = 1948-1949 | fecha_funda = | inaugura = [[8 di sèptèmber|8 di september]] [[1949]] | architect = Guido O. Vetter | propietario = | diseñador = | encarga = | gasto = }} '''Misa Santa Filomena''' (na [[hulandes]]: Sint-Filomenakerk) ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|Catolico Romano]] na [[Aruba]], situa na [[Paradera]] riba e sero di Paradera. E misa ta dedica na Philomena, birgen y martir [[Gresia|Griega]], y ta pertenece na e [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') di Iglesia Catolico na Aruba.<ref>[http://www.gcatholic.org/churches/caribbean/15583.htm Parokia Santa Filomena, GCatholic.org]</ref> Misa Santa Filomena ta e di seis misa di Aruba.<ref name="Amigoe">{{citeer web|titel=Plechtige eerste steenlegging voor Aruba's H. Filomena|werk=[[Amigoe]]|datum=1948-09-21|bezochtdatum=2024-11-19|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000209341:mpeg21:p002}}</ref> Segun historia, e misa a wordo construi a base di un promesa tempo di e [[Di Dos Guera Mundial]]. Esaki tawata cu si Aruba sobrevivi e guera, lo traha un misa riba e sero di Paradera.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/prome-minister-a-celebra-hunto-cu-parokianonan-e-di-75-aniversario-di-parokia-y-misa-santa-filomena Prome Minister a celebra hunto cu parokianonan e di 75 aniversario di Parokia y Misa Santa Filomena], [[Diario]] (19 di november 2024)</ref> E sero tin un haltura di 49 m riba nivel di lama. Na 1948 a pone e prome piedra di e edificio diseña pa arkitecto Guido O. Vetter y esaki a keda cla un aña despues.<ref name="Amigoe"/> E misa tin 600 asiento, dos kapel pa mucha, y un toren di 16 meter.<ref name="Amigoe"/> Christiaan A Spekle a wordo nombra como e prome pastoor di parokia (''bouwpastoor'') cuminsando dia 1 di maart 1949. Dia 8 di september 1949 [[Lewis van der Veen Zeppenfeldt|Obispo van der Veen Zeppenfeldt]] a bendiciona e misa oficialmente. Awendia e misa ta un atraccion turistico pasobra e ta lanta riba e resto di casnan, dominando e horizonte di Paradera. {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | caption_align= center | image2 = Windows Filomenakerk Aruba Feb 05, 2023 06-15-56 AM.jpeg | caption2 = Bentana | image1 = Santa Filomena Catholic Parish.jpg | caption1 = Edificio (2020) }} == Mira tambe == * [[Iglesia Catolico den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] j7db63wo5sl5n2qye26g3wqr4usom0k 0 12536 205014 171318 2026-09-22T20:46:27Z Caribiana 8320 mira tambe agrega 205014 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox edificio | infobox_tipo = religioso1 | variante=c | nomber = Basílika Santa Ana | nomber2 = | imagen = Basilica Santa Ana, Willemstad, Curaçao.jpg | descripcion = Bista riba Basílika Santa Ana | pais = {{CUW}} | localisa_na = [[Otrobanda]] | adres = Breedestraat 31 | cercania = <!-- Historia --> | status = aktivo | funcion_original = | funcion_actual = misa | fecha_construccion = 1734 | fecha_funda = | inaugura = 1752 | cera = | renova = 1902 | restaura = | aña_basha = <!-- Dimencion --> | haltura = | area = | antena = | omtrek = <!-- Arkitectura --> | estilo = | material = | cantidad_piso = | cantidad_lift = | cantidad_trapi = | cantidad_camber = | cantidad_sala = | capacidad = <!-- Informacion di construccion --> | architect = S. van de Pavert O.P. (1850-1931) | propietario = | diseñador = di ekspanshon na 1902 | encarga = | gasto = <!-- Reconocemento --> | status_monumento = [[monumento]] | fecha_registra = 1997 | id = 510602.31X | distincion = <!-- imagen --> | imagen2 = INTERIOR OF BASILICA SANTA ANA, WILLEMSTAD, CURACAO.jpg | descripcion2 = Interior di e basílika | zoom = 12 }} '''Basílika Santa Ana'''<ref>[http://www.gcatholic.org/churches/southamerica/1069.htm Sta. Ana], www.gcatholic.org</ref> ta un misa [[iglesia Catolico Romano|katóliko romano]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E edifisio religioso ta situá den [[Otrobanda]] i ta funshoná komo ''basílika menor'' i na mes momentu komo ''ko-katedral'' di [[Obispado di Willemstad]].<ref>{{Cite book|author=Earl G. Graves|title=Black Enterprise|url=https://books.google.com/books?id=uV4EAAAAMBAJ|date=1988-05-01|accessdate= |publisher=Earl G. Graves, Ltd.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FwUKbZweHJsC|title=Pocket Adventures Aruba, Bonaire and Curacao|author=Lynne Sullivan|date=2007-12-01|publisher=Hunter Publishing, Inc|isbn=9781588436474|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5CEqAQAAMAAJ|title=Caribbean Islands Handbook with the Bahamas|last=Cameron|first=Sarah|last2=Box|first2=Ben|date=1999-01-01|publisher=Trade & Travel Publications|language=en}}</ref> E katedral prinsipal, [[Katedral di Pietermaai]], ta situá den e mesun siudat na [[Punda]]. == Historia == E promé misa tabata un edifisio di palu, konstruí patras den Schottegat na kuminsamentu di [[siglo 16|siglo diesseis]] durante e periodo spañó.<ref name="basiliek">{{citeer web|titel=Sta. Anakerk wordt basiliek|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-01-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-01-10|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998510:mpeg21:p003}}</ref> Despues ku [[West Indische Compagnie]] (WIC) a konkistá e isla, e misa a kima tur ful. E edifisio aktual a wòrdu konstruí entre 1734 i 1752, aña den kual el a keda kompletá. Na 1975 e misa a wòrdu elevá na e status di basílika menor dor di Papa Pablo VI. E título aki a wòrdu otorgá, pasobra misa Santa Ana ta wòrdu konsiderá e misa materna di [[Kòrsou]].<ref name="basiliek"/> Anteriormente entre 1843 y 1958 e tabata karga e título di ''pro-catedral'', tambe otorgá pa Santa Sede. E ta sigui e rito romano i ta un di e basílikanan di mas chikitu na mundu.<ref>{{Cite book|title=Dollars and Sense|url=https://books.google.com/books?id=M9QiAQAAMAAJ|accessdate=|date=1994-01-01|publisher=National Publications Sales Agency}}</ref> == Edifisio == E basílika tin un nabe ku bankinan na ambos banda di e pasio.<ref name="monument">[https://curacaomonuments.org/sites/breedestraat-31-otrobanda/ Breedestraat 031], curacaomonuments.org</ref> E toren di misa ta mira Consciëntiesteeg i e kapelnan Breedestraat. E fachadanan di pleister gris ta uni den un patronchi di blòki ku ta rekordá blòki grandi di piedra. E bentananan ku arko rondo ta enkuadrá ku un patronchi di blòki gris i blanku. E daknan di siya ta akabá ku un rant den forma di trapi, tapá ku plachi gris i blanku.<ref name="monument"/>[[File:Basilica Santa Ana, Parochiehuis (510602.31X), Breedestraat (2).jpg|thumb|left|190px|Pastori na Breedestraat]] Na 1902 e promé expansion di e edifisio a tuma lugá bou di arkitekto Stephanus van de Pavert (1850-1931), kende tambe tabata pastor di misa Santa Ana pa algun aña. A konstruí un ábside nobo kanto di e kaya Breedestraat, a hisa e toren na e parti patras, a remplasa e pastori ku uno nobo i a krea un entrada monumental nobo di e plaza di misa, moviendo un parti di e pastori anterior.<ref>{{citeer web|titel=Eduardo Kroon|werk=[[Amigoe]]|datum=1934-10-20|bezochtdatum=2025-01-10|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281343:mpeg21:p002}}</ref> Desde [[1927]] tin riba e plasa un estatua di marmer di 2 meter altu di e promé vikario apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]], [[Martinus Niewindt]], kende durante su karera tabata pastor na Misa Santa Ana. Desde aña 1997 e edifisio ta un patrimonio mundial di [[UNESCO]] ora el a keda registrá komo parti di e zona históriko di Willemstad, den sentro di siudat i haf. == Pastor di misa == * Bernardus Th.J. Frederiks * [[Martinus Niewindt]] * Stephanus van de Pavert == Trivia == * E tata di Almirante Luis Brion, kende despues lo a hunga un ròl importante den e guera di independensia di Venezuela, tabata wardadó di misa den e parokia aki. * Na okashon di e fecha natal di [[Luis Brion]] a develá dia 6 di yüli 1984 un plakaat di bròns, opsekio di gobièrnu [[Venezuela|venezolano]], ku ta koloká den e basílika riba e fontein di boutismo. * E konosí músiko i kompositor di Kòrsou, [[Jacobo Palm|Jacobo (Shon Coco) Palm]], tabata e organista na misa Santa Ana pa 54 aña. * E seri di stampia di edifisio religioso ku Servisio Postal di Antia a emití na 1970, a inkluí un stampia di 10 cent ku un imagen di e altar di misa Santa Ana.<ref>{{citeer web|titel=Synagoge-postzegels|werk=[[Amigoe]]|datum=1982-03-19|bezochtdatum=2025-01-10|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640240:mpeg21:p014}}</ref> == Mira tambe == * [[Iglesia Catolico den Caribe Hulandes|Iglesia Katóliko den Karibe Hulandes]] {{Commonscat|Basílika Santa Ana}} {{Appendix}} [[Category:Kòrsou]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] c5o96k9v1axflkmkff96fhqvpyrktfp 0 12793 205013 204857 2026-09-22T20:45:26Z Caribiana 8320 mira tambe agrega 205013 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | infobox_tipo=religioso1 | nomber = Pro-Catedral San Francisco | nomber2 = Pro-Catedral San Francisco di Assisi | imagen = Church of St. Francis (Aruba) 7.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | adres = ''J.E. Irausquinplein 3'' | status = activo | fecha_construccion = 1919 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 1947-1949, 2014 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Stephanus van de Pavert (1860-1931) | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = [[Obispado di Willemstad]] }} '''Pro-Cathedral San Francisco''', oficialmente '''Pro-Cathedral San Francisco di Assisi''' y conoci anteriormente como '''Misa San Francisco''', ta un misa catolico romano na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. E ta e di tres misa catolico na Aruba, despues di [[kapel Alto Vista]] i [[misa Santa Ana]]. E misa ta sirbi desde 2013 como e pro-catedral (catedral temporal) di e [[kapital|capital]] Oranjestad. == Historia == No por determina cu siguridad e comienso di e comunidad religioso aki; e prome mencion di misa San Francisco ta data di 1813.<ref name="kerk">{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011211609:mpeg21:a0001|titel=De St. Franciscuskerk te Oranjestad|werk=[[Amigoe]]|datum=1886-11-20|bezochtdatum=2025-04-03}}</ref> Di 1816 pa 1829 Johannes Josephus Pirovano O.F.M. tabata e promé pastoor di e misa.<ref name="kerk"/> E tabata alabes e prome pastoor fiho na Aruba.<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639489:mpeg21:a0062|titel=Leken staan aan wieg van Bonaires katholicisme|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-08-16|bezochtdatum=2025-04-03}}</ref> Entre 1819 y 1878 misa Santa Ana tabata resorta bou di parokia San Francisco, cua tabata compartí un pastoor cune.<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011211585:mpeg21:a0016|titel=Bijdragen tot de geschiedenis van het R.K. Geloof in de Kolonie Curaçao: Aruba (IX)|werk=[[Amigoe]]|datum=1886-06-05|bezochtdatum=2025-04-03}}</ref> Misa San Francisco y su rectorado a hunga un papel importante den historia eclesiastico di Aruba y di Orden Dominicano, cu na 1991, despues di 110 aña, a debolbe e misa na e [[Obispado di Willemstad|diocesis di Willemstad]].<ref>{{citeer web|url=https://www.waymarking.com/waymarks/WMXT46_Pro_Cathedral_of_St_Francis_of_Assisi_Oranjestad_Aruba|titel=Pro-Cathedral of St. Francis of Assisi|werk=Waymarking.com|datum= |bezochtdatum=23 februari 2021}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644494:mpeg21:a0076|titel=Dominicanen weg uit Playa|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-01-02|bezochtdatum=2025-04-03}}</ref> == Edificio == E misa existente ta e di cinco edificio bou di mesun nomber y e di cuater riba e mesun sitio. E prome misa tabata situa entre Oranjestad y [[Tanki Leendert]] y entre 1809 y 1813 a wordo construi for di palu y klei cu un dak di palu di maishi.<ref name="kerk"/> El a basha abou durante un awasero na 1825. E di dos misa a wordo contrui mas pazuid cerca di Oranjestad y tabata traha di piedra cu un dak di panchi. El a wordo inaugura dia 9 di november 1828 y e tempu ey tabata e edificio mas halto na Oranjestad.<ref name="kerk"/> Dia 22 di april 1864, e prome piedra a wordo poni pa e di tres misa, cu a cay den otro prome cu su consagracion oficial. Solamente e muraya panort, toren y e presbiterio a keda intacto. E misa a wordo rapidamente reconstrui y a keda consagra dia 1 di mei 1871. {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = St. Franciscus Church 01.jpg | caption2 = | image1 = Church of St. Francis (Aruba).jpg | caption1 = | image3 = Sta. Franciscuskerk.JPG | footer = Detaye di e toren y bentana di misa }} Apesar di un cantidad di renobacion, e edificio finalmente no tabata cumpli mas cu su rekisitonan. Na 1919 a construi e di cuater misa. E edificio tin hopi similaridad cu Misa Santa Ana. Tur dos misa a wordo diseña pa pastoor y sacerdote-arkitecto Stephanus van de Pavert O.P. Internamente, e edificio ta un asina yamá 'misa di sala'. E nave di e misa tin un [[dak di siya]] grandi cu panchinan cora [[Hulanda|Hulandes]].<ref name="boek">{{Citeer boek|url=https://issuu.com/kitpublishers/docs/monumentengids_aruba|titel=Monumentengids Aruba|auteur=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|uitgever=KIT Publishers/Charuba|datum=2013, pp. 10-11}}</ref> Na 1941, e misa a haya bentana di glas colorido, traha pa e artista grafico di [[Hulanda]] Lou Asperslagh.<ref name="boek"/><ref>[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel, Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba, Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pp. 130-133</ref> Den e pastorie di e misa tin un [[beibel|bijbel]] cu texto den [[Hulandes]] antiguo, publica na 1589, cu a wordo adkeri pa e misa na 1966.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462685:mpeg21:a0086|titel=Oud-Nederlandse bijbel in Sint-Franciscuskerk|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-04-13|bezochtdatum=2025-04-04}}</ref>[[File:Pastorie St. Franciscus.jpg|thumb|220px|Pastorie situa na banda panort di e misa]] == Pastorie == E pastorie di e misa ta situa panort di e misa y a wordo construi na 1848 pa Pader Basilius, co-pastoor di misa San Francisco.<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011211620:mpeg21:a0001|titel=Bijdragen tot de geschiedenis van het R.K. Geloof in de Kolonie Curacao: Aruba (IX)|werk=[[Amigoe]]|datum=1887-02-12|bezochtdatum=2025-04-04}}</ref> E edificio ta consisti di dos piso y a wordo renoba varios biaha. Na e parti pabou di e pastorie tin un cura cu un estatua di Madonna.<ref name="boek"/> == Localisacion == E misa ta situá riba e plasa J.E. Irausquin na e crusada di Caya Ernesto Petronia y Dominicanessenstraat (antes Kloosterstraat). Desde 2021 tin dilanti di e misa un busto di Papa Juan Pablo II, obra di e artista [[Aruba]]no [[Ciro Abath]]. Rond di e misa tin un compleho di edificio, cu ta consisti di e ex-monasterionan pa e fraternan di Huize De La Salle, unda [[Universidad di Aruba]] ta ubica desde 1988, Mariaconvent, Centro Educativo Cristian y e clubhuis di e grupo hubenil De Trupialen y e scolnan catolico Dominicus College, De la Salle MAVO, Rosario College y Maria College. == Pastoor di misa == * 1816-1829 - Johannes Josephus Pirovano O.F.M. * ± 1848 - Pader Basilius * 1880-1886 - [[Antonius van Koolwijk]] * Stephanus van de Pavert * [[Petrus Verriet]] == Mira tambe == * [[Iglesia Catolico den Caribe Hulandes]] {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] 2ul7bea8qr3cec262unpu2lbc90u90q 0 13084 205016 204189 2026-09-22T20:49:28Z Caribiana 8320 205016 wikitext text/x-wiki {{infobox edificio|variante= a | infobox_tipo=religioso1 | tipo = monumento | nomber = Misa Santa Teresita | imagen = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[San Nicolas]] | adres = [[Bernhardstraat]] | status = activo | fecha_construccion = 1935-1936 | fecha_funda = | inaugura= | cera = | renova = | restaura = 1995-1996 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Catolico Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Santa Teresia di Lisieux | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | monumento = desde ? | monumentnummer = }} '''Misa Santa Teresita''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|Catolico Romano]] na [[San Nicolas]], e di dos ciudad di [[Aruba]], despues di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E misa ta dedica na Therèse de Lisieux (1873–1897), soeur carmelita Frances canonisa na 1925, y ta pertenece na e Diosesis di Willemstad (''Dioecesis Gulielmopolitana'') di Iglesia Catolico na Aruba.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15584 Parokia Santa Teresita di Niño Hesus], gcatholic.org</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240520063208/http://diocesewillemstad.com/teresita-nino-jesus/ Santa Teresita di Niño Jesús, San Nicolas], diocesewillemstad.com</ref> == Historia == Inicio di Parokia Santa Teresita di Niño Hesus ta data di 1929, despues di un crecemento fuerte di e comunidad catolico di San Nicolas como resultado di e desaroyo industrial y e apertura di e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] den decada 1920.<ref>[[Johan Hartog|Hartog, Johan]]. ''Aruba: een historisch overzicht''. Oranjestad: De Wit Stores, 1961.</ref> Dia 4 di augustus 1929 a cuminsa cu e construccion di e kapel original di palo, cu a wordo consagra dia 23 di november di e mesun aña door di [[Michael Vuylsteke|monseigneur Vuylsteke]].<ref name="Teresita">[https://www.openmonumentendag.nl/monument/santa-teresita-kerk/ Santa Teresita Kerk], openmonumentendag.nl </ref><ref>{{citeer web|titel=H. Theresia-kerk op St. Nicolaas|werk=[[Amigoe]]|datum=1929-12-14|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-06-01|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280822:mpeg21:p005}}</ref> {{multiple image | total_width = 210 |direction = vertical |border = infobox |align=left |image4 = Church of Sint-Theresa (San Nicolas Aruba) 7.jpg |caption4 = Cas di pastoor na 2020. |caption_align=center }} Inicialmente, e misa tabata wordo sirbi for di e parokia di [[Savaneta]]. Na 1931, un cas di pastoor modesto a wordo agrega, y San Nicolas a ricibi su prome sacerdote residente, pastoor [[Frans Hendriks]]. Na 1971, na ocacion di e 40 aña di existencia di e parokia di San Nicolas a emiti un stampia conmemorativo di 20 cent cu un potret saca pa e fotografo profesional di [[Kòrsou|Corsou]], [[Fred Fischer]].<ref>{{citeer web|titel=Herdenkingszegel St Theresia-kerk|werk=[[Amigoe]]|datum=1971-01-06|bezochtdatum=2025-06-01|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470053:mpeg21:p003}}</ref> Ni seis aña despues di e inauguracion di e kapel e necesidad pa un edificio mas grandi a surgi door e crecemento rapido di e comunidad. Den 1935–1936, e edificio actual a wordo construi riba e mes tereno di e kapel original, permitiendo e misanan continua sin interupcion. E diseño di e edificio nobo a bini for di e departamento di ingenieria di e refineria di Lago<ref>{{citeer web|titel=Theresia-parochie zestig jaar|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-02-08|bezochtdatum=2025-06-02|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644526:mpeg21:p005}}</ref>, cu tambe a contribui financieramente na e proyecto. Awendia, Misa Santa Teresita ta ofrece misanan regular den [[Papiamentu|Papiamento]] y [[Spaño]]. Un evento anual importante ta e procesion pa [[Grot di Lourdes (Aruba)|Grot di Lourdes]] na Weg Sero Preto na ocacion di e fiesta di 'La Birgen di Lourdes' cu ta tuma luga dia 11 di februari. E procesion ta sali for di Misa Santa Teresita i ta atrae fiel catolico for di tur parti di e isla.<ref>[https://www.arubarates.com/2025/05/aruba-sacred-spiritual-experiences/ Uncover Aruba’s Soul: A Journey Through Its Sacred & Spiritual Experiences], arubarates.com (28 di mei 2025)</ref><ref>[https://www.arubaroots.com/foto-di-e-prosesion-di-lourdes ], Arubaroots.com</ref> E pastoor actual ta pastoor Juancho. Bou di parokia Santa Teresita di Niño Hesus ta resorta tambe e [[kapel Emanuel]], situa na Grote Bergweg. == Edificio == {{multiple image | total_width = 270 |perrow = 1/2 |border = infobox |align = right |image1= Church of Sint-Theresa (San Nicolas Aruba) 4.jpg |caption1= dak di panchi y bentananan gotico |image2 = Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg |caption2 = Interior |image3 = Saint Theresa Church Aruba.jpeg |caption3 = Altar |caption_align= center }} E edificio ta un tipo di misa di un solo nave (''zaalkerk''), cu un diseño rectangular y largo sin trancepto. Su bentananan cu punta di arco ta inspira riba estilo gotico. E misa tin un [[dak di siya]] cubri cu panchi di dak [[Hulanda|Hulandes]]. Un di e caracteristicanan mas notabel di e misa ta su toren cuadra, situa memey di e fachada dilanti y cu ta sirbi como entrada principal. E interior a wordo modifica den transcurso di e añanan. Rond di 1950, e bentananan original di shutter di palo a wordo reemplasa pa bentananan di ''glas-in-lood'', crea pa e tayer di Frans Balendong na [[Hulanda]]. Ariba e bentananan tin colga diescuater pintura representando e stacionnan di cruz. E edificio ta lokalisa na un plasa canto di [[Bernhardstraat]] pazuid y Caya Dick Cooper pariba. Den e skina zuidoost di e plasa ta ubica e cas di pastoor.<ref name="Teresita"/> Tras di e misa tin dos tanki grandi pa awa di yobida, cu a wordo cuidadosamente diseña pa contribui na e suministro di awa pa e comunidad, un testimonio di e vision practico y orienta na comunidad tras di e diseño di e misa.<ref name="Teresita"/> Na añanan 1995–1996, e edificio a pasa door di un restauracion amplio, sigurando su funcion spiritual y como herensia arkitectonico di San Nicolas.<ref name="Teresita"/> == Mira tambe == * [[Obispado di Willemstad]] * [[Iglesia Catolico den Caribe Hulandes]] == Literatura == * [[Olga van der Klooster]] & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 135-137. {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] qc2xoqv7ntmxjonyuddjltr2uog8ryv 0 13281 205034 193773 2026-09-23T09:39:07Z Kallmemel 14000 accesbilidad:+citeer web, dead-url, +parameter 205034 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox organisacion| variante = a | nomber = Aruba Birdlife Conservation | abrevia = Fundacion ABC | logo = | imagen = | descripcion = | leyenda = | funda = [[11 di mei]] [[2010]]<ref>{{citeer web |auteur=Rona Coster|url=https://batibleki.wheninaruba.com/aruba-birdlife-conservation-established/ |titel=Aruba Birdlife Conservatiion established|werk=batibleke|datum=13 di mei 2010}}</ref> | funda_na = {{ABW}} | origina_di = | fusion_di = | fundado = Annette Peterson-Bredie<br>Tim Peterson<br>Greg Peterson | termina = | ideologia = | presidente = Greg Peterson | director = | obhetivo = | lema = | parameter = | parameter_info= }} '''Aruba Birdlife Conservation''' (Fundacion ABC) ta un organisacion di conservacion di naturalesa di [[Aruba]], funda na 2010. E ta un organisacion no-gubernamental (NGO) y sin fin di lucro, cu ta dedica na proteccion di flora, fauna y specialmente parhanan local y migratorio riba e isla. == Meta y actividad == Aruba Birdlife Conservation tin como meta pa proteha y promove e biodiversidad natural di Aruba, cu enfoke specifico riba parhanan i nan habitat. E isla tin 236 [[espesie|especie]] di parha documenta, di cual mas cu 75% ta migratorio. Dos [[Supespesie|subespecie]] [[endemismo|endemico]] ta particularmente importante pa e organisacion, cu ta e: * [[shoco]] (''Athene cunicularia arubensis'')<ref>{{citeer web |titel=Shoco (holenuil)|url=https://web.archive.org/web/20161005130859/http://www.arubanationalpark.org/main/wp-content/files/pdf/fauna/shoko_hollenuil.pdf|datum=2016-10-05|via=Wayback Machine: Internet Archive|formaat=pdf}}</ref> * [[prikichi]] (''Eupsittula pertinax arubensis''). E organisacion ta activo tanto cu trabou den veld como den medionan digital. Por ehempel, e ta plama su mensahe pa medio di fotografia, video y campaña educativo riba internet, cu e fin pa aumenta consenshi entre e poblacion tocante e balor y fragilidad di e naturalesa di Aruba. Otro actividad importante ta lobbymento. Na 2011 fundacion ABC a manda un peticion formal pa [[parlamento di Aruba]]no pa otorga status di proteccion special na varios localidad di mayor importancia ecologico, manera: * duinnan di California * [[saliña]]nan na Tierra del Sol, [[Malmok]], [[Palm Beach]] y [[Savaneta]] * [[Bubaliplas]], Sero Teishi * [[Spaans Lagoen]] (zona Ramsar) * [[Mangel Halto]], Rooi Bringamosa, Rooi Taki, Rooi Manoonchi, Rooi Lamoenchi * islanan di rif di Oranjestad y San Nicolas * tur zona di mangel Na februari 2013, 12 miembro di [[Parlamento di Aruba|parlamento]] a propone un mocion pa otorga status proteha denter di tres luna. E proposicion aki a wordo aproba unanimamente pa tur 21 miembro di parlamento.<ref>[https://web.archive.org/web/20141222133646/http://arubabirdlifeconservation.com/catalog/Verzoek%20aan%20de%20Regering%20Bescherming%20Natturgebieden_24Feb2013.pdf Verzoek beschermen natuurgebieden, 23 februari 2013]</ref> Desde 2016 Fundacion ABC a hiba varios accion huridico pa proteha naturalesa, particularmente pa e area rond di Bubaliplas, unda algun tereno a wordo otorga na desaroyado den violacion di e Plan di Desaroyo Espacial (ROP).<ref name=":0">{{nl}}Greg Peterson, [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/opiniecolumn/17706-de-bubali-wetlands-op-aruba-before-en-after De Bubali-wetlands op Aruba "before" en "after"], [[Antilliaans Dagblad]] (1 di juni 2018)</ref> Na 2026 a entama un caso sumario contra gobierno y [[Aruba Conservation Foundation|ACF]] pa e daño ambiental continuo den zonanan di naturalesa, cu ta wordo ocaciona door di vehiculo motorisa, particularmente UTV y ATV.<ref>[https://24ora.com/bayendo-corte-aruba-birdlife-conservation-ta-pidi-pa-ordena-gobierno-defende-naturalesa/ Bayendo Corte: Aruba Birdlife Conservation ta pidi pa ordena gobierno defende naturalesa] [[24ora]] (11 di mei 2026)</ref> E organisacion ta recauda fondo pa su actividadnan mediante donacion y benta di su calender anual cu potretnan di parha.<ref>[https://www.arubatoday.com/aruba-birdlife-calendar-2020-a-fact-with-support-of-hilton/ Aruba birdlife calendar 2020 a fact with support of Hilton], arubatoday.com</ref> Na 2016 a publica tambe ''Bird Wildlife of Aruba'', un buki di potret cu un checklist di parha cu tin presencia na Aruba.<ref name=":0"/> Fundacion ABC ta forma parti di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa regional di organisacionnan di naturalesa den henter [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. [[File:Evento di Ban Wiki edicion 3 - Flora y Fauna 07 (cropped).jpg|thumb|220px|Portada di e buki ''Bird Wildlife of Aruba'' (2016).]] [[File:Evento di Ban Wiki edicion 3 - Flora y Fauna 03 (cropped).jpg|thumb|220px|Greg Peterson, presidente di ABC]] == Proyectonan notabel == * Proteccion di e shoco: un campaña nacional pa preveni extincion di e shoco a resulta den su declaracion como un simbolo nacional na yanüari 2012.<ref>[https://web.archive.org/web/20160305054315/http://arubabirdlifeconservation.com/the_field_gallery.php?the_fieldid=MTE=&pageid=MTE=&page1=1 Shoco National Symbol of Aruba]</ref> * Promocion di e prikichi: un campaña promocional pa e prikichi a wordo lansa, despues di a propone pa declar'e parha nacional; esaki a duna resultado na 2017.<ref name=":0"/> * Control di especie invasivo: un campaña nacional pa conscientisa pueblo tocante e peliger cu e boa constrictor invasivo ta trece pa fauna local. Esaki a causa un bahada considerabel di e populacion di e conenchi (''Sylvilagus floridanus''), y shoco y prikichi.<ref name="arubabirdlifeconservation.com">[https://web.archive.org/web/20160305034046/http://arubabirdlifeconservation.com/catalog/Voorstel%20Project%20Boa%20Control%20Program_%2014%20September%202010_%20Marquez-Peterson.pdf Diego Marquez & Greg Peterson, Een Aruba zonder Trupial, Prikichi, Patrishi en Shoco? De noodzaak voor een Boa constrictor beheersprogramma, 14 september 2010]</ref> Como parti di e esfuerso a organisa varios dia di coaching. * Conteo di parha: organisacion di e prome Dia Nacional di Conteo di Parha den 2011<ref name="arubabirdlifeconservation.com"/>. Mas di 12.000 formulario a wordo distribui den scolnan, y tabata disponibel online tambe. Den colaboracion cu entre otro [[Parke Nacional Arikok]], postkantoor y Oficina Central di Estadistica di Aruba, e evento a tuma luga dia 18 di maart 2011 entre 7:00–9:00 am. Participantenan mester a anota e parhanan cu nan a mira den nan cura durante 15 minuut.<ref>[https://web.archive.org/web/20160305050748/http://arubabirdlifeconservation.com/catalog/FINAL_BirdCount2011_15Maart_2013.pdf Ruud Derix, Greg Peterson & Diego Marquez, The National Bird Count in 2011 in Aruba, Central Bureau of Statistics (CBS) Aruba, 2013]</ref> * Accion contra dumpnan ilegal: despues di un campaña pa combati dumpnan ilegal, gobierno a tuma medidan mas severo. Mayoria di e localidadnan ilegal a wordo sanciona y ta wordo monitorea awor regularmente. * Crio di especie menasa: inicia y sostene programanan di crio pa preveni extincion di especie local, manera e shoco, prikichi, conenchi rabo di catuna, y patrishi (''Colinus cristatus cristatus'').<ref>[https://web.archive.org/web/20130724122525/http://arubabirdlifeconservation.com/aboutus.php?pageid=Mg== Greg Peterson, About us, Aruba Birdlife Conservation, 2012]</ref> == Mira tambe == * [[Important Bird Area]] {{Appendix}} [[Kategoria:Para]] [[Kategoria:Naturalesa na Aruba]] [[Kategoria:Conservacion di Naturalesa]] cksbevrx5mp5bu49n8w5jhrxtghu33j 205037 205034 2026-09-23T09:44:44Z Kallmemel 14000 /* Meta y actividad */ accesibilidad:+citeer web, +parameter 205037 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox organisacion| variante = a | nomber = Aruba Birdlife Conservation | abrevia = Fundacion ABC | logo = | imagen = | descripcion = | leyenda = | funda = [[11 di mei]] [[2010]]<ref>{{citeer web |auteur=Rona Coster|url=https://batibleki.wheninaruba.com/aruba-birdlife-conservation-established/ |titel=Aruba Birdlife Conservatiion established|werk=batibleke|datum=13 di mei 2010}}</ref> | funda_na = {{ABW}} | origina_di = | fusion_di = | fundado = Annette Peterson-Bredie<br>Tim Peterson<br>Greg Peterson | termina = | ideologia = | presidente = Greg Peterson | director = | obhetivo = | lema = | parameter = | parameter_info= }} '''Aruba Birdlife Conservation''' (Fundacion ABC) ta un organisacion di conservacion di naturalesa di [[Aruba]], funda na 2010. E ta un organisacion no-gubernamental (NGO) y sin fin di lucro, cu ta dedica na proteccion di flora, fauna y specialmente parhanan local y migratorio riba e isla. == Meta y actividad == Aruba Birdlife Conservation tin como meta pa proteha y promove e biodiversidad natural di Aruba, cu enfoke specifico riba parhanan i nan habitat. E isla tin 236 [[espesie|especie]] di parha documenta, di cual mas cu 75% ta migratorio. Dos [[Supespesie|subespecie]] [[endemismo|endemico]] ta particularmente importante pa e organisacion, cu ta e: * [[shoco]] (''Athene cunicularia arubensis'')<ref>{{citeer web |titel=Shoco (holenuil)|url=https://web.archive.org/web/20161005130859/http://www.arubanationalpark.org/main/wp-content/files/pdf/fauna/shoko_hollenuil.pdf|datum=2016-10-05|via=Wayback Machine: Internet Archive|formaat=pdf}}</ref> * [[prikichi]] (''Eupsittula pertinax arubensis''). E organisacion ta activo tanto cu trabou den veld como den medionan digital. Por ehempel, e ta plama su mensahe pa medio di fotografia, video y campaña educativo riba internet, cu e fin pa aumenta consenshi entre e poblacion tocante e balor y fragilidad di e naturalesa di Aruba. Otro actividad importante ta lobbymento. Na 2011 fundacion ABC a manda un peticion formal pa [[parlamento di Aruba]]no pa otorga status di proteccion special na varios localidad di mayor importancia ecologico, manera: * duinnan di California * [[saliña]]nan na Tierra del Sol, [[Malmok]], [[Palm Beach]] y [[Savaneta]] * [[Bubaliplas]], Sero Teishi * [[Spaans Lagoen]] (zona Ramsar) * [[Mangel Halto]], Rooi Bringamosa, Rooi Taki, Rooi Manoonchi, Rooi Lamoenchi * islanan di rif di Oranjestad y San Nicolas * tur zona di mangel Na februari 2013, 12 miembro di [[Parlamento di Aruba|parlamento]] a propone un mocion pa otorga status proteha denter di tres luna. E proposicion aki a wordo aproba unanimamente pa tur 21 miembro di parlamento.<ref>{{citeer web|url=https://web.archive.org/web/20141222133646/http://arubabirdlifeconservation.com/catalog/Verzoek%20aan%20de%20Regering%20Bescherming%20Natturgebieden_24Feb2013.pdf|titel=Verzoek beschermen natuurgebieden|datum=23 februari 2013|via=Wayback Machine: Internet Archive}}</ref> Desde 2016 Fundacion ABC a hiba varios accion huridico pa proteha naturalesa, particularmente pa e area rond di Bubaliplas, unda algun tereno a wordo otorga na desaroyado den violacion di e Plan di Desaroyo Espacial (ROP).<ref name=":0">{{nl}}Greg Peterson, [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/opiniecolumn/17706-de-bubali-wetlands-op-aruba-before-en-after De Bubali-wetlands op Aruba "before" en "after"], [[Antilliaans Dagblad]] (1 di juni 2018)</ref> Na 2026 a entama un caso sumario contra gobierno y [[Aruba Conservation Foundation|ACF]] pa e daño ambiental continuo den zonanan di naturalesa, cu ta wordo ocaciona door di vehiculo motorisa, particularmente UTV y ATV.<ref>[https://24ora.com/bayendo-corte-aruba-birdlife-conservation-ta-pidi-pa-ordena-gobierno-defende-naturalesa/ Bayendo Corte: Aruba Birdlife Conservation ta pidi pa ordena gobierno defende naturalesa] [[24ora]] (11 di mei 2026)</ref> E organisacion ta recauda fondo pa su actividadnan mediante donacion y benta di su calender anual cu potretnan di parha.<ref>[https://www.arubatoday.com/aruba-birdlife-calendar-2020-a-fact-with-support-of-hilton/ Aruba birdlife calendar 2020 a fact with support of Hilton], arubatoday.com</ref> Na 2016 a publica tambe ''Bird Wildlife of Aruba'', un buki di potret cu un checklist di parha cu tin presencia na Aruba.<ref name=":0"/> Fundacion ABC ta forma parti di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa regional di organisacionnan di naturalesa den henter [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. [[File:Evento di Ban Wiki edicion 3 - Flora y Fauna 07 (cropped).jpg|thumb|220px|Portada di e buki ''Bird Wildlife of Aruba'' (2016).]] [[File:Evento di Ban Wiki edicion 3 - Flora y Fauna 03 (cropped).jpg|thumb|220px|Greg Peterson, presidente di ABC]] == Proyectonan notabel == * Proteccion di e shoco: un campaña nacional pa preveni extincion di e shoco a resulta den su declaracion como un simbolo nacional na yanüari 2012.<ref>[https://web.archive.org/web/20160305054315/http://arubabirdlifeconservation.com/the_field_gallery.php?the_fieldid=MTE=&pageid=MTE=&page1=1 Shoco National Symbol of Aruba]</ref> * Promocion di e prikichi: un campaña promocional pa e prikichi a wordo lansa, despues di a propone pa declar'e parha nacional; esaki a duna resultado na 2017.<ref name=":0"/> * Control di especie invasivo: un campaña nacional pa conscientisa pueblo tocante e peliger cu e boa constrictor invasivo ta trece pa fauna local. Esaki a causa un bahada considerabel di e populacion di e conenchi (''Sylvilagus floridanus''), y shoco y prikichi.<ref name="arubabirdlifeconservation.com">[https://web.archive.org/web/20160305034046/http://arubabirdlifeconservation.com/catalog/Voorstel%20Project%20Boa%20Control%20Program_%2014%20September%202010_%20Marquez-Peterson.pdf Diego Marquez & Greg Peterson, Een Aruba zonder Trupial, Prikichi, Patrishi en Shoco? De noodzaak voor een Boa constrictor beheersprogramma, 14 september 2010]</ref> Como parti di e esfuerso a organisa varios dia di coaching. * Conteo di parha: organisacion di e prome Dia Nacional di Conteo di Parha den 2011<ref name="arubabirdlifeconservation.com"/>. Mas di 12.000 formulario a wordo distribui den scolnan, y tabata disponibel online tambe. Den colaboracion cu entre otro [[Parke Nacional Arikok]], postkantoor y Oficina Central di Estadistica di Aruba, e evento a tuma luga dia 18 di maart 2011 entre 7:00–9:00 am. Participantenan mester a anota e parhanan cu nan a mira den nan cura durante 15 minuut.<ref>[https://web.archive.org/web/20160305050748/http://arubabirdlifeconservation.com/catalog/FINAL_BirdCount2011_15Maart_2013.pdf Ruud Derix, Greg Peterson & Diego Marquez, The National Bird Count in 2011 in Aruba, Central Bureau of Statistics (CBS) Aruba, 2013]</ref> * Accion contra dumpnan ilegal: despues di un campaña pa combati dumpnan ilegal, gobierno a tuma medidan mas severo. Mayoria di e localidadnan ilegal a wordo sanciona y ta wordo monitorea awor regularmente. * Crio di especie menasa: inicia y sostene programanan di crio pa preveni extincion di especie local, manera e shoco, prikichi, conenchi rabo di catuna, y patrishi (''Colinus cristatus cristatus'').<ref>[https://web.archive.org/web/20130724122525/http://arubabirdlifeconservation.com/aboutus.php?pageid=Mg== Greg Peterson, About us, Aruba Birdlife Conservation, 2012]</ref> == Mira tambe == * [[Important Bird Area]] {{Appendix}} [[Kategoria:Para]] [[Kategoria:Naturalesa na Aruba]] [[Kategoria:Conservacion di Naturalesa]] 6uhxqk2tm9t4hc4gsmuqwag4px1w1dh 0 14653 204933 195890 2026-09-22T15:07:49Z Makenzis 8704 204933 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox futbol club| variante=a | nomber club = SV Sporting | nomber completo = Sportvereniging Sporting Aruba | alias = | funda = [[19 di yüni|19 di juni]] [[2001]] | stadion = [[Stadion Guillermo Prospero Trinidad]] | capacidad = 5.500 | Presidente = | entrenado = {{ABW|bandera}} Maurice Escalona | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]] | resultado actual= 3rd (2025/26) | website = https://www.facebook.com/SportingAruba/about |pattern_la1 = _pumagoal23w |pattern_b1 = _pumagoal24w |pattern_ra1 = _pumagoal23w |pattern_sh1 = |pattern_so1 = |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FFFFFF |pattern_la2 = _pumagoal24p |pattern_b2 = _pumagoal24p |pattern_ra2 = _pumagoal24p |pattern_sh2 = |pattern_so2 = |leftarm2 = FFFFFF |body2 = FFFFFF |rightarm2 = FFFFFF |shorts2 = 5F04B4 |socks2 = 5F04B4 }} '''SV Sporting''', oficialmente ''Sportvereniging Sporting Aruba'', ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di [[Ayo]], den region di [[Paradera]]. Actualmente, e club ta hunga den [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]], e liga mas halto bou di [[Arubaanse Voetbalbond|AVB]].<ref>[https://avbaruba.com/division-honor-2025-2026/ League Honor 2025/26], avbaruba.com</ref> == Historia == SV Sporting a wordo fundá dia [[19 di yüni|19 di juni]] [[2001]] bou di presidencia di Jacinto C. Croes.<ref name=:"1">[https://archive.org/details/DWJZ-LC2002No.08/page/9/mode/1up?q=sporting Statuten van de Sportvereniging Sporting Aruba], Landscourant van Aruba (12 april 2002)</ref> Den su prome añanan, e club a competi principalmente den liganan inferior, unda el a experiencia un serie di promocion y degradacion entre [[Division Dos (Aruba)|Division Dos]] y [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]. Den temporada 2023/24 el a titula campeon di Division Uno, loke a resulta den promocion pa Division Honor. Ademas di futbol, e club ta activo den deporte di [[domino]], pa cual e ta organisa anualmente e torneo lokal Copa Ayo Domino.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SOLODIPUEBLO-2012-03-30/BNA-DIG-SOLODIPUEBLO-2012-03-30/page/n18/mode/1up?q=sporting Copa Ayo Domino dedica na sr. Damiano Kelly], Solo di Pueblo (30 di maart 2012)</ref> == Lista di Honor == '''[[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]: 1''' * campeon na 2023/24 '''[[Copa Betico Croes]]: 0''' * finalista na 2005 == (Ex)-hungado destaca == * [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[Jean-Marc Antersijn]] == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * [https://www.transfermarkt.com/sv-sporting-aruba/startseite/verein/137011 SV Sporting Aruba], transfermarkt.com * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubacuphist.html Aruba- List of Cup Winners] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} {{DEFAULTSORT:Sporting, SV}} [[Kategoria:Futbòl na Aruba]] mt95evgemnttf3x3tznyo6jeebcchet 204945 204933 2026-09-22T15:38:42Z Caribiana 8320 204945 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox futbol club| variante=a | nomber club = SV Sporting | nomber completo = Sportvereniging Sporting Aruba | alias = | funda = [[19 di yüni|19 di juni]] [[2001]] | stadion = [[Stadion Guillermo Prospero Trinidad]] | capacidad = 5.500 | Presidente = | entrenado = {{ABW|bandera}} Maurice Escalona | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]] | resultado actual= di tres (2025/26) | website = https://www.facebook.com/SportingAruba/about |pattern_la1 = _pumagoal23w |pattern_b1 = _pumagoal24w |pattern_ra1 = _pumagoal23w |pattern_sh1 = |pattern_so1 = |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FFFFFF |pattern_la2 = _pumagoal24p |pattern_b2 = _pumagoal24p |pattern_ra2 = _pumagoal24p |pattern_sh2 = |pattern_so2 = |leftarm2 = FFFFFF |body2 = FFFFFF |rightarm2 = FFFFFF |shorts2 = 5F04B4 |socks2 = 5F04B4 }} '''SV Sporting''', oficialmente ''Sportvereniging Sporting Aruba'', ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di [[Ayo]], den region di [[Paradera]]. Actualmente, e club ta hunga den [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]], e liga mas halto bou di [[Arubaanse Voetbalbond|AVB]].<ref>[https://avbaruba.com/division-honor-2025-2026/ League Honor 2025/26], avbaruba.com</ref> == Historia == SV Sporting a wordo fundá dia [[19 di yüni|19 di juni]] [[2001]] bou di presidencia di Jacinto C. Croes.<ref name=:"1">[https://archive.org/details/DWJZ-LC2002No.08/page/9/mode/1up?q=sporting Statuten van de Sportvereniging Sporting Aruba], Landscourant van Aruba (12 april 2002)</ref> Den su prome añanan, e club a competi principalmente den liganan inferior, unda el a experiencia un serie di promocion y degradacion entre [[Division Dos (Aruba)|Division Dos]] y [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]. Den temporada 2023/24 el a titula campeon di Division Uno, loke a resulta den promocion pa Division Honor. Ademas di futbol, e club ta activo den deporte di [[domino]], pa cual e ta organisa anualmente e torneo lokal Copa Ayo Domino.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SOLODIPUEBLO-2012-03-30/BNA-DIG-SOLODIPUEBLO-2012-03-30/page/n18/mode/1up?q=sporting Copa Ayo Domino dedica na sr. Damiano Kelly], Solo di Pueblo (30 di maart 2012)</ref> == Lista di Honor == '''[[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]: 1''' * campeon na 2023/24 '''[[Copa Betico Croes]]: 0''' * finalista na 2005 == (Ex)-hungado destaca == * [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[Jean-Marc Antersijn]] == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * [https://www.transfermarkt.com/sv-sporting-aruba/startseite/verein/137011 SV Sporting Aruba], transfermarkt.com * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubacuphist.html Aruba- List of Cup Winners] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} {{DEFAULTSORT:Sporting, SV}} [[Kategoria:Futbòl na Aruba]] 32peqmwqkoc462p4ohb305lqodbhxys 204947 204945 2026-09-22T15:45:19Z Caribiana 8320 204947 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox futbol club| variante=a | nomber club = SV Sporting | nomber completo = Sportvereniging Sporting Aruba | alias = | funda = [[19 di yüni|19 di juni]] [[2001]] | stadion = [[Stadion Guillermo Prospero Trinidad]] | capacidad = 5.500 | Presidente = | entrenado = {{ABW|bandera}} Maurice Escalona | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]] | resultado actual= 3.º Division Honor 2025/26 | website = https://www.facebook.com/SportingAruba/about |pattern_la1 = _pumagoal23w |pattern_b1 = _pumagoal24w |pattern_ra1 = _pumagoal23w |pattern_sh1 = |pattern_so1 = |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FFFFFF |pattern_la2 = _pumagoal24p |pattern_b2 = _pumagoal24p |pattern_ra2 = _pumagoal24p |pattern_sh2 = |pattern_so2 = |leftarm2 = FFFFFF |body2 = FFFFFF |rightarm2 = FFFFFF |shorts2 = 5F04B4 |socks2 = 5F04B4 }} '''SV Sporting''', oficialmente ''Sportvereniging Sporting Aruba'', ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di [[Ayo]], den region di [[Paradera]]. Actualmente, e club ta hunga den [[Division di Honor (Aruba)|Division Honor]], e liga mas halto bou di [[Arubaanse Voetbalbond|AVB]].<ref>[https://avbaruba.com/division-honor-2025-2026/ League Honor 2025/26], avbaruba.com</ref> == Historia == SV Sporting a wordo fundá dia [[19 di yüni|19 di juni]] [[2001]] bou di presidencia di Jacinto C. Croes.<ref name=:"1">[https://archive.org/details/DWJZ-LC2002No.08/page/9/mode/1up?q=sporting Statuten van de Sportvereniging Sporting Aruba], Landscourant van Aruba (12 april 2002)</ref> Den su prome añanan, e club a competi principalmente den liganan inferior, unda el a experiencia un serie di promocion y degradacion entre [[Division Dos (Aruba)|Division Dos]] y [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]. Den temporada 2023/24 el a titula campeon di Division Uno, loke a resulta den promocion pa Division Honor. Ademas di futbol, e club ta activo den deporte di [[domino]], pa cual e ta organisa anualmente e torneo lokal Copa Ayo Domino.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SOLODIPUEBLO-2012-03-30/BNA-DIG-SOLODIPUEBLO-2012-03-30/page/n18/mode/1up?q=sporting Copa Ayo Domino dedica na sr. Damiano Kelly], Solo di Pueblo (30 di maart 2012)</ref> == Lista di Honor == '''[[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]: 1''' * campeon na 2023/24 '''[[Copa Betico Croes]]: 0''' * finalista na 2005 == (Ex)-hungado destaca == * [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[Jean-Marc Antersijn]] == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * [https://www.transfermarkt.com/sv-sporting-aruba/startseite/verein/137011 SV Sporting Aruba], transfermarkt.com * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubacuphist.html Aruba- List of Cup Winners] * [http://www.rsssf.com/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} {{DEFAULTSORT:Sporting, SV}} [[Kategoria:Futbòl na Aruba]] qhdsz770wlj6h4z7a5tp26xn6q169a5 2 14752 205027 197330 2026-09-23T09:04:06Z Caribiana 8320 205027 wikitext text/x-wiki ''___NOINDEX__'' Pending: [[Barracudas Artistic Aruba]] - [[Aruba Dolphins]] - [[Stingray Swimming Team]] - [[Aruba Marlins]] -------------- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber = Barracudas Artistic Aruba | nomber completo = | alias = | funda = [[1 di òktober|1 di october]] [[1970]] | stadion = [[Piscina Olimpico Roly Bisslik]]? | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} Carolina Merryweather-Raven | entrenado = {{ABW|bandera}} Devin de Veer }} '''Barracudas Aruba''' ta un club deportivo na [[Aruba]], cu ta specialisa den landamento artistico (anteriormente conoci como landamento sincronisa). E club a wordo funda dia [[1 di òktober|i di october]] [[1970]] y a bira un di e organisacionnan mas importante pa desaroyo di landamento artistico riba e isla.<ref>{{citeer web|titel=Barracuda's houden wimpelwedstrijden|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-27|bezochtdatum=2026-03-13|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460983:mpeg21:p006}}</ref> Durante su historia e club a produci varios atleta cu a representa Aruba y [[Antias Hulandes]] na campeonatonan regional y internacional, incluso Weganan Olimpico. == Historia == Barracudas Aruba a wordo funda dia [[1 di òktober|1 di october]] [[1970]] door di Miep Molenaar bou di e nomber "Zwem & Waterpolo Club de Barracuda's". Inicialmente tabata practica waterpolo y landamento. Artistic Swimming Club of Aruba, formerly known as the "Zwem & Waterpolo Club de Barracuda's" was founded in 1970 as a Swimming and Water Polo club. Artistic swimming was added in 1975.<ref>https://www.gomotionapp.com/team/recba/page/about-us</ref> Inicialmente tabata tin seccion pa waterpolo y landamento, landamento sincronisa y landamento pa adulti, sinembargo den ananan nobenta e club a specialisa den landamento artistico. Bij wimpelwedstrijden staat het winnen van een wedstrijd niet op de eerste plaats. Er worden drie slagen gezwommen over 50 meter. De tijden worden bij elkaar opgeteld en vergeleken met de totaaltijd van de vorige wimpelwedstrijd. Degene die nu procentueel het meest is vooruit gegaan wint de W.M.-wisselbeker.<ref>Barracuda's houden weer wimpelwedstrijd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 21-05-1974, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-02-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460900:mpeg21:p005</ref> ----------- Na 1970 The Barracuda’s a wordo funda pa J. Kramers, R. Maduro, A. Kuchler, N. van Broekhoven y Sra. W. von Hertzberg. Den transkurso di añanan, The Barracuda’s a krese bira un asosiashon ku mas ku shen miembro. E asosiashon tabatin departamentunan di landamentu, polo di awa, landamentu sinkronisá i landamentu pa adulto. E asociacion no ta activo solamente na Aruba a participa den competencianan oficial, pero su miembronan tambe a forma parti di seleccionnan Arubiano y Antiyano pa campeonatonan regional. Na 1983 a dicidi di cambia e asociacion den un club pa landamento sincroniza so, mirando e exito di landamento sincronisa y e interes cu ta baha den landamento.<ref name="25 aña">{{citeer web|titel=De Barracuda's al 25 jaar in het water|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-11-08|bezochtdatum=2026-03-13|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644857:mpeg21:p006}}</ref> Landadonan sincronisa di The Barracuda’s a representa exitosamente tanto Aruba como Antias na Weganan CAC, Campeonato Mundial, torneonan entre Aruba, Colombia y Puerto Rico y na Campeonato Nacional di Merca. Ademas, The Barracudas a wordo representa dos biaha na e Weganan Olimpico: Esther Croes y [[Nicole Hoevertsz]] na 1984 na Los Angeles; [[Roswitha Lopez]] y [[Yvette Thuis]] na Seoul na 1988.<ref name="25 aña"/> == Landadonan destaca == * [[Nicole Hoevertsz]] (atleta olimpico) * Esther Croes (atleta olimpico) * [[Yvette Thuis]] (atleta olimpico) * [[Roswitha Lopez]] (atleta olimpico) * Kyra Hoevertsz * Mikayla Morales, --- ORANJESTAD. - Op woensdag 1 oktober bestaat de Arubaanse Zwem- en waterpolo vereniging „Barracudas" vijf jaar. Het bestuur heeft met medewerking van een paar enthousiaste jeugdleden een programma van activiteiten opgesteld om de oprichting te herdenken. De vereniging werd op 1 oktober 1970 opgericht onder de bezielende leiding van mevrouw Wiep Molenaar. De Barracudas waren hiermee de eerste vereniging op Aruba die zich met het wedstrijdzwemmen ging bezighouden. Ook werd er van het begin af aan, aan waterpolo gedaan. Al snel groeide de club tot meer dan honderd leden, en toen het aantal te groot werd, werd besloten uit de Barracudas een nieuwe club op te richten. Er kwam een ledenstop en de ..Aruba Marlins" werd de tweede wedstrijdzwemclub op Aruba. Momenteel hebben de Barracudas vijftig, jeugd- en veteranen-leden en is het aantal langzaam groeiende. In deze vijf jaar is de vereniging het POVA-zwembad trouw gebleven. De activiteiten die op het programma staan beloven ondanks het magere budget een succes te worden. Op zondag 12 oktober om negen uur wordt de lustrumviering geopend in het Pova-bad, met zwemwedstrijden voor veteranen en ouders van leden van Barracudas en Marlins. De jeugdleden van de Barracudas organiseren deze wedstrijd en bekleden alle benodigde functies. De veteranen en ouders kunnen zich vanaf negen uur laten inschrijven op het wedstrijdbureau. Tevens heeft het bestuur van Barracudas ook alle bestuursleden van de zwemclubs op Aruba uitgenodigd aanwezig te zijn bij deze opening. In de middag wordt het lustrum voor de clubleden voortgezet met een wandel-puzzeltocht, die besloten wordt met een barbecue. De viering wordt in het weekeinde van 18 oktober besloten met kamperen. Een extra feestelijk facet van het lustrum is het feit dat er vanaf 1 oktober weer een professionele trainer aan de „bak" staat. Hiermee hoopt het Barracudas-bestuur de successen van Barracudas in de afgelopen vijf jaar, te continueren. Het huidige bestuur van de Barracudas bestaat uit J. Kramers, R. Maduro, W. Croes, A. Küchler en N. van Broekhoven.<ref>Barracudas vijf jaar. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1975, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-02-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460680:mpeg21:p005</ref> E club di synchro ta organisa regularmente actividadnan, manera bakesale y caminata, pa recauda fondo pa yuda e teamnan cubri e gastonan halto di e competencianan internacional. --- The Barracudas Club was founded in 1970 as a swimming and water polo club. Artistic Swimming, better known back then as Waterballet, was added in 1973. It was coached by Henriëtte de Nekker while training in the pool of Talk of the Town Hotel. A weekly show on Wednesday was performed in the Holiday Inn.<ref>https://www.gomotionapp.com/team/recba/page/about-us/custom-page2#:~:text=The%20Barracudas%20Club%20was%20founded,%2C%20continental%2C%20and%20world%20championships.</ref> The first athletes were Annemiek Dijkhout, Angela Hagedoorn, Carla Geurtsen, Bianca Baiz, Judith van Eck and Muriël van Eck. In 1984, Nicole Hoevertsz and Esther Croes, participated as the first Duet in the Olympics Games in Los Angeles. This was also the first time Artistic Swimming was part of the Olympic Games. In 1988, Yvette Thuis and Roswitha Lopez participated in Solo and Duet in Seoul. Aruba has participated since then in many regional, continental, and world championships. Today, Barracudas Club is a thriving platform to catapult AS athletes to triumph in national and international competitions. Barracudas Club consists of around 40 active athletes, but the family of Artistic Swimming is much larger. Many former athletes and parents still participate as judges. spectators and in fundraising activities. The Barracudas changed its name in 2020 to adapt to the changes made by FINA, which changed the name of the sport to Artistic Swimming. == Link externo == * [https://www.arubadolphins.com/about Website oficial]] {{Appendix}} E ta activo desde 1970 y ta e unico club di landamento artistico riba e isla. kende a introduci ''wimpelwedstrijden''. Bij wimpelwedstrijden is het de bedoeling dat iedere deelnemer drie maal 50 m zwemt en achtereenvolgens rugcrawl, schoolslag en borstcrawl.<ref>{{citeer web|titel=Kees Geervliet pakt weer de Elmar-prijs Wimpel-wedstrijden|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-06-14|bezochtdatum=2026-03-13|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639173:mpeg21:p007}}</ref> [[:Category:Deporte na Aruba]] Barracudas Aruba ta un club deportivo na Aruba ku ta specialisá den landamento artistiko (anteriormente konosí komo landamento sinkronisá). E club a wordo fundá na 1 di òktober 1970 i a bira un di e organisashonnan mas importante pa desaroyo di landamento artistiko riba e isla.[1] Durante su historia e club a produci varios atleta ku a representa Aruba i Antias Hulandes na campeonato regional i internashonal. ==Historia== Barracudas Aruba a wordo fundá dia 1 di òktober 1970 dor di Miep Molenaar bou di e nomber Zwem & Waterpolo Club de Barracuda's. Na su promé añanan e club tabata dedica na landamento di kompetensia i waterpolo. E fundadónan i miembronan di e promé hunta di directiva tabata inkluí J. Kramers, R. Maduro, A. Küchler, N. van Broekhoven i W. von Hertzberg.[6] E club a krese rápido i pronto a tin mas ku shen miembro. Ora e kantidat di miembro a bira grandi, a dicidi pa limita e inskripshon di miembro nobo i e fundashon di un di dos club di landamento di kompetensia na Aruba, Aruba Marlins. Den añanan setenta Barracudas a introduci tambe landamento sinkronisá, na e tempu tambe konosí komo waterballet. E promé entrenadora tabata Henriëtte de Nekker, i entrenamentu tabata tuma lugá den e pisina di Talk of the Town Hotel. E atleta promé di e deporte aki tabata Annemiek Dijkhout, Angela Hagedoorn, Carla Geurtsen, Bianca Baiz, Judith van Eck i Muriël van Eck.[7] Durante añanan ochenta e deporte di landamento sinkronisá a bira cada vez mas popular den e club. Pa motibu di e exito i interes creciente, na 1983 a tuma e desishon pa transformá Barracudas den un club spesialisá prinsipalmente den landamento sinkronisá.[5] ==Logronan deportivo== Atletanan di Barracudas a representa Aruba i Antias Hulandes na varios evento deportivo internashonal, inkluyendo: *Weganan Centroamericano i di Karibe (CAC) *campeonato mundial *torneo internashonal entre Aruba, Colombia i Puerto Rico *campeonato nashonal di Merca E club a logra un momento historiko na Weganan Olímpiko di 1984 na Los Angeles, ora Nicole Hoevertsz i Esther Croes a participa komo duo. Esaki tabata tambe e promé biaha ku landamento sinkronisá a wordo inkluí den e programa Olímpiko. Na Weganan Olímpiko di 1988 na Seoul, atletanan Yvette Thuis i Roswitha Lopez a representa e deporte den kategoria solo i duo.[5] ==Actividad y comunidad== Barracudas Aruba ta organisá regularmente actividadnan pa sostené e operashonnan di e club i yuda cubri gastonan di kompetensianan internashonal. Entre e actividadnan aki tin: caminatan benta di kuminda otro evento di recaudashon di fondo Hopi eks-atletanan i mayornan ta keda envolví den e club komo hues, voluntario òf organisadó di evento. Kambio di nòmber Na 2020 e club a adapta su nòmber i terminologia pa sigui e kambio introducí dor di federashon internashonal di landamento (FINA), ku a reemplasá e término synchronized swimming pa artistic swimming. == Landado destaca == Algun atleta destaká di Barracudas Aruba ta: *Nicole Hoevertsz – atleta olímpiko *Esther Croes – atleta olímpiko *Yvette Thuis – atleta olímpiko *Roswitha Lopez – atleta olímpiko *Kyra Hoevertsz *Mikayla Morales ----- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber club = Aruba Dolphins | nomber completo = Dolphins Aruba Swim Club | alias = | funda = 1975? | deporte = landamento, waterpolo | disciplina = | stadion = [[Piscina Olimpico Roly Bisslik]]? | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} | entrenado = {{ABW|bandera}} }} '''Aruba Dolphins''' of '''Dolphins Aruba Swim Club''' ta un club di landamento estableci na [[Savaneta]], [[Aruba]]. E ta activo desde aña 1975.?? Inicialmente e club tabata practica landamento y waterpolo y tabata participa na torneonan local y internacional den tur dos disciplina.? E club tabata organisa anualmente competencia di landamento den categoria 1 km (9-12 ana) y 2 km (tres clase: 13-15, 16-34 y 35 ana bay ariba) ==Actividad y comunidad== Anualmente e club ta organisa e Aruba Dolphins Open Water Challenge den Commandeursbaai.<ref>https://nu.cw/2026/09/22/aruba-dolphins-open-water-challenge-zondag-in-savaneta/ Aruba Dolphines open Water Challenge zondag in Savaneta], nu.cw (22 di september 2026)</ref> == Landado destaca == Algun atleta destaká di Aruba Dolphins ta: * == Link externo == * [https://www.arubadolphins.com/about Website oficial]] {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber club = Stingray Swimming Team | nomber completo = Stingray Swimming Team | alias = Stingray | funda = | stadion = [[Piscina Olimpico Roly Bisslik]]? | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} | entrenado = {{ABW|bandera}} }} '''Stingray Swimming Team''' ta un club di landamento na [[Aruba]]. E ta activo desde aña 1996.??<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-2026053007.pdf 30 Aña di Pasion, Disciplina y Gloria: Stingray ta Celebra den Grandi], BDA (8 di mei 2026)</ref> Durante 30 aña, Stingray a contribui enormemente na desaroyo di landamento local y internacional, produciendo atleta nacional, varios campeon di CARIFTA, CCCAN, CAC, ODESUR, etc y record holder. Cada hoben cu tabata parti di Stingray a siña balornan importante pa bida. E ekipo a crea un legado, cu ta sigui crece cada biaha cu un generacion nobo drenta e piscina. == Landado destaca == *[[Daniella van den Berg]] – atleta olimpico *[[Jan Roodzant]] – atleta olimpico *Elisabeth Timmer {{Appendix}} ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber = Aruba Marlins }} '''Aruba Marlins''' tabata un club di landamento y waterpolo na [[Aruba]]. E ta activo desde aña 1975.?? --------------- l6g51wu805yp0xyyh214bo24h2eqcg9 205028 205027 2026-09-23T09:09:21Z Caribiana 8320 205028 wikitext text/x-wiki ''___NOINDEX__'' Pending: [[Barracudas Artistic Aruba]] - [[Aruba Dolphins]] - [[Stingray Swimming Team]] - [[Aruba Marlins]] -------------- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber = Barracudas Artistic Aruba | nomber completo = | alias = | funda = [[1 di òktober|1 di october]] [[1970]] | stadion = [[Piscina Olimpico Roly Bisslik]]? | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} Carolina Merryweather-Raven | entrenado = {{ABW|bandera}} Devin de Veer }} '''Barracudas Aruba''' ta un club deportivo na [[Aruba]], cu ta specialisa den landamento artistico (anteriormente conoci como landamento sincronisa). E club a wordo funda dia [[1 di òktober|i di october]] [[1970]] y a bira un di e organisacionnan mas importante pa desaroyo di landamento artistico riba e isla.<ref>{{citeer web|titel=Barracuda's houden wimpelwedstrijden|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-27|bezochtdatum=2026-03-13|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460983:mpeg21:p006}}</ref> Durante su historia e club a produci varios atleta cu a representa Aruba y [[Antias Hulandes]] na campeonatonan regional y internacional, incluso Weganan Olimpico. == Historia == Barracudas Aruba a wordo funda dia [[1 di òktober|1 di october]] [[1970]] door di Miep Molenaar bou di e nomber "Zwem & Waterpolo Club de Barracuda's". Inicialmente tabata practica waterpolo y landamento. Artistic Swimming Club of Aruba, formerly known as the "Zwem & Waterpolo Club de Barracuda's" was founded in 1970 as a Swimming and Water Polo club. Artistic swimming was added in 1975.<ref>https://www.gomotionapp.com/team/recba/page/about-us</ref> Inicialmente tabata tin seccion pa waterpolo y landamento, landamento sincronisa y landamento pa adulti, sinembargo den ananan nobenta e club a specialisa den landamento artistico. Bij wimpelwedstrijden staat het winnen van een wedstrijd niet op de eerste plaats. Er worden drie slagen gezwommen over 50 meter. De tijden worden bij elkaar opgeteld en vergeleken met de totaaltijd van de vorige wimpelwedstrijd. Degene die nu procentueel het meest is vooruit gegaan wint de W.M.-wisselbeker.<ref>Barracuda's houden weer wimpelwedstrijd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 21-05-1974, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-02-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460900:mpeg21:p005</ref> ----------- Na 1970 The Barracuda’s a wordo funda pa J. Kramers, R. Maduro, A. Kuchler, N. van Broekhoven y Sra. W. von Hertzberg. Den transkurso di añanan, The Barracuda’s a krese bira un asosiashon ku mas ku shen miembro. E asosiashon tabatin departamentunan di landamentu, polo di awa, landamentu sinkronisá i landamentu pa adulto. E asociacion no ta activo solamente na Aruba a participa den competencianan oficial, pero su miembronan tambe a forma parti di seleccionnan Arubiano y Antiyano pa campeonatonan regional. Na 1983 a dicidi di cambia e asociacion den un club pa landamento sincroniza so, mirando e exito di landamento sincronisa y e interes cu ta baha den landamento.<ref name="25 aña">{{citeer web|titel=De Barracuda's al 25 jaar in het water|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-11-08|bezochtdatum=2026-03-13|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644857:mpeg21:p006}}</ref> Landadonan sincronisa di The Barracuda’s a representa exitosamente tanto Aruba como Antias na Weganan CAC, Campeonato Mundial, torneonan entre Aruba, Colombia y Puerto Rico y na Campeonato Nacional di Merca. Ademas, The Barracudas a wordo representa dos biaha na e Weganan Olimpico: Esther Croes y [[Nicole Hoevertsz]] na 1984 na Los Angeles; [[Roswitha Lopez]] y [[Yvette Thuis]] na Seoul na 1988.<ref name="25 aña"/> == Landadonan destaca == * [[Nicole Hoevertsz]] (atleta olimpico) * Esther Croes (atleta olimpico) * [[Yvette Thuis]] (atleta olimpico) * [[Roswitha Lopez]] (atleta olimpico) * Kyra Hoevertsz * Mikayla Morales, --- ORANJESTAD. - Op woensdag 1 oktober bestaat de Arubaanse Zwem- en waterpolo vereniging „Barracudas" vijf jaar. Het bestuur heeft met medewerking van een paar enthousiaste jeugdleden een programma van activiteiten opgesteld om de oprichting te herdenken. De vereniging werd op 1 oktober 1970 opgericht onder de bezielende leiding van mevrouw Wiep Molenaar. De Barracudas waren hiermee de eerste vereniging op Aruba die zich met het wedstrijdzwemmen ging bezighouden. Ook werd er van het begin af aan, aan waterpolo gedaan. Al snel groeide de club tot meer dan honderd leden, en toen het aantal te groot werd, werd besloten uit de Barracudas een nieuwe club op te richten. Er kwam een ledenstop en de ..Aruba Marlins" werd de tweede wedstrijdzwemclub op Aruba. Momenteel hebben de Barracudas vijftig, jeugd- en veteranen-leden en is het aantal langzaam groeiende. In deze vijf jaar is de vereniging het POVA-zwembad trouw gebleven. De activiteiten die op het programma staan beloven ondanks het magere budget een succes te worden. Op zondag 12 oktober om negen uur wordt de lustrumviering geopend in het Pova-bad, met zwemwedstrijden voor veteranen en ouders van leden van Barracudas en Marlins. De jeugdleden van de Barracudas organiseren deze wedstrijd en bekleden alle benodigde functies. De veteranen en ouders kunnen zich vanaf negen uur laten inschrijven op het wedstrijdbureau. Tevens heeft het bestuur van Barracudas ook alle bestuursleden van de zwemclubs op Aruba uitgenodigd aanwezig te zijn bij deze opening. In de middag wordt het lustrum voor de clubleden voortgezet met een wandel-puzzeltocht, die besloten wordt met een barbecue. De viering wordt in het weekeinde van 18 oktober besloten met kamperen. Een extra feestelijk facet van het lustrum is het feit dat er vanaf 1 oktober weer een professionele trainer aan de „bak" staat. Hiermee hoopt het Barracudas-bestuur de successen van Barracudas in de afgelopen vijf jaar, te continueren. Het huidige bestuur van de Barracudas bestaat uit J. Kramers, R. Maduro, W. Croes, A. Küchler en N. van Broekhoven.<ref>Barracudas vijf jaar. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1975, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-02-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460680:mpeg21:p005</ref> E club di synchro ta organisa regularmente actividadnan, manera bakesale y caminata, pa recauda fondo pa yuda e teamnan cubri e gastonan halto di e competencianan internacional. --- The Barracudas Club was founded in 1970 as a swimming and water polo club. Artistic Swimming, better known back then as Waterballet, was added in 1973. It was coached by Henriëtte de Nekker while training in the pool of Talk of the Town Hotel. A weekly show on Wednesday was performed in the Holiday Inn.<ref>https://www.gomotionapp.com/team/recba/page/about-us/custom-page2#:~:text=The%20Barracudas%20Club%20was%20founded,%2C%20continental%2C%20and%20world%20championships.</ref> The first athletes were Annemiek Dijkhout, Angela Hagedoorn, Carla Geurtsen, Bianca Baiz, Judith van Eck and Muriël van Eck. In 1984, Nicole Hoevertsz and Esther Croes, participated as the first Duet in the Olympics Games in Los Angeles. This was also the first time Artistic Swimming was part of the Olympic Games. In 1988, Yvette Thuis and Roswitha Lopez participated in Solo and Duet in Seoul. Aruba has participated since then in many regional, continental, and world championships. Today, Barracudas Club is a thriving platform to catapult AS athletes to triumph in national and international competitions. Barracudas Club consists of around 40 active athletes, but the family of Artistic Swimming is much larger. Many former athletes and parents still participate as judges. spectators and in fundraising activities. The Barracudas changed its name in 2020 to adapt to the changes made by FINA, which changed the name of the sport to Artistic Swimming. == Link externo == * [https://www.arubadolphins.com/about Website oficial]] {{Appendix}} E ta activo desde 1970 y ta e unico club di landamento artistico riba e isla. kende a introduci ''wimpelwedstrijden''. Bij wimpelwedstrijden is het de bedoeling dat iedere deelnemer drie maal 50 m zwemt en achtereenvolgens rugcrawl, schoolslag en borstcrawl.<ref>{{citeer web|titel=Kees Geervliet pakt weer de Elmar-prijs Wimpel-wedstrijden|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-06-14|bezochtdatum=2026-03-13|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639173:mpeg21:p007}}</ref> [[:Category:Deporte na Aruba]] Barracudas Aruba ta un club deportivo na Aruba ku ta specialisá den landamento artistiko (anteriormente konosí komo landamento sinkronisá). E club a wordo fundá na 1 di òktober 1970 i a bira un di e organisashonnan mas importante pa desaroyo di landamento artistiko riba e isla.[1] Durante su historia e club a produci varios atleta ku a representa Aruba i Antias Hulandes na campeonato regional i internashonal. ==Historia== Barracudas Aruba a wordo fundá dia 1 di òktober 1970 dor di Miep Molenaar bou di e nomber Zwem & Waterpolo Club de Barracuda's. Na su promé añanan e club tabata dedica na landamento di kompetensia i waterpolo. E fundadónan i miembronan di e promé hunta di directiva tabata inkluí J. Kramers, R. Maduro, A. Küchler, N. van Broekhoven i W. von Hertzberg.[6] E club a krese rápido i pronto a tin mas ku shen miembro. Ora e kantidat di miembro a bira grandi, a dicidi pa limita e inskripshon di miembro nobo i e fundashon di un di dos club di landamento di kompetensia na Aruba, Aruba Marlins. Den añanan setenta Barracudas a introduci tambe landamento sinkronisá, na e tempu tambe konosí komo waterballet. E promé entrenadora tabata Henriëtte de Nekker, i entrenamentu tabata tuma lugá den e pisina di Talk of the Town Hotel. E atleta promé di e deporte aki tabata Annemiek Dijkhout, Angela Hagedoorn, Carla Geurtsen, Bianca Baiz, Judith van Eck i Muriël van Eck.[7] Durante añanan ochenta e deporte di landamento sinkronisá a bira cada vez mas popular den e club. Pa motibu di e exito i interes creciente, na 1983 a tuma e desishon pa transformá Barracudas den un club spesialisá prinsipalmente den landamento sinkronisá.[5] ==Logronan deportivo== Atletanan di Barracudas a representa Aruba i Antias Hulandes na varios evento deportivo internashonal, inkluyendo: *Weganan Centroamericano i di Karibe (CAC) *campeonato mundial *torneo internashonal entre Aruba, Colombia i Puerto Rico *campeonato nashonal di Merca E club a logra un momento historiko na Weganan Olímpiko di 1984 na Los Angeles, ora Nicole Hoevertsz i Esther Croes a participa komo duo. Esaki tabata tambe e promé biaha ku landamento sinkronisá a wordo inkluí den e programa Olímpiko. Na Weganan Olímpiko di 1988 na Seoul, atletanan Yvette Thuis i Roswitha Lopez a representa e deporte den kategoria solo i duo.[5] ==Actividad y comunidad== Barracudas Aruba ta organisá regularmente actividadnan pa sostené e operashonnan di e club i yuda cubri gastonan di kompetensianan internashonal. Entre e actividadnan aki tin: caminatan benta di kuminda otro evento di recaudashon di fondo Hopi eks-atletanan i mayornan ta keda envolví den e club komo hues, voluntario òf organisadó di evento. Kambio di nòmber Na 2020 e club a adapta su nòmber i terminologia pa sigui e kambio introducí dor di federashon internashonal di landamento (FINA), ku a reemplasá e término synchronized swimming pa artistic swimming. == Landado destaca == Algun atleta destaká di Barracudas Aruba ta: *Nicole Hoevertsz – atleta olímpiko *Esther Croes – atleta olímpiko *Yvette Thuis – atleta olímpiko *Roswitha Lopez – atleta olímpiko *Kyra Hoevertsz *Mikayla Morales ----- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber club = Aruba Dolphins | nomber completo = Dolphins Aruba Swim Club | alias = | funda = 1975? | deporte = landamento, waterpolo | disciplina = | stadion = [[Piscina Olimpico Roly Bisslik]]? | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} | entrenado = {{ABW|bandera}} }} '''Aruba Dolphins''' of '''Dolphins Aruba Swim Club''' ta un club di landamento estableci na [[Savaneta]], [[Aruba]]. E ta activo desde aña 1975.?? Inicialmente e club tabata practica landamento y waterpolo y tabata participa na torneonan local y internacional den tur dos disciplina.? E club tabata organisa anualmente competencia di landamento den categoria 1 km (9-12 ana) y 2 km (tres clase: 13-15, 16-34 y 35 ana bay ariba) E tereno di Piscina Olimpico Roly Bisslik a wordo adkeri inicialmente pa e club di landamento Aruba Dolphins.<ref>{{citeer web|titel=Savaneta - Een comité|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-04-15|bezochtdatum=2025-02-09|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642914:mpeg21:p011}}</ref> ==Actividad y comunidad== Anualmente e club ta organisa e Aruba Dolphins Open Water Challenge den Commandeursbaai.<ref>https://nu.cw/2026/09/22/aruba-dolphins-open-water-challenge-zondag-in-savaneta/ Aruba Dolphines open Water Challenge zondag in Savaneta], nu.cw (22 di september 2026)</ref> == Landado destaca == Algun atleta destaca di Aruba Dolphins ta: * [[Davy Bisslik]] (atleta olimpico) * [[Chloë Farro]] (atleta olimpico) == Link externo == * [https://www.arubadolphins.com/about Website oficial]] {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber club = Stingray Swimming Team | nomber completo = Stingray Swimming Team | alias = Stingray | funda = | stadion = [[Piscina Olimpico Roly Bisslik]]? | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} | entrenado = {{ABW|bandera}} }} '''Stingray Swimming Team''' ta un club di landamento na [[Aruba]]. E ta activo desde aña 1996.??<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-2026053007.pdf 30 Aña di Pasion, Disciplina y Gloria: Stingray ta Celebra den Grandi], BDA (8 di mei 2026)</ref> Durante 30 aña, Stingray a contribui enormemente na desaroyo di landamento local y internacional, produciendo atleta nacional, varios campeon di CARIFTA, CCCAN, CAC, ODESUR, etc y record holder. Cada hoben cu tabata parti di Stingray a siña balornan importante pa bida. E ekipo a crea un legado, cu ta sigui crece cada biaha cu un generacion nobo drenta e piscina. == Landado destaca == *[[Daniella van den Berg]] – atleta olimpico *[[Jan Roodzant]] – atleta olimpico *Elisabeth Timmer {{Appendix}} ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber = Aruba Marlins }} '''Aruba Marlins''' tabata un club di landamento y waterpolo na [[Aruba]]. E ta activo desde aña 1975.?? --------------- 3mtxpqz96pi3vwduwrd65iy3w0rfz3e 205029 205028 2026-09-23T09:13:20Z Caribiana 8320 205029 wikitext text/x-wiki ''___NOINDEX__'' Pending: [[Barracudas Artistic Aruba]] - [[Aruba Dolphins]] - [[Stingray Swimming Team]] - [[Aruba Marlins]] -------------- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber = Barracudas Artistic Aruba | nomber completo = | alias = | funda = [[1 di òktober|1 di october]] [[1970]] | stadion = [[Piscina Olimpico Roly Bisslik]]? | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} Carolina Merryweather-Raven | entrenado = {{ABW|bandera}} Devin de Veer }} '''Barracudas Aruba''' ta un club deportivo na [[Aruba]], cu ta specialisa den landamento artistico (anteriormente conoci como landamento sincronisa). E club a wordo funda dia [[1 di òktober|i di october]] [[1970]] y a bira un di e organisacionnan mas importante pa desaroyo di landamento artistico riba e isla.<ref>{{citeer web|titel=Barracuda's houden wimpelwedstrijden|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-27|bezochtdatum=2026-03-13|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460983:mpeg21:p006}}</ref> Durante su historia e club a produci varios atleta cu a representa Aruba y [[Antias Hulandes]] na campeonatonan regional y internacional, incluso Weganan Olimpico. == Historia == Barracudas Aruba a wordo funda dia [[1 di òktober|1 di october]] [[1970]] door di Miep Molenaar bou di e nomber "Zwem & Waterpolo Club de Barracuda's". Inicialmente tabata practica waterpolo y landamento. Artistic Swimming Club of Aruba, formerly known as the "Zwem & Waterpolo Club de Barracuda's" was founded in 1970 as a Swimming and Water Polo club. Artistic swimming was added in 1975.<ref>https://www.gomotionapp.com/team/recba/page/about-us</ref> Inicialmente tabata tin seccion pa waterpolo y landamento, landamento sincronisa y landamento pa adulti, sinembargo den ananan nobenta e club a specialisa den landamento artistico. Bij wimpelwedstrijden staat het winnen van een wedstrijd niet op de eerste plaats. Er worden drie slagen gezwommen over 50 meter. De tijden worden bij elkaar opgeteld en vergeleken met de totaaltijd van de vorige wimpelwedstrijd. Degene die nu procentueel het meest is vooruit gegaan wint de W.M.-wisselbeker.<ref>Barracuda's houden weer wimpelwedstrijd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 21-05-1974, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-02-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460900:mpeg21:p005</ref> ----------- Na 1970 The Barracuda’s a wordo funda pa J. Kramers, R. Maduro, A. Kuchler, N. van Broekhoven y Sra. W. von Hertzberg. Den transkurso di añanan, The Barracuda’s a krese bira un asosiashon ku mas ku shen miembro. E asosiashon tabatin departamentunan di landamentu, polo di awa, landamentu sinkronisá i landamentu pa adulto. E asociacion no ta activo solamente na Aruba a participa den competencianan oficial, pero su miembronan tambe a forma parti di seleccionnan Arubiano y Antiyano pa campeonatonan regional. Na 1983 a dicidi di cambia e asociacion den un club pa landamento sincroniza so, mirando e exito di landamento sincronisa y e interes cu ta baha den landamento.<ref name="25 aña">{{citeer web|titel=De Barracuda's al 25 jaar in het water|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-11-08|bezochtdatum=2026-03-13|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644857:mpeg21:p006}}</ref> Landadonan sincronisa di The Barracuda’s a representa exitosamente tanto Aruba como Antias na Weganan CAC, Campeonato Mundial, torneonan entre Aruba, Colombia y Puerto Rico y na Campeonato Nacional di Merca. Ademas, The Barracudas a wordo representa dos biaha na e Weganan Olimpico: Esther Croes y [[Nicole Hoevertsz]] na 1984 na Los Angeles; [[Roswitha Lopez]] y [[Yvette Thuis]] na Seoul na 1988.<ref name="25 aña"/> == Landadonan destaca == * [[Nicole Hoevertsz]] (atleta olimpico) * Esther Croes (atleta olimpico) * [[Yvette Thuis]] (atleta olimpico) * [[Roswitha Lopez]] (atleta olimpico) * Kyra Hoevertsz * Mikayla Morales, --- ORANJESTAD. - Op woensdag 1 oktober bestaat de Arubaanse Zwem- en waterpolo vereniging „Barracudas" vijf jaar. Het bestuur heeft met medewerking van een paar enthousiaste jeugdleden een programma van activiteiten opgesteld om de oprichting te herdenken. De vereniging werd op 1 oktober 1970 opgericht onder de bezielende leiding van mevrouw Wiep Molenaar. De Barracudas waren hiermee de eerste vereniging op Aruba die zich met het wedstrijdzwemmen ging bezighouden. Ook werd er van het begin af aan, aan waterpolo gedaan. Al snel groeide de club tot meer dan honderd leden, en toen het aantal te groot werd, werd besloten uit de Barracudas een nieuwe club op te richten. Er kwam een ledenstop en de ..Aruba Marlins" werd de tweede wedstrijdzwemclub op Aruba. Momenteel hebben de Barracudas vijftig, jeugd- en veteranen-leden en is het aantal langzaam groeiende. In deze vijf jaar is de vereniging het POVA-zwembad trouw gebleven. De activiteiten die op het programma staan beloven ondanks het magere budget een succes te worden. Op zondag 12 oktober om negen uur wordt de lustrumviering geopend in het Pova-bad, met zwemwedstrijden voor veteranen en ouders van leden van Barracudas en Marlins. De jeugdleden van de Barracudas organiseren deze wedstrijd en bekleden alle benodigde functies. De veteranen en ouders kunnen zich vanaf negen uur laten inschrijven op het wedstrijdbureau. Tevens heeft het bestuur van Barracudas ook alle bestuursleden van de zwemclubs op Aruba uitgenodigd aanwezig te zijn bij deze opening. In de middag wordt het lustrum voor de clubleden voortgezet met een wandel-puzzeltocht, die besloten wordt met een barbecue. De viering wordt in het weekeinde van 18 oktober besloten met kamperen. Een extra feestelijk facet van het lustrum is het feit dat er vanaf 1 oktober weer een professionele trainer aan de „bak" staat. Hiermee hoopt het Barracudas-bestuur de successen van Barracudas in de afgelopen vijf jaar, te continueren. Het huidige bestuur van de Barracudas bestaat uit J. Kramers, R. Maduro, W. Croes, A. Küchler en N. van Broekhoven.<ref>Barracudas vijf jaar. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1975, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-02-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460680:mpeg21:p005}}</ref> E club di synchro ta organisa regularmente actividadnan, manera bakesale y caminata, pa recauda fondo pa yuda e teamnan cubri e gastonan halto di e competencianan internacional. --- The Barracudas Club was founded in 1970 as a swimming and water polo club. Artistic Swimming, better known back then as Waterballet, was added in 1973. It was coached by Henriëtte de Nekker while training in the pool of Talk of the Town Hotel. A weekly show on Wednesday was performed in the Holiday Inn.<ref>[https://www.gomotionapp.com/team/recba/page/about-us/custom-page2#:~:text=The%20Barracudas%20Club%20was%20founded,%2C%20continental%2C%20and%20world%20championships.</ref> The first athletes were Annemiek Dijkhout, Angela Hagedoorn, Carla Geurtsen, Bianca Baiz, Judith van Eck and Muriël van Eck. In 1984, Nicole Hoevertsz and Esther Croes, participated as the first Duet in the Olympics Games in Los Angeles. This was also the first time Artistic Swimming was part of the Olympic Games. In 1988, Yvette Thuis and Roswitha Lopez participated in Solo and Duet in Seoul. Aruba has participated since then in many regional, continental, and world championships. Today, Barracudas Club is a thriving platform to catapult AS athletes to triumph in national and international competitions. Barracudas Club consists of around 40 active athletes, but the family of Artistic Swimming is much larger. Many former athletes and parents still participate as judges. spectators and in fundraising activities. The Barracudas changed its name in 2020 to adapt to the changes made by FINA, which changed the name of the sport to Artistic Swimming. == Link externo == * [https://www.arubadolphins.com/about Website oficial]] {{Appendix}} E ta activo desde 1970 y ta e unico club di landamento artistico riba e isla. kende a introduci ''wimpelwedstrijden''. Bij wimpelwedstrijden is het de bedoeling dat iedere deelnemer drie maal 50 m zwemt en achtereenvolgens rugcrawl, schoolslag en borstcrawl.<ref>{{citeer web|titel=Kees Geervliet pakt weer de Elmar-prijs Wimpel-wedstrijden|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-06-14|bezochtdatum=2026-03-13|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639173:mpeg21:p007}}</ref> [[:Category:Deporte na Aruba]] Barracudas Aruba ta un club deportivo na Aruba ku ta specialisá den landamento artistiko (anteriormente konosí komo landamento sinkronisá). E club a wordo fundá na 1 di òktober 1970 i a bira un di e organisashonnan mas importante pa desaroyo di landamento artistiko riba e isla.[1] Durante su historia e club a produci varios atleta ku a representa Aruba i Antias Hulandes na campeonato regional i internashonal. ==Historia== Barracudas Aruba a wordo fundá dia 1 di òktober 1970 dor di Miep Molenaar bou di e nomber Zwem & Waterpolo Club de Barracuda's. Na su promé añanan e club tabata dedica na landamento di kompetensia i waterpolo. E fundadónan i miembronan di e promé hunta di directiva tabata inkluí J. Kramers, R. Maduro, A. Küchler, N. van Broekhoven i W. von Hertzberg.[6] E club a krese rápido i pronto a tin mas ku shen miembro. Ora e kantidat di miembro a bira grandi, a dicidi pa limita e inskripshon di miembro nobo i e fundashon di un di dos club di landamento di kompetensia na Aruba, Aruba Marlins. Den añanan setenta Barracudas a introduci tambe landamento sinkronisá, na e tempu tambe konosí komo waterballet. E promé entrenadora tabata Henriëtte de Nekker, i entrenamentu tabata tuma lugá den e pisina di Talk of the Town Hotel. E atleta promé di e deporte aki tabata Annemiek Dijkhout, Angela Hagedoorn, Carla Geurtsen, Bianca Baiz, Judith van Eck i Muriël van Eck.[7] Durante añanan ochenta e deporte di landamento sinkronisá a bira cada vez mas popular den e club. Pa motibu di e exito i interes creciente, na 1983 a tuma e desishon pa transformá Barracudas den un club spesialisá prinsipalmente den landamento sinkronisá.[5] ==Logronan deportivo== Atletanan di Barracudas a representa Aruba i Antias Hulandes na varios evento deportivo internashonal, inkluyendo: *Weganan Centroamericano i di Karibe (CAC) *campeonato mundial *torneo internashonal entre Aruba, Colombia i Puerto Rico *campeonato nashonal di Merca E club a logra un momento historiko na Weganan Olímpiko di 1984 na Los Angeles, ora Nicole Hoevertsz i Esther Croes a participa komo duo. Esaki tabata tambe e promé biaha ku landamento sinkronisá a wordo inkluí den e programa Olímpiko. Na Weganan Olímpiko di 1988 na Seoul, atletanan Yvette Thuis i Roswitha Lopez a representa e deporte den kategoria solo i duo.[5] ==Actividad y comunidad== Barracudas Aruba ta organisá regularmente actividadnan pa sostené e operashonnan di e club i yuda cubri gastonan di kompetensianan internashonal. Entre e actividadnan aki tin: caminatan *benta di kuminda *otro evento di recaudashon di fondo Hopi eks-atletanan i mayornan ta keda envolví den e club komo hues, voluntario òf organisadó di evento. Kambio di nòmber Na 2020 e club a adapta su nòmber i terminologia pa sigui e kambio introducí dor di federashon internashonal di landamento (FINA), ku a reemplasá e término synchronized swimming pa artistic swimming. == Landado destaca == Algun atleta destaká di Barracudas Aruba ta: *Nicole Hoevertsz – atleta olímpiko *Esther Croes – atleta olímpiko *Yvette Thuis – atleta olímpiko *Roswitha Lopez – atleta olímpiko *Kyra Hoevertsz *Mikayla Morales ----- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | tipo = Club deportivo | nomber club = Aruba Dolphins | nomber completo = Dolphins Aruba Swimming Club | alias = Aruba Dolphins | funda = 1975? | deporte = landamento, waterpolo | disciplina = | stadion = [[Piscina Olimpico Roly Bisslik]]? | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} | entrenado = {{ABW|bandera}} }} '''Aruba Dolphins''' of '''Dolphins Aruba Swimming Club''' ta un club di landamento estableci na [[Savaneta]], [[Aruba]]. E ta activo desde aña 1975.?? Inicialmente e club tabata practica landamento y waterpolo y tabata participa na torneonan local y internacional den tur dos disciplina.? E club tabata organisa anualmente competencia di landamento den categoria 1 km (9-12 ana) y 2 km (tres clase: 13-15, 16-34 y 35 ana bay ariba) E tereno di Piscina Olimpico Roly Bisslik a wordo adkeri inicialmente pa e club di landamento Aruba Dolphins.<ref>{{citeer web|titel=Savaneta - Een comité|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-04-15|bezochtdatum=2025-02-09|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642914:mpeg21:p011}}</ref> ==Actividad y comunidad== Anualmente e club ta organisa e Aruba Dolphins Open Water Challenge den Commandeursbaai.<ref>[https://nu.cw/2026/09/22/aruba-dolphins-open-water-challenge-zondag-in-savaneta/ Aruba Dolphines open Water Challenge zondag in Savaneta], nu.cw (22 di september 2026)</ref> == Landado destaca == Algun atleta destaca di Aruba Dolphins ta: * [[Davy Bisslik]] (atleta olimpico) * [[Chloë Farro]] (atleta olimpico) == Link externo == * [https://www.arubadolphins.com/about Website oficial]] {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber club = Stingray Swimming Team | nomber completo = Stingray Swimming Team | alias = Stingray | funda = | stadion = [[Piscina Olimpico Roly Bisslik]]? | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} | entrenado = {{ABW|bandera}} }} '''Stingray Swimming Team''' ta un club di landamento na [[Aruba]]. E ta activo desde aña 1996.??<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-2026053007.pdf 30 Aña di Pasion, Disciplina y Gloria: Stingray ta Celebra den Grandi], BDA (8 di mei 2026)</ref> Durante 30 aña, Stingray a contribui enormemente na desaroyo di landamento local y internacional, produciendo atleta nacional, varios campeon di CARIFTA, CCCAN, CAC, ODESUR, etc y record holder. Cada hoben cu tabata parti di Stingray a siña balornan importante pa bida. E ekipo a crea un legado, cu ta sigui crece cada biaha cu un generacion nobo drenta e piscina. == Landado destaca == *[[Daniella van den Berg]] – atleta olimpico *[[Jan Roodzant]] – atleta olimpico *Elisabeth Timmer {{Appendix}} ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | tipo = Club deportivo | nomber = Aruba Marlins }} '''Aruba Marlins''' tabata un club di landamento y waterpolo na [[Aruba]]. E ta activo desde aña 1975.?? --------------- 3m4s3qrj0rxftcirbcr78dnnev7gh3i 0 15068 204918 204895 2026-09-22T13:51:04Z Kallmemel 14000 /* Parha migratorio */ reformula titulo 204918 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] h5goz599owm8yv2l45y3ji0vfyt2jrj 204926 204918 2026-09-22T14:54:41Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ restructura tabel 204926 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="3" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] <!--|- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |---> |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] cn58nv46ll5wr85oitk0sa9pl2jefzr 204928 204926 2026-09-22T14:57:10Z Kallmemel 14000 /* Parha migratorio */ tabel:+especie 204928 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] <!--|- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |---> |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 22luezkngidhgtbpgub6i5hbpjpg8ve 204929 204928 2026-09-22T14:58:41Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ tabel:+especie 204929 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] <!--|- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |---> |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] t0yrhfkvszycxuyo7y7o2wkugavgwqt 204930 204929 2026-09-22T15:03:17Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ tabel:+especie 204930 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] oxeo04eo6cvcf2523aj4pf3ckukfya1 204934 204930 2026-09-22T15:09:02Z Kallmemel 14000 /* Aruba */ ampliacion:ref 204934 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] ifn3jt8hvbg4s74pvg2cnjspsebzntk 204936 204934 2026-09-22T15:18:05Z Kallmemel 14000 /* Parha migratorio */ table:ampliacion 204936 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun ! Distribucion ! Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] svf0murck2x7rbg3y61bogxnuwfcslf 204937 204936 2026-09-22T15:20:27Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ tabel 204937 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun ! Distribucion ! Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] nk0z3263yxf7mv3nqgo639c1x0umkbr 204938 204937 2026-09-22T15:21:22Z Kallmemel 14000 /* Corsou */ move esencia di texto pa tabel 204938 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun ! Distribucion ! Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] tt2jnfcztqy4vixjs78hqs870imhe2b 204939 204938 2026-09-22T15:22:52Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ +move ref 204939 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun ! Distribucion ! Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas<br>Klein Corsou<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] fkb3xqao70vc3bhdlz3jp4i11ix1f1k 204940 204939 2026-09-22T15:25:38Z Kallmemel 14000 fuente:move ref>tabel 204940 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun ! Distribucion ! Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas<ref>{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}}</ref><br>Klein Corsou<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] qxvolism7wngb3iv5ufgwsrrhr4lan1 204941 204940 2026-09-22T15:30:50Z Kallmemel 14000 /* Corsou */ obhetividad: -seccion:nvt 204941 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun ! Distribucion ! Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas<ref>{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}}</ref><br>Klein Corsou<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] q0nc7o796uw2982wp8x3wxe1riticpb 204942 204941 2026-09-22T15:31:38Z Kallmemel 14000 superfluho:-seccion 204942 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun ! Distribucion ! Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas<ref>{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}}</ref><br>Klein Corsou<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 7xd311upxgf5cn3box7c43cnja0zjus 204943 204942 2026-09-22T15:35:07Z Kallmemel 14000 /* Parha migratorio */ -temporada:nvt>tabel 204943 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun ! Distribucion ! Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas<ref>{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}}</ref><br>Klein Corsou<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] syrlwn41crplbuldeix53sqddc144nf 204944 204943 2026-09-22T15:35:42Z Kallmemel 14000 /* Aruba */ organisa texto:move texto 204944 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! [[Espesie|Especie]] ! Nomber comun ! Distribucion ! Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas<ref>{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}}</ref><br>Klein Corsou<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] iejcopgficivu9tb72ldugw1j83zscv 204948 204944 2026-09-22T15:50:07Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ +sticky-header 204948 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" /> {{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! class="unsortable"|[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable"|[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable"|Nomber comun ! class="unsortable"|Distribucion ! class="unsortable"|Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas<ref>{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}}</ref><br>Klein Corsou<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 9w3gf8mydqpp2q3zq4be2x6vmc25qvq 204949 204948 2026-09-22T15:51:34Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ 204949 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! class="unsortable"|[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable"|[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable"|Nomber comun ! class="unsortable"|Distribucion ! class="unsortable"|Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas<ref>{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}}</ref>Boneiro<br>Klein Corsou<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] eg76onvj5ip8moh1p109ak24sffojcb 204950 204949 2026-09-22T15:52:15Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ 204950 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="2" |Ecologia |- ! class="unsortable"|[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable"|[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable"|Nomber comun ! class="unsortable"|Distribucion ! class="unsortable"|Temporada |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|Islanan rif San Nicolas<ref>{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}}</ref><br>Boneiro<br>Klein Corsou<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}}</ref> |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] bc1ia11vd211zgk7ipshag2encaec7r 204954 204950 2026-09-22T16:09:23Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ move ref pa lista di fuente temporario, amplia tabel, +distribuciion 204954 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="8" |Ecologia |- ! rowspan="2" class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! rowspan="2" class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! rowspan="2" class="unsortable" |Nomber comun ! colspan="6" class="unsortable" |Distribucion ! rowspan="2" class="unsortable" |Temporada |- ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] h6jxovhvomwltc0btsh4e4avqk6ncv6 204955 204954 2026-09-22T16:13:00Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ +distribucion 204955 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="8" |Ecologia |- ! rowspan="2" class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! rowspan="2" class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! rowspan="2" class="unsortable" |Nomber comun ! colspan="6" class="unsortable" |Distribucion ! rowspan="2" class="unsortable" |Temporada |- ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"|Apr-Aug |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 7agzoftgdsb9lqjjaps4dwpx5a5q8ra 204957 204955 2026-09-22T16:14:34Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ tabel:-column 204957 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="8" |Ecologia |- ! rowspan="2" class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! rowspan="2" class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! rowspan="2" class="unsortable" |Nomber comun ! colspan="6" class="unsortable" |Distribucion |- ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] g8rfm1nx3kxg3aurc2y45euvolf2zyq 204958 204957 2026-09-22T16:18:00Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ tabel:timplifica titulo 204958 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] a38v465pl9p6yqugwjp0g1s4qxfwtqo 204959 204958 2026-09-22T16:18:27Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ 204959 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] tus8ktwtkmyjl05oipb7duj1yg4haw7 204960 204959 2026-09-22T16:25:32Z Kallmemel 14000 204960 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 1niwjkjhex91l2d46yz8we5y2s4y699 204961 204960 2026-09-22T16:48:31Z Kallmemel 14000 204961 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Parha migratorio == === Famia Laridae: muechi y sternchi === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] fhjetnuwf7z1794auqi8rh4abj1ypdz 204962 204961 2026-09-22T16:49:45Z Kallmemel 14000 204962 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Famia Laridae: muechi y sternchi == Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 19wi4n88lzokftzlfmtoukg2y8v0bb7 204963 204962 2026-09-22T16:56:37Z Kallmemel 14000 /* Famia Laridae: muechi y sternchi */ organisa titulo 204963 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] dr6h592zyhart5qv1otefteqjnhsze3 204964 204963 2026-09-22T17:02:24Z Kallmemel 14000 /* Muechi y sternchi */ ampliacion: +seccion 204964 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Chogogo == Famia: Phoenicopteridae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Phoenicopterus ruber'' |rowspan="2"|Flamingo Cu<br>Flamingo<br>Chogogo |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Phoenicopterus ruber Bonaire 1.jpg|150px]] |} == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] jolkvuve48tklijic41q7prppxl7075 204968 204964 2026-09-22T17:23:54Z Kallmemel 14000 204968 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} == Chogogo == Famia: Phoenicopteridae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Phoenicopterus ruber'' |rowspan="2"|Flamingo Cu<br>Flamingo<br>Chogogo |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Phoenicopterus ruber Bonaire 1.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] im7je65ou5uwsff4v0eck2o5o27ngnv 204978 204968 2026-09-22T18:20:56Z Kallmemel 14000 /* Chogogo */ ampliacion:+parha di tormenta 204978 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} == Chogogo == Famia: Phoenicopteridae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Phoenicopterus ruber'' |rowspan="2"|Flamingo Cu<br>Flamingo<br>Chogogo |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Phoenicopterus ruber Bonaire 1.jpg|150px]] |} == Parha di tormenta == {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#FC7F3F;color:white;"|Menasa |''Pterodroma hasitata'' |rowspan="2"|Parha di tormenta pechi preto<br> Para di tormenta pèchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Pterodroma hasitataPCCA20070623-3608B.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] ktd261saij1hpd5ylyc8hk6p412k5yz 204980 204978 2026-09-22T18:21:37Z Kallmemel 14000 /* Parha di tormenta */ 204980 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} == Chogogo == Famia: Phoenicopteridae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Phoenicopterus ruber'' |rowspan="2"|Flamingo Cu<br>Flamingo<br>Chogogo |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Phoenicopterus ruber Bonaire 1.jpg|150px]] |} == Parha di tormenta == Famia Procellariidae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#FC7F3F;color:white;"|Menasa |''Pterodroma hasitata'' |rowspan="2"|Parha di tormenta pechi preto<br> Para di tormenta pèchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Pterodroma hasitataPCCA20070623-3608B.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] jelc5uercvsmazzn9i1itioxtoqfvdf 204981 204980 2026-09-22T18:21:52Z Kallmemel 14000 /* Parha di tormenta */ +famia 204981 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} == Chogogo == Famia: Phoenicopteridae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Phoenicopterus ruber'' |rowspan="2"|Flamingo Cu<br>Flamingo<br>Chogogo |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Phoenicopterus ruber Bonaire 1.jpg|150px]] |} == Parha di tormenta == Famia: Procellariidae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#FC7F3F;color:white;"|Menasa |''Pterodroma hasitata'' |rowspan="2"|Parha di tormenta pechi preto<br> Para di tormenta pèchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Pterodroma hasitataPCCA20070623-3608B.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] je15cj7t3keuuceoji6cs43ys3n0mco 204982 204981 2026-09-22T18:22:39Z Kallmemel 14000 /* Parha di tormenta */ parha di tormenta: +distribucion 204982 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} == Chogogo == Famia: Phoenicopteridae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Phoenicopterus ruber'' |rowspan="2"|Flamingo Cu<br>Flamingo<br>Chogogo |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Phoenicopterus ruber Bonaire 1.jpg|150px]] |} == Parha di tormenta == Famia: Procellariidae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#FC7F3F;color:white;"|Menasa |''Pterodroma hasitata'' |rowspan="2"|Parha di tormenta pechi preto<br> Para di tormenta pèchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Pterodroma hasitataPCCA20070623-3608B.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] radbkwhxj8ysx1cfkjw94265aib9drd 204989 204982 2026-09-22T18:33:37Z Kallmemel 14000 /* Chogogo */ +wikilink 204989 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} == Chogogo == Famia: Phoenicopteridae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''[[Chogogo|Phoenicopterus ruber]]'' |rowspan="2"|Flamingo Cu<br>Flamingo<br>Chogogo |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Phoenicopterus ruber Bonaire 1.jpg|150px]] |} == Parha di tormenta == Famia: Procellariidae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#FC7F3F;color:white;"|Menasa |''Pterodroma hasitata'' |rowspan="2"|Parha di tormenta pechi preto<br> Para di tormenta pèchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Pterodroma hasitataPCCA20070623-3608B.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] q4i6lbwl37dys7hm4sth66w3j1odbod 204991 204989 2026-09-22T18:36:02Z Kallmemel 14000 remplasa wikilink: iucn>lista kora iucn 204991 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} == Chogogo == Famia: Phoenicopteridae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''[[Chogogo|Phoenicopterus ruber]]'' |rowspan="2"|Flamingo Cu<br>Flamingo<br>Chogogo |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Phoenicopterus ruber Bonaire 1.jpg|150px]] |} == Parha di tormenta == Famia: Procellariidae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#FC7F3F;color:white;"|Menasa |''Pterodroma hasitata'' |rowspan="2"|Parha di tormenta pechi preto<br> Para di tormenta pèchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Pterodroma hasitataPCCA20070623-3608B.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] f3t2wykqvh949upsnif4yq0dhx48pbk 204992 204991 2026-09-22T18:38:23Z Kallmemel 14000 /* Parha di tormenta */ 204992 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} == Chogogo == Famia: Phoenicopteridae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''[[Chogogo|Phoenicopterus ruber]]'' |rowspan="2"|Flamingo Cu<br>Flamingo<br>Chogogo |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Phoenicopterus ruber Bonaire 1.jpg|150px]] |} == Parha di tormenta == Famia: Procellariidae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#FC7F3F;color:white;"|Menasa |''Pterodroma hasitata'' |rowspan="2"|Parha di tormenta pechi <br> Para di tormenta pèchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Pterodroma hasitataPCCA20070623-3608B.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 8jvwzlu0d9tw7gl52h3dje102d9hj6t 204993 204992 2026-09-22T18:39:35Z Kallmemel 14000 /* Muechi y sternchi */ wikilink 204993 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]], nativo y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y marino.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> == Muechi y sternchi == Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di [[sternchi]] durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente.<ref name=":0" />{{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Chlidonias niger'' |rowspan="2"|Sternchi preto<br>Meuchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Gelochelidon nilotica'' | rowspan="2"|Sternchi nilotico<br>Meuchi nilótiko |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Hydroprogne caspia'' | rowspan="2"|Sternchi gigante<br>Meuchi gigante |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion anaethetus'' |rowspan="2"|Sternchi bril<br> Meuchi brel |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Onychoprion fuscatus'' |rowspan="2"|Sternchi bata preto<br>Meuchi bachi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Sternula antillarum'' |rowspan="2"|Sternchi chikito<br>Meuchi chikitu |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|150px]] |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''Thalasseus maximus'' |rowspan="2"|Sternchi di Rey<br>Meuchi real |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|150px]] |} == Chogogo == Famia: Phoenicopteridae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#60C659;color:white;"|No menasa |''[[Chogogo|Phoenicopterus ruber]]'' |rowspan="2"|Flamingo Cu<br>Flamingo<br>Chogogo |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Phoenicopterus ruber Bonaire 1.jpg|150px]] |} == Parha di tormenta == Famia: Procellariidae {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="text-align:center" |- ! colspan="3" |Parha ! colspan="6" |Distribucion |- ! class="unsortable" |[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]] ! class="unsortable" |[[Espesie|Especie]] ! class="unsortable" |Nomber comun ! class="unsortable"|A ! class="unsortable"|B ! class="unsortable"|C ! class="unsortable"|S ! class="unsortable"|SM ! class="unsortable"|SE |- |rowspan="2" style="background-color:#FC7F3F;color:white;"|Menasa |''Pterodroma hasitata'' |rowspan="2"|Parha di tormenta pechi <br> Para di tormenta pèchi pretu |rowspan="2"|X |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |rowspan="2"| |- |[[fail:Pterodroma hasitataPCCA20070623-3608B.jpg|150px]] |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |last=Wells |first=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} *{{Citeer tijdschrift |last=Debrot |first=Adolphe |titel=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao, southern Caribbean |url=https://journal.afonet.org/vol94/iss3/art18/ |tijdschrift=Journal of Field Ornithology |datum=2023 |doi=10.5751/JFO-00347-940318 |issn=1557-9263 |taal=en |last2=Wellens |last3=de Vries |last4=Da Costa Gomez |first2=Rob |first3=Henriette |first4=Michelle |last5=Rusch-de Lijster |first5=Cisca |jaargang=94 |nummer=3}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2020 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] t7nhdi3o20em1ilggaooy113a2tgph9 0 15075 205007 2026-09-22T19:50:08Z Caribiana 8320 Created page with "{{Variante|c}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa San Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova..." 205007 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa San Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Eustachius | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa Sint Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa Sint Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e sùrnan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> {{multiple image | total_width = 620 | direction = horizontal | border = infobox | image1 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | image2 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 3.jpg | image3 = Chapel at Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | footer = Misa Sint Eustatius i kapel na banda (2025) }} ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[Kategoria:Sint Eustatius]] [[Kategoria:Arkitektura religioso]] [[Kategoria:Monumento protehí]] 55k9cp1761w895za3epjdud9cfut9dl 205008 205007 2026-09-22T19:54:06Z Caribiana 8320 205008 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa San Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Eustachius | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa Sint Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa Sint Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e sùrnan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> {{multiple image | total_width = 450 | align = center | direction = horizontal | border = infobox | image1 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | image2 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 3.jpg | image3 = Chapel at Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | footer = Misa Sint Eustatius i kapèl na banda (2025) }} ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[Kategoria:Sint Eustatius]] [[Kategoria:Arkitektura religioso]] [[Kategoria:Monumento protehí]] ir5ifgq89r1cdflrzs24ebmxr7hoci7 205009 205008 2026-09-22T19:54:50Z Caribiana 8320 205009 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa San Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Eustachius | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa Sint Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa Sint Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e sùrnan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> {{multiple image | total_width = 460 | align = center | direction = horizontal | border = infobox | image1 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | image2 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 3.jpg | image3 = Chapel at Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | footer = Misa Sint Eustatius i kapèl na banda (2025) }} ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[Kategoria:Sint Eustatius]] [[Kategoria:Arkitektura religioso]] [[Kategoria:Monumento protehí]] 0tb40bz0xehffgorrb2h0l3bh8qrmp7 205010 205009 2026-09-22T19:55:16Z Caribiana 8320 205010 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa Sint Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Eustachius | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa Sint Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa Sint Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e sùrnan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> {{multiple image | total_width = 460 | align = center | direction = horizontal | border = infobox | image1 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | image2 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 3.jpg | image3 = Chapel at Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | footer = Misa Sint Eustatius i kapèl na banda (2025) }} ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> {{Appendix}} [[Kategoria:Sint Eustatius]] [[Kategoria:Arkitektura religioso]] [[Kategoria:Monumento protehí]] n2o9dhyez6gjwdp3ghjbgi81e7y0ml3 205011 205010 2026-09-22T20:42:11Z Caribiana 8320 mira tambe agrega 205011 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante =c | nomber = Misa Sint Eustatius | nomber2= St. Eustatius Church | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = Misa San Eustatius na 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1''<br>[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | status = aktivo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | denominacion= [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko Romano]] | diocesis = [[Obispado di Willemstad]] | patrocina = Eustachius | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa Sint Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Sint Eustatius]], situá serka di e kosta di baranka riba Bay Path den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]]. E ta e úniko misa katóliko riba e isla. Segun sifra di 2023, alrededor di 23% di e poblashon ta pertenesé na [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref><ref name="Dio">[https://diocesewillemstad.com/islas.html?isla=Sint+Eustatius Sint Eustatius], [[Obispado di Willemstad|Diosesis di Willemstad]]</ref><ref>Ellen Breel, [https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66235/methodists-largest-religious-group-on-st-eustatius Methodists largest religious group on St. Eustatius], BES Reporter 13 di desèmber 2023)</ref> E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref name="Dio"/> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastor fiho. El a instalá su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo Kerki Reformá Hulandes na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.<ref name="vast">{{citeer web|titel=De eerste vaste Missionarissen|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-04-10|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé originalmente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Cruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E kas a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i te 1910 el a fungi komo misa katóliko.<ref name="vast"/> Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un sementerio serka di e misa.<ref name="vast"/> Durante parti di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], e parokia no tabatin un pastor fiho i tabata wòrdu sirbí for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.<ref>{{citeer web|titel=Varen naar St.Maarten (1887)|werk=[[Amigoe]]|datum=1970-06-13|bezochtdatum=2026-09-22|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E edifisio aktual di Misa Sint Eustatius a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e misa ku tabata den e kas ''Zeezicht''.<ref name="vast"/> E misa nobo a wòrdu konstruí durante e periodo ku Jan Paul Delgeur O.P. tabata pastor na Sint Eustatius. Delgeur a fungi komo pastor riba e isla di 1898 te 1912.<ref>Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/wim-rutgers-jan-paul-delgeur-ditjes-en-datjes-2/ Wim Rutgers: Jan Paul Delgeur – Ditjes en Datjes], werkgroepcaraibischeletteren.nl (26 di mart 2022)</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">{{cite book|author=Gay Soetekouw & Joanna Gilmore|url=https://dutchcaribbeanheritage.org/educatie/st-eustatius-historical-walking-tour/ |title=St. Eustatius historical walking tour guide|publisher=dutchcaribbeanheritage.org|year=2007|page=17}}</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. Un monumento dediká na e sùrnan dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di labor di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Na 2023, e iglesia a wòrdu restourá despues di mas ku un siglo sin un renobashon grandi.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edifisio di 1910 komo e antiguo edifisio ''Zeezicht'' ta rekonosé komo monumento históriko.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> {{multiple image | total_width = 460 | align = center | direction = horizontal | border = infobox | image1 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | image2 =Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 3.jpg | image3 = Chapel at Roman Catholic Church, Oranjestad, Sint Eustatius, 2025 - 1.jpg | footer = Misa Sint Eustatius i kapèl na banda (2025) }} ==Patrono== E misa ta dediká na Eustachius, tambe konosí komo Eustace, un mártir kristiano di [[Imperio romano|tempu romano]]. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua [[Hesus]] a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.<ref name="KRO">[https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome], KRO-NCRV</ref> Eustachius tabata anteriormente wòrdu selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a kita su nòmber for di e kalènder romano general, despues ku e historia di e santu a wòrdu poni den duda.<ref name="KRO"/> == Mira tambe == * [[Iglesia Catolico den Caribe Hulandes|Iglesia Katóliko den Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Sint Eustatius]] [[Kategoria:Arkitektura religioso]] [[Kategoria:Monumento protehí]] rlbhxldxft90o11lrsni10k6y55yayw